آرمین منتظری
وقایع اخیر عراق نشان داد که توهین و جسارت به مقدسات نیز میتواند چهرهای کفرآمیز و وحشیانه به خود بگیرد. به نظر میرسد که عراق در حال تبدیل شدن به کشوری است که به بمبگذاریهای پیاپی خو گرفته است. این مسئله به علاوه ویران شدن حرم امامان سامرا از سویی و حمله به بیش از 90 مسجد متعلق به سنیها از سوی دیگر ترس و وحشت را در سراسر جهان اسلام برانگیخته است. سوال اینجاست که چقدر طول خواهد کشید تا رهبران سیاسی و مذهبی عراق مانع فرو رفتن عراق در باتلاق جنگ و خونریزی همگانی شوند؟ جنگی که اصلیترین بهانههای شروعش را باید در تحریکات فرقهای رهبران و اعمال تلافیجویانه و متعصبانه تندروها جستوجو کرد. باید دید که کشتارگاه و بیگاه رهبران مذهبی، به قتل رساندن سنیهای دربند و اعدام گروگانها، قرار است تا کی در عراق ادامه پیدا کند؟
تا اینجای کار همه همسایگان عراق طوری وانمود کردهاند که این آشوبها که درست بغل گوششان در حال شدت یافتن است، به هیچ وجه برایشان نگران کننده نیست. در مقابل سعی کردند مسئولیت این انفجار را با استناد به دلایل واهی به کسان دیگری نسبت دهند. و اکنون همه ما به وضوح میبینیم که این پا پس کشیدنهایی که رنگی از بیمسئولیتی نیز در خود دارد در عراق چه به بار آورده است. عراق بیهیچ تردیدی در معرض دودستگی فرقهای و جنگ داخلی قرار دارد. و عکسالعمل کشورهای همسایه بسیار دلسرد کننده است. همان کشورهای عربی که چندی پیش به آن شکل به انتشار کاریکاتورهای توهینآمیز اعتراض کردند، اکنون سکوت اختیار کردهاند. اگر کشورهای دیگر منطقه میخواهند که آتش این آشوب به کشورهای خودشان نیز کشیده نشود، اکنون زمانی است که باید دست بکار شوند. چرا که واقعیت این است که چنین درگیریهای خونینی میان سنیهای در اقلیت و شیعیان دارای اکثریت در عراق، نه تنها مانعی برای شکل گرفتن یک دولت ملی در عراق خواهد بود، بلکه برانگیخته شدن آتش عداوت و دشمنی در جهان اسلام را نیز در پی خواهد داشت. و هیچ کدام از این کشورها مانند عربستان سعودی اهمیت این مسئله را درک نمیکنند. عربستان سعودی کشوری است که کماکان با تندروهای افراطی اسلامگرا که القاعده را به پیش میرانند درگیر است. به نظر میرسد که بمبگذاران سامرا نیز از همین گروه باشند. از سوی دیگر، عربستان کارنامه سیاه و شرمآوری در چگونگی رفتار با اقلیت شیعه خود دارد و هنوز هم نشانههایی در سیاست رهبران قدرتمند سنی عربستان به چشم میخورد که نتیجهای جز سرکوب بیشتر اقلیت شیعه برای آن متصور نیست. به نظر میرسد که هنوز راههایی برای جلوگیری از شدت یافتن این آشوب وجود دارد. نخست هر دو فرقه شیعه و سنی در عراق، باید مشترکا انفجارها را محکوم کرده و از عاملان آن اعلام انزجار کنند. دوم اینکه همسایگان عراق، علیالخصوص عربستان سعودی، باید با کمکهای مالی خود مکانهای مقدس سامرا را بازسازی کنند. این عمل میتواند به کشورهای شیعی نشان دهد که تندروهای سنی مذهب به هیچ عنوان از حمایت دولتهای سنی مذهب برخوردار نیستند. در مرحله سوم، دنیای عرب که مدام بر طبل اتحاد و یکپارچگی میکوبند به جای پا پس کشیدن از تحولات عراق تنها به خاطر حضور متحدانشان در این کشور، باید بیش از پیش در عراق نقش ایفا کنند. چرا جهان عرب خود را از این خمودی که در آن فرو رفته است رها نمیکند و سعی نمیکند تا خود را به عنوان یک میانجی سیاسی در عراق، وارد گود کند؟ چرا جهان عرب سیاستمداران تازه انتخاب شده عراقی را مورد دلجویی و حمایت خود قرار نمیدهد؟
امروز، ارتجاع بیش از هر زمان دیگری در عراق به چشم میخورد. و البته بسیار خطرناک است اگر رهبران مذهبی نیز در این میان به سنگربندیهای کینهتوزانه بپردازند. این دقیقا همان چیزی است که تروریستها میخواهند. هدف تروریستها براه انداختن یک جنگ مذهبی است. و رهبران روحانی عراق در برابر این توطئه مسئولند. آنها باید با کمک حمایتهای بیدرنگ کشورهای همسایه در برابر این پدیده شوم بایستند.