«جبهه مشارکت ایرانی اسلامی امیدوار است بتواند با عمل به آموزههای دینی و رعایت معیارهای قانونی و براساس موازین شناخته شده اجتماعی و سیاسی گام موثری در راه اعتلای میهن اسلامی بردارد و در حد توان خود در تحقق سه اصل آزادی در بیان اندیشه، منطقه در گفتوگو و قانون در رفتار اجتماعی بپردازد.»
حزب جبهه مشارکت ایران اسلامی در آغاز مرامنامهاش خود را اینگونه معرفی میکند. حزبی که به اختصار جبهه خوانده میشود و یک سال پس از پیروزی اصلاحطلبان در انتخابات دوم خرداد 76 شکل گرفت.
به این ترتیب اول اسفند سال 1377 جبهه مشارکت مجوز فعالیت خود را از وزارت کشور تحویل گرفت و محمدرضا خاتمی، برادر رئیسجمهوری وقت، حسین کاشفی و حسین نصیری که دبیری شورای عالی مناطق آزاد در دولت سیدمحمد خاتمی را بر عهده داشت، به عنوان موسسان حزب مشارکت، پروانه فعالیت حزب را برای «فعالین تازه» در دولتی نوپا دریافت کردند.
شکلگیری جبهه مشارکت ایران اسلامی با اقبال بسیار در میان جوانان و خصوصا قشر دانشجو همراه شد. شاید بخشی از این اقبال به محبوبیت سیدمحمد خاتمی، رئیس دولت اصلاحات بازمیگشت، چرا که به هر تقدیر برادر او یعنی رضا خاتمی، دبیر کل حزب مشارکت ایران اسلامی را به عهده داشت و همگان آنها را همسو با یکدیگر در راستای تحقق شعارهای دولت اصلاحات میپنداشتند، اما بخش دیگری از اقبال مردم به این حزب جوان به دامنه فعالیتهای اعضای آن در راستای تحقق اهداف اصلاحات برمیگشت. در نهایت همین محبوبیت موجب ورود چهرههای بسیاری از اعضای شاخص حزب مشارکت ایران اسلامی به مجلس ششم شورای اسلامی شد. از سویی دیگر هشت سال دولت سیدمحمد خاتمی با حضور اعضای شاخص حزب در برخی مناصب دولتی همراه بود و به این ترتیب جبهه مشارکت ایران اسلامی به حزبی حاکم در دولت اصلاحات تبدیل شد.
اما انتخابات مجلس هفتم شورای اسلامی بردی برای جبهه مشارکت به همراه نداشت. همچنان که در دومین انتخابات شوراهای شهر و روستا و نهمین انتخابات ریاستجمهوری، ستاره بختشان افول کرد.
اگرچه نهمین انتخابات ریاستجمهوری بار دیگر صحنه حضور جبهه مشارکت برای پیروزی دیگر بود اما مصطفی معین کاندیدای حزب برای نشستن بر کرسی ریاستجمهوری و تعدیل کلیه این نهاد حاصلی را برای جبهه مشارکت دربر نداشت و در نهایت اعلام نتایج آرا انتخابات نهمین دوره ریاستجمهوری بدون هیچ نتیجهای برای حزب حاکم سابق و حزب در سایه امروز رقم خورد.