طرح مسکو؛ خروج از بن بست

* سفر هیأت ایرانی به روسیه در شرایطی صورت می‌گیرد که وزیر خارجه این کشور پیش‌شرطی برای مذاکره با تهران گذاشته و اعلام کرده است ایران باید غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند. این پیش‌شرط چه تأثیری بر روند مذاکرات خواهد داشت؟
** بالاخره روسیه از ابتدا در قضیه اتمی نشان داد که در کنار ایران بوده و به دنبال حل مسأله اتمی به صورت مسالمت‌آمیز بوده و باید کاری کنیم که همواره از وزن و موقعیت روسیه در کنار خود بهره ببریم.
در مجموع مذاکره با روسیه و کار با آنها برای جمهوری اسلامی ایران مفید است و قرار بر این شد که دیروز با روسیه مذاکره شود.البته این مذاکرات در شرایطی اتفاق می‌افتد که محمد البرادعی مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام نظر کرده است که دنیا باید بپذیرد ایران ولو به صورت محدود غنی‌سازی را داشته باشد و به نظر می‌آید آژانس واقع بین‌تر شده است.
پیش‌شرط روسیه برای ایران بیشتر جنبه تبلیغاتی و روانی دارد چون چنین پیش‌شرطی را قبلاً‌ روس‌ها مطرح نکرده بودند و احتمال دارد که تحت فشار غربیها این مسأله را مطرح کرده باشند. اما مسأله مهم این است که داشتن تکنولوژی هسته‌ای خط قرمز ایران است.
* حمایت غرب از طرح روسیه چه معنایی دارد؟ آیا طرح مسکو با توافق اروپا و روسیه ارائه شده یا طرح ابتکاری روسیه بوده است؟
** طرح مسکو یک طرح میانه بوده تا غربی‌ها هم بتوانند از بن‌بست مذاکرات خارج شوند ضمن اینکه آنها هم پذیرفتند که این طرح برای ما ایده‌آل نخواهد بود. البته در صورتی این طرح می‌تواند موفق باشد که روس‌ها بپذیرند مقداری از غنی سازی اورانیوم در ایران انجام شود. در آن زمان می‌توان به طرح روسیه نگاهی مثبت و مطلوب داشت.
* در صورت توافق ایران و روسیه به پیشنهاد مسکو روند پرونده هسته‌ای چه مسیری را خواهد پیمود؟
** در چنین شرایطی نیازی به گزارش البرادعی به شورای امنیت ملل نخواهد بود. یعنی طبق آنچه از قبل گفته شده اگر در خصوص طرح پیشنهادی روسیه، ایران به توافق برسد پرونده ایران در دستور کار شورای امنیت قرار نخواهد گرفت. ضمن اینکه به نظر نمی‌آید که رفتن پرونده ایران به شورای امنیت برای غربی‌ها سود بخش باشد. زیرا دانش هسته‌ای ایران یک کار بومی است که قطعات و امکانات آن در ایران تهیه و تولید می‌شود و این نوع فعالیت نیازی به تحریم ندارد و اظهارنظرهای اخیر غربی‌ها نیز نشان می‌دهد که به این موضوع رسیده‌اند.
* در شرایط فعلی پیوستن چین به طرح مسکو چه تحولی در روند دیپلماسی هسته‌ای ایفا می‌کند؟
** موضع چین بر حل پرونده هسته‌ای ایران از طرق دیپلماتیک است و معتقد است این کار از طریق فشار شورای امنیت کارساز نیست و بهترین روش مذاکره و مفاهمه با ایران است. در این شرایط ایران می‌تواند به چین هم به عنوان یک دوست همراه بنگرد. زیرا که چین هنوز ظرفیت خود را برای حل مشکل ایران دارد و نباید فرصت استفاده از وزن چین را از دست بدهیم.
* اروپا در هفته‌های اخیر رایزنی‌های گسترده‌ای با محوریت ایران انجام می‌دهد. آیا این امر می‌تواند نشانه حفظ جایگاه اروپا در حل پرونده‌های جهانی و استفاده از ظرفیت‌های دیپلماتیک کشورهای اروپایی باشد؟
** در مجموع اروپایی‌ها و مقامات آنها ادعاهایی غیر‌واقعی نسبت به ماهیت صلح‌آمیز پرونده هسته‌ای ایران دارند ولی در عین حال از گزینه حل دیپلماتیک پرونده در چارچوب آژانس حمایت می‌کنند. یکی از وجوه دیپلماسی اروپا همراهی آمریکا با سیاست‌های خود است؛ بالاخص پیرامون ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت باید گفت که آمریکایی‌ها وضع ایده‌آلی در منطقه ندارند ضمن اینکه هزینه‌های سنگینی را در منطقه متحمل شده‌اند و در عراق نیز به بن‌بست رسیده‌اند. با تمام اینها آمریکایی‌ها در این مرحله ناچارند به خاطر وضعیت خاصی که دارند به دنبال ایجاد وضعیت جدیدی در منطقه برای خود نباشند و به پیشتازی اروپا در حل این مسأله تمکین کنند.
در حال حاضر از نظر جهانی هیچگاه آمریکا در چنین وضعیت سختی گرفتار نبوده و مشکلات برون‌مرزی‌اش این چنین اوج نگرفته بود. یکی از راه‌های برون‌رفت آمریکا از این وضعیت حمایت از طرح |روسیه به عنوان طرح میانه است که جمهوری اسلامی می‌تواند با یک نگاه ظریف و دیپلماتیک و استفاده از تدبیری ویژه برای آینده از مذاکرات بهره ببرد تا حقش تضییع نشود.
* آیا به نظر شما آمریکا در شرایط فعلی ابتکار عمل را به اروپا یا روسیه می‌سپارد؟
** ایران تا به حال طرف مذاکره با آمریکا نبوده و بعد از انقلاب هیچگاه مذاکره مستقیم با این کشور نداشته است لذا آمریکا در بحث پرونده هسته‌ای قبول کرده است که کارها به وسیله اروپایی‌ها پیش برود.
* با توجه به تحولات اخیر، چین و روسیه چه تاکتیکی برای نشست آتی شورای حکام در پیش خواهند گرفت؟
** با توجه به هنر مانور ایران و ظرفیت‌هایی که ایران در منطقه دارد در شرایط کنونی از طریق شورای امنیت هیچ اتفاقی برای کشورمان نمی‌افتد.
وقتی ایران پذیرفته است که غنی‌سازی مسالمت آمیز داشته باشد برای آینده هم فکر کرده است که اثر تهدیدات و فشارها را کاهش دهد تا نتوانند ایران را منزوی کنند. اما همواره از روسیه و چین و هند به عنوان کشورهایی که هم انقلابی بودند و هم از ابتدا با آنها ارتباط داشتیم می‌طلبد که نگذارند بدون دلیل کشوری را به شورای امنیت ببرند.