حماس باید راه ساف را ادامه دهد

مازیار خسروی: تشکیل پارلمان فلسطین و تسریع روند شکل‌گیری کابینه از سوی حماس، گمانه‌زنی‌ها در مورد ترکیب کابینه و متعاقب آن سایت‌های دولت حماس در ابعاد مختلف به ویژه در مواجه با اسرائیل را افزایش داده است. دکتر احمد زید‌‌آبادی، کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه در گفتار حاضر به بررسی تحولات آتی در فلسطین پرداخته و بر این باور است که حماس در نهایت چاره‌ای جز تداوم راه ساف را نخواهد داشت.
* رهبران حماس درخواست محمود عباس برای به رسمیت شناختن توافقنامه‌های قبلی با اسرائیل و روی آوردن به مذاکره را رد کرده‌اند. آیا حماس در موضع حاکمیت می‌تواند همچنان به شعارهای قبلی خود پایبند بماند؟
** نقش یک گروه سیاسی در موضع اپوزیسیون یا نقش آن در جایگاه دولت کاملا متفاوت است. اگر حماس بر نفی و نامشروع دانستن تمامی قراردادهای قبلی دولت خودگردان با اسرائیل اصرار داشت قاعدتا نمی‌بایست برای حضور در نهادهای حاکمیت فلسطینی برنامه‌ریزی کند. اکنون که حماس وارد این نهادها شده است، خواه ناخواه وظایف ویژه‌ای بر دوش گرفته و مجبور است قواعد را متفاوت از وضعیت قبلی خود رعایت کند.
حماس اصرار دارد که به مقاومت مسلحانه علیه اسرائیل در موضع دولت فلسطینی ادامه دهد. مشخص نیست که حماس برای تحقق این خواسته خود در نظر دارد خارج از نیروهای امنیتی دولت خودگردان شبه نظامیانی را برای انجام حملات مسلحانه علیه اسرائیل حفظ کند که این مساله با وظایف رسمی یک دولت در تناقض آشکار است و مفهومی جز هرج و مرج نخواهد داشت. یا اینکه می‌خواهد از نیروهای نظامی رسمی دولت خودگردان برای رویارویی نظامی با اسرائیل استفاده کند که این امر نیز در صورت وقوع با توجه به اختلاف فاحش قدرت نظامی طرفین نتایج مطلوبی برای مردم فلسطین در پی نخواهد داشت.
مشکل حماس این است که در موضع دولت می‌خواهد همچنان به شعارهایی که در موضع یک جنبش مقاومت داده است، ادامه دهد. تجربه بشری نشان داده که این کار غیر ممکن است.
* برخی مقامات فتح از احتمال بروز بحران در صورت ادامه این وضع خبر داده اند...
** در سرزمین‌های فلسطینی حدود 5/3 میلیون نفر زندگی می‌کنند که برای ادامه حیات نیاز مبرمی به کمک‌های بین‌المللی و همچنین امکان اشتغال دارند. همینطور که می‌دانید بخشی از این اشتغال از طریق نیروی کار شاغل در اسرائیل تامین می‌شود. ادامه شعارهای گذشته توسط حماس چیزی جز منزوی شدن در جامعه جهانی و قطع کمک‌های بین‌المللی و اصطکاک و تنش دائمی با اسرائیل را در پی نخواهد داشت و بدین ترتیب اداره سرزمین‌های فلسطین را عملا غیر ممکن می‌کند و منجر به بروز بحران اقتصادی گسترده در میان فلسطینیان خواهد شد.
* آیا حماس نهایتا به سوی حل پارادوکس موجود میان شعارهای گذشته و موقعیت کنونی خودگام برخواهد داشت؟
** حماس برای اینکه خود را با شرایط جدید وفق بدهد، نیاز به زمان دارد.
به نظر من این انتظار که حماس به طور ناگهانی و فوری جهت‌گیری سیاسی و ایدئولوژیکی خود را تغییر بدهد، غیر واقع بینانه است. با این وجود به نظر می‌رسد که حماس نیز خود با این نکته آگاه است که با توجه به موقعیت‌های موجود، ناچار است قدم در همان راهی بگذارد که پیش از این،فتح و سازمان آزادیبخش فلسطین پیموذه‌اند. حماس برای این کار نیاز به توجیه هوادارانش دارد و در شرایط کنونی در موقعیت دشواری قرار گرفته است.
به نظر من کشورهایی مثل مصر، اردن و سوریه باید برای حفظ موقعیت حماس پادرمیانی کنند و نگذارند همه راه ها به روی این گروه بسته شود چون فروپاشی حماس در شرایط کنونی به زیان فلسطین و به سود جناح‌های تندرو اسرائیل تمام می‌شود. مهم این است که حماس خود را گروگان شعارهای گذشته نکند و نیاز امروز جامعه فلسطین یعنی ایجاد حکومت قانون، جلوگیری از بی‌ثباتی و ناامنی و سپس رفع اشتغال از سرزمین‌های فلسطینی همت بگمارد.
همانطور که می‌دانید سازمان آزادیبخش فلسطین حق موجودیت اسرائیل را به رسمیت شناخته اما اسرائیل متقابلا از حق حاکمیت فلسطینیان بر تمام سرزمین‌های اشغالی سال 1967 سر باز زد.
حماس در موقیتی است که در صورت به کارگیری تدبیر می‌تواند پذیرش این حق را به اسرائیل بقبولاند.