سی‌ونهمین سالگرد خاموشی مصدق برگزار شد

درخت‌های بلند و ساختمان پیر وزنگی که هر سال درسکوت «آب‌های خوش آواز» یکباره بیدار باش مصدق را یادمان می‌آورد این‌بار به خاطر زمینه‌سازی برای مرمت قلعه تنهایی مصدق او هم سکوت کرده بود. دیروز ساختمان کهنه در حال تخریب که نشانی از آرامگاه تنهایی مصدق در آن نیست و پشت حصار آبی پنهان شده، از پس حصار خود شاهد حصور کسانی بود که هر سال چند ساعت جاده را پشت سر می‌گذارند و با گذر از نیروهای انتظامی راه قلعه احمدآباد را می‌پیمایند.
دیروز، مراسم بزرگداشت سی‌و‌نهمین سالگرد درگذشت دکتر محمد مصدق بر مزار وی در احمدآباد برگزار شد. «دکتر داوود هرمیداس باوند» نخستین سخنران این مراسم از مصدق به عنوان مردی که در راه آزادی و چگونگی مشارکت مردم در سرنوشت خود نقد جان باخت، یاد کرد.
او با اشاره به وجود مردان بزرگی که قبل از مصدق نیز برای آزادی ملت ایران تلاش کرده‌اند، اظهار داشت: اینک ما درباره رادمرد بزرگی که در قرن حاضر برای آزادی و استقلال سیاسی و اقتصادی کشور راهی را در پیش گرفت، صحبت می‌کنیم. مصدق به این نتیجه رسیده بود زمانی که نظام، استبدادی باشد، به ناچار تحت استعمار قرار می‌گیرد، ولو این که به قصد و عمد نباشد؛ از این رو راه نجات ایران را در استقرار نظام پارلمانی و مشارکت مردم در تعیین سرنوشت خود می‌دانست.
به گفته او مصدق بر این باور بود که نظام استبدادی به هر شکل و با هر ریشه‌ای پیامدهای منفی بسیاری دارد ونظام مشروطه را راهگشای مسائل ایران در مقطع خود دانست. باوند تصریح کرد: بعد از شهریور 20 مصدق در راه آزادی انتخابات، تلاش‌های پیگیری را انجام داد و تا می‌توانست سعی کرد افرادی در مجلس 15 و 16 وارد شوند که موفق به برداشتن گام‌های جدیدی در این زمینه شدند و ملی شدن صنعت نفت حاصل آن بود.
این پژوهشگر همچنین با اشاره به تلاش قدرت‌های استکباری از طریق عوامل داخلی برای سرکوب مبارزات ملت ایران واین که مصدق تلاش می‌کرد از رقابت آمریکا و انگلیس برای رسیدن به اهدافش استفاده کند، گفت: اما در نهایت آمریکا و انگلیس مبارزه با نهضت ملی را در پیش گرفتند. مصدق دو راه داشت یا پذیرش شرایط تحمیلی و یا ایستادگی براساس اصول منطبق با منافع ملت ایران. مصدق راه دوم را انتخاب کرد و توانست از طریق استفاده از تمام ظرفیت‌های داخلی‌اش نهضت مردمی‌ای را که از ابتدای مشروطیت آغاز شده ‌بود، احیا کند.
باوند از کودتای 28 مرداد بنا به اذعان آلبرایت وزیر خارجه پیشین آمریکا به عنوان مانعی برای پیشرفت دموکراسی در ایران نام برد، همچنین به آثار مبارزات مردم ایران در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی از جمله ملی شدن منابع طبیعی در کشورهای دیگر و تصویب قطعنامه‌ای در مجمع عمومی سازمان ملل در دهه 50 درباره حاکمیت دائمی ملت‌ها بر منابع خود اشاره کرد.
در ادامه مراسم سالگشت مرگ مصدق، بهروز برومند، عضو شورای مرکزی حزب ملت ایران که از او به عنوان فردی یاد شد که همواره همراه داریوش و پروانه فروهر بوده با استناد به تعبیر آنها درباره مصدق او را « پیشوای درگذشته ملت ایران» نامید و گفت: مصدق پرورده این ملت وزاییده فرهنگ ایران باستان بود که نه کشت و نه دستور کشتن داد، فرهنگی که نه به کسی زور می‌گوید و نه زیر بار زور می‌رود. او به نگرانی مصدق نسبت به حفظ یکپارچگی ایران اشاره کرد و گفت: متاسفانه امروز شاهد هستیم که در آمریکا عده‌ای جمع می‌شوند و برای جدایی آذربایجان از ایران فعالیت می‌کنند و آمریکا نیز از آنها حمایت می‌کند، این در حالی است که توطئه برای تجزیه ایران از همه جا آغاز شده است. پایان صحبت‌های برومند آوای درود بر مصدق را در باغچه تنهایی او طنین انداز کرد.
«هاشم صباغیان» دیگر سخنران این مراسم بود و با ایراد سخنانی با عنوان «‌مصدق؛ شخصیتی که باید از نو شناخت» تصریح کرد: درباره مصدق صحبت زیاد شده است و خوشحالیم از این که با تمام محدودیت‌هایی که ایجاد شده مردم آزاده بر مزار این تربت جمع شده‌اند تا یاد آن بزرگمرد را زنده نگه دارند.
وی با بیان اینکه مصدق شخصیتی است که او را باید از نو شناخت، زیرا نسل جوان هنوز نیاز دازد که مصدق و راه او را خوب بشناسد، به تحلیل دیدگاه‌های مصدق از منظر اعتقادی، ملی و سیاسی – اجتماعی پرداخت.
وی گفت: مصدق با وجود آن که از اشراف‌زادگان بود تنها چند قطعه ملک داشت که در وصیت نامه‌اش درآمد سال او را برای نماز و روزه و حج تعیین و درآمد سال بعد را برای خرید زمینی برای دانشجویان دانشگاه تهران وصیت کرده بود. صباغیان همچنین با اشاره به اولین سالگرد که بر سر مزار مصدق در 14 اسفند 1357 برگزار شد، به شور هیجان مردم، همچنین سخنرانی آیت‌ا... طالقانی اشاره کرد و گفت: بحثی که آن زمان مطرح بود، این بود که مصدقی که سراپا توحید بود، به بی‌دینی متهم شد، در حالی او در سال 1330 وفات امام جعفر صادق (ع) را تعطیل رسمی اعلام کرد.
وی با اشاره به تلاش‌های مصدق برای تصویب قانون منع ورود و خرید و فروش نوشابه‌های الکلی، تریاک و کشت خشخاش گفت: اما امروز چرا ما بیشترین آمارهای اعتیاد را داریم؟ چه کسانی خود را در این زمینه مسوول می‌دانند؟
صباغیان گفت: دکتر مصدق در تمام دوران نخست وزیری دیناری از دولت حقوق نگرفت و حتی مخارج نهاد نخست‌وزیری و نگهبانان شخصی خود را از دارایی خود پرداخت می‌کرد. به گفته وی اصولی که مصدق درباره جامعه مدنی، ‌آزادی بیان و مخالفت با تمرکز قدرت مطرح می‌کرد منحصر به فرد بود.
بعد از پایان سخنرانی‌ها حسین شاه حسینی برای سپاسگذاری از میهمانان مصدق جلوی پرچم ایران نصب شده بر دیوار خانه مصدق ایستاد و از سوی اعضای هیات امنای قلعه احمدآباد با تشکر از کسانی که در سالگرد درگذشت مصدق شرکت کردند، اظهار داشت: با وجود این که سازمان میراث فرهنگی شناخته، اما امکان این که بتواند هزینه‌هایی برای بازسازی آن تامین کند، ندارد.
«ای ایران» پایانی بر سی‌ونهمین سالگرد خاموشی مصدق بود. مراسمی که با تضییقات همیشگی همراه بود و حفظ امنیت قلعه‌ای که در آستانه تخریب است همچنین به قمیت ایجاد محدودیت برای خبرنگاران تمام می‌شود.