از طالبان تا «طالبانی»

مرتضی فلاح / مدیر مسئول
مردم ایران جملگی با افکار و اندیشه‌های طالبان به خوبی آشنایند، و اگر کمی به حافظه خود فشار آوردند جنایات و قساوت‌های بی‌اندازه‌ای که این تبار قساوت کیش در همسایگی آنها مرتکب شده‌اند فریاد خواهند آورد. بی‌رحمی‌ها و خونریزی‌های بی‌حد و اندازه‌ای که این طایفه بی‌باک و بیمار در حق مردم افغانستان مرتکب شده‌اند هنوز به روشنی در حافظه کسانی که حتی بیش از یک دهه از عمر آنها نگذشته است باقی است. جنون جنایت و خونریزی و کشتن و دارزدن و نهب و غارت از ویژگی‌های ذاتی طالبان بود و جمود و خشک‌اندیشی و قشری‌گری و سنگ‌سانی افکار و اندیشه‌ها از ویژگی‌های دیگر اینها بود که در مجموع تصویری بس ناخوشایند و خوفناک از این گروه به ذهن می‌نشاند. اندیشه سادیسمی طالبان و طالبانگرایی انگار فقط با خونریزی و جاری بودن سیل خون و اشک و مرگ تسلی می‌یافت و فروکش می‌کرد.
اندیشه طالبانی اگرچه پایگاه و جایگاه اصلیش در حیطه افغانستان بود اما صرفاً در درون‌مرزهای جغرافیایی این کشور محدود نمی‌شد.
نشانه‌هایی از مبانی فکری این تیره‌و تبار را می‌شد در هر جای جهان و به خصوص در پاره‌ای از کشورهای اسلامی به عیان دید.
اگر روزگاری گوشه‌ای از جنایات واقعی این تبار خونریز منتشر شود آنگاه جهانیان بهتر و بیشتر به عمق و ژرفای جنایات آنها پی خواهند برد. این حقیر یکی دوبار تصاویری گذرا از بعضی از صحنه‌های آدم‌کشی آنها را در گزارش‌های تلویزیونی خارجی دیده‌ام. صحنه‌های آونگ شدن انسان‌ها بر چوبه‌های‌دار و ضجه‌ها و ناله‌های کسانی که قطع عضو می‌شدند. مردمان مفلوک و بی‌چیز و درمانده و نادار. و شگفتا که انبوه جمعیت نیز که در دایره بسته‌ای از خشونت و انتقام و نافهمی دچار شده بودند، نظاره‌گر چنین صحنه‌های دهشت‌آوری بودند و نه تنها فریاد اعتراض برنمی‌داشتند بلکه هلهله شادی آنها فضا را پر می‌کرد. و نشان از این داشت که هنگامی که انسان‌ها از فطرت انسانی و سلامت‌نفس خویش دور شوند تا چه اندازه امور ناخوشایند نیز در نزد آنها خوشایند و دلپذیر جلوه می‌کند.
باری از طالبان و پرونده حجیم نامردمی‌ها و جنایات و خونریزی‌های آنان که بگذریم می‌رسیم به «طالبانی». دیروز در خبرها آمده بود که رئیس‌جمهور جدید عراق گفته است در صورتی که حکم اعدام برای صدام صادر شود آن را امضا نخواهد کرد و بر آن صحه نخواهد گذاشت و اگر ناچار به اتخاذ چنین تصمیمی شود آن روز به مرخصی خواهد رفت تا دیگران درباره آن پرونده تصمیم بگیرند. طالبانی در همین مصاحبه گفته بود که موافق عفو همه شورشیانی است که دست به اسلحه برده‌اند و سرزمین عراق را به ناامنی کشانده‌اند.
جملگی باور داریم که صدام از بی‌رحم‌ترین انسان‌ها در تاریخ معاصر بوده است. صدام حتی روی هیتلر و آتیلا و چنگیز را در تاریخ سفید کرده است. در سفاکی و بی‌رحمی و توحش او هیچ جای حرف و حدیثی نیست. اگر توهین به حیوانات نباشد صدام حیوان درنده‌ای بود که در درازای حکومت خویش ده‌ها هزار تن از مخالفان خود را به بدترین شیوه‌ها و وحشیانه‌ترین روش‌ها از میان برد. یافتن گورهای دسته‌جمعی هر روزه، در گوشه و کنار عراق و نسل‌کشی‌های پی‌درپی وی شاهد این مدعاست. یک مورد جنایت صدام، جنگ هشت ساله وی علیه ایران است که جان صدها هزار تن از مردمان و جوانان بی‌گناه ایران و عراق را گرفت و ایضاً صدها هزار معلول و مجروع و جانباز برجای نهاد. و میلیاردها دلار سرمایه دو کشور همسایه ایران و عراق را بر باد داد. بی‌شک اعدام صدام برای مردم عراق و ایران نه تنها ناخوشایند نیست بلکه کثیری از مردم دو کشور از آن استقبال می‌کنند و با این کار خوشحال و خرسند خواهند شد. اما کار سمبولیک و هدفمند و فرهمند«طالبانی» که گویا خود حقوقدانی فهیم و آگاه و دردمند است بسیار ستودنی است و درخور تقدیر و ارج‌گزاری.
جوامع انسانی به خصوص جوامع اسلامی که با تاسف، مردمانی دیگر سرزمین‌ها از جمله مغرب زمین تصویری نازیبا از اعمال آنها در ذهن دارند. امروز بیش از هرزمان دیگر نیازمند گذشت و مدارا و تحمل و تسامح و تساهل و تفاهم هستند، نه انتقام و اعدام و خونریزی و کینه کشی.
جانیان بالفطره اگر در قید حیات ظاهری هم باشند از دید مردم منفور و مطرود و مرده‌اند. تجربه‌های فراوان و متعدد نشان داده است که اعدام و کشتن و مصلوب کردن، مشکلی از مشکلات جامعه را حل نخواهد کرد اگر مشکلی بر مشکلات قبلی نیفزاید. علوم روانشناسی و حقوق نیز به عیان چنین ادعایی را ثابت کرده‌اند و نشان داده‌اند که خون را با خون شستن نتیجه‌ای مطلوب به دنبال نخواهد داشت. و چرخه خشونت و خشونت‌ورزی را در جامعه تشدید خواهد کرد. برای تسلط بر ناهنجاری‌های روزافزون جوامع، نیازمند ریشه‌یابی علت‌ها و رفع آنها هستیم. جرم و جنایت که معلول رشته‌ای از علت‌هاست با از میان‌بردن معلول‌ها تخفیف پیدا نخواهد کرد. همیشه گفته‌اند برای از میان بردن بیماری مالاریا باید باتلاق‌ها را خشکاند و کانون‌های تولید حاملان این بیماری را از میان برد. با کشتن پشه‌های آنوفل بیماری همچنان پابرجا و رو به گسترش خواهد بود. چقدر زیبا و ماندگار خواهد بود این کار جناب طالبانی. او اگر هیچ خدمت دیگری به مردم عراق نکند تنها‌وتنها به خاطر همین‌کار و درس هدفدار و هدفمند خویش نامش برای همیشه در تاریخ پاسداری از حقوق انسان‌ها ماندگار خواهد بود.