جنگ دیپلماتیک در وین، جدال امنیتی در مونیخ

همزمان با برگزاری نشست ویژه شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در وین، مونیخ به مانند سال‌‌های گذشته میزبان کنفرانس سالانه سیاست امنیتی بود. چهل‌ودومین کنفرانس امنیتی مونیخ که از روز جمعه به طور رسمی کار خود را آغاز کرد شعار امسال خود را «اروپا و ایالات متحده، بازسازی مشارکت فراآتلانتیک» اعلام کرد و آن‌گونه که از دستور جلسات مشخص شد موضوع برنامه‌های هسته‌ای ایران یکی از محورهای این کنفرانس بود. در این کنفرانس هیاتی به سرپرستی «عباس عراقچی» معاون وزیر امورخارجه ایران در امور حقوقی و بین‌المللی به همراه «عبادالله مولایی» کاردار سفارت ایران در برلین شرکت کردند.
سال گذشته نیز هیاتی به سرپرستی غلامعلی خوشرو معاون وقت وزارت امورخارجه به همراه «سید شمس‌الدین خارقانی» سفیر سابق ایران در برلین شرکت کرده بودند. پیشتر اعلام شده بود جواد وعیدی معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به همراه معاون وزارت امورخارجه در امور حقوقی و بین‌المللی در هیات ایرانی شرکت کننده در کنفرانس سالانه امنیتی مونیخ حضور خواهد داشت اما به علت تعویق جلسه شورای حکام تا روز شنبه و حضور وعیدی در آن امکان حضور وی فراهم نشد.
درخواست مرکل از ایران
کنفرانس مونیخ در شرایطی برگزار شد که دستور جلسه شورای حکام ارسال گزارش ایران به شورای امنیت بود؛ پیشنهادی که به درخواست سه کشور اروپایی و آمریکا و با توافق این کشورها با چین و روسیه در لندن ارائه شد و در نهایت در روز شنبه به تصویب رسید. از این رو به علت حضور وزیران دفاع کشورهای اروپایی و آمریکا در این کنفرانس انتظار می‌رفت یکی از محورهای عمده اظهارات آنان برنامه‌های هسته‌ای ایران و دورنمای پرونده تهران در صورت ارسال گزارش به شورای امنیت باشد. آنگلا مرکل صدراعظم آلمان خطاب به میهمانانی که در این نشست حضور داشتند گفت: ایران با برنامه هسته‌ای‌اش «از حد گذشته است» و دونالد رامسفلد، وزیر دفاع آمریکا، در ادعایی ایران را «مهمترین حامی دولتی تروریسم» و «خطری واقعی» برای صلح و امنیت جهانی دانست و گفت که جهان خواستار ایران هسته‌ای نیست. صدراعظم آلمان طی اظهاراتی در این کنفرانس گفت: «اگر در ایران قانونی هست که در صورت ارجاع پرونده آن کشور به شورای امنیت سازمان ملل مانع از ادامه همکاری تهران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌شود، شاید وقت آن رسیده باشد که این قانون تغییر کند.» اشاره مرکل به مصوبه مجلس ایران است که در آن دولت موظف شده در صورت هرگونه ارجاع یا ارسال گزارش پرونده ایران به شورای امنیت، کلیه تعلیق‌های داوطلبانه و فراتر از چارچوب NPT ایران با آژانس لغو شده و نظارت بازرسان آژانس به تاسیسات هسته‌ای محدودتر شود. مصوبه‌ای که پس از تصویب قطعنامه اروپا در شورای حکام از سوی ایران لازم‌الاجرا دانسته شد و محمود احمدی‌‌نژاد رئیس‌جمهور در دستوری به سازمان انرژی اتمی ایران خواهان اجرای مصوبه گردید. آنگلا مرکل افزود: «ایران هنوز برای گریز از تحریم‌های بین‌المللی فرصت دارد به شرط آنکه پیشنهاد روسیه را بپذیرد که امکان می‌دهد فعالیت‌های غنی‌سازی برای اورانیوم مورد‌نیاز نیروگاه ایران در خاک روسیه انجام شود.» او از ایران خواست تا به این مصالحه به عنوان «پنجره فرصت» توجه کند.
همصدایی آلمان و آمریکا علیه ایران
مرکل که آغاز فعالیتش در مسند صدراعظمی آلمان با اظهارات محمود احمدی‌نژاد در خصوص انتقال اسرائیل و نفی هولوکاست همزمان شد، شدیدترین موضع‌گیری‌ها را در قبال ایران اتخاذ کرد؛ واکنشی که در نشست امنیتی مونیخ نیز تکرار شد. وی گفت: تجربه گذشته آلمان در دوران نازی‌ها به معنای آن است که این کشور هرگز نمی‌تواند با اظهاراتی همچون سخنان جنجال‌برانگیز احمدی‌نژاد مدارا کند. صدراعظم آلمان افزود: «رئیس‌جمهوری که حق موجودیت اسرائیل را مورد سوال قرار می‌دهد، هولوکاست (قتل‌عام یهودیان در دوران نازی‌ها) را انکار می‌کند، نمی‌تواند کمترین مدارایی را از سوی آلمان انتظار داشته باشد.»
به گزارش بی‌بی‌سی در دومین روز از نشست مونیخ، وزیر دفاع آمریکا نیز با انتقادهای مرکل درباره ایران همصدا شد و همچون صداعظم آلمان از قدرت‌های جهانی خواست تا متحد شوند و راه‌حلی دیپلماتیک برای توقف برنامه‌های هسته‌ای ایران بیابند. دونالد رامسفلد گفت: جهان یک ایران هسته‌ای را نمی‌خواهد و باید با یکدیگر بکوشیم تا از چنین چیزی جلوگیری کنیم.
وی در عین حال افزود: ما با عملیات علیه ایران مخالف هستیم. رامسفلد ادعا کرد ایران خطری واقعی برای صلح جهانی است. همتای آلمانی رامسفلد نیز در همان روز ادعا کرد: برنامه اتمی ایران به طور مستقیم با امنیت ما در ارتباط است و به همین علت از دیدگاه ما گزارش پرونده ایران به شورای امنیت اقدام صحیحی به شمار می‌رود.
مشاجره مرکل و عراقچی
عباس عراقچی در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ در واکنش به اظهارات صدراعظم آلمان گفت: در جریان جلسه امروز (شنبه) کنفرانس برخی از مقامات حاضر در این اجلاس اظهاراتی را علیه ایران مطرح کردند که بسیار توهین‌آمیز بود.
به گزارش ایرنا رئیس هیات شرکت کننده در کنفرانس مونیخ افزود: این کلمات بسیار توهین‌آمیز هستند، چگونه دولتی به مجلس کشور خود می‌تواند بگوید که قانونی را به خاطر امیال سیاسی کشورهای دیگر تغییر دهد. عراقچی تاکید کرد: اگر پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل فرستاده یا حتی گزارش شود، براساس قانون مصوب پارلمان ما، دولتمان به هیچ طریق نمی‌تواند فعالیت‌های هسته‌ای را متوقف کند. وی آلمان، فرانسه و بریتانیا سه نماینده اتحادیه اروپا در مذاکرات هسته‌ای با ایران را مقصر ایجاد بحران و کشمکش در این زمینه دانست. این در حالی است که مرکل اظهارات عراقچی را رد کرد و گفت ایران باید اصلاح قانونش را مدنظر قرار دهد. وی افزود: مایل است که نظر عراقچی را درباره اظهارات رئیس‌جمهور کشورش مبنی بر نفی موجودیت اسرائیل بداند و گفت که این نکته در گفته‌های مقام ایرانی، بی‌پاسخ ماند.
واکنش وزیر دفاع به همتای آمریکایی خود
وزیر دفاع ایران نیز به اظهارات همتای آمریکایی خود واکنش نشان داد. سرتیپ مصطفی محمدنجار در تهران گفت: رهبران آمریکا، خود تروریست‌هایی هستند که محور شرارت واقعی را تشکیل می‌دهند. وی‌افزود: امروز مظهر افراط‌گرایی که رامسفلد از آن دم می‌زند، جریاناتی هستند که در دامان آمریکا شکل گرفته و پرورش یافته‌اند و حوادث مشکوک‌تر تروریستی را در راستای منافع آمریکا در اقصی نقاط جهان رقم می‌زنند.
وزیر دفاع ایران اظهارات رامسفلد درباره جمهوری‌اسلامی را وقیحانه و نوعی فرافکنی مضحک خواند.
محمدنجار تصریح کرد: ملت مظلوم ایران بزرگترین قربانی سیاست‌های شیطانی سردمداران کاخ‌سفید در 50سال گذشته است و دنیای امروز در آتش سیاست‌های شیطانی، تبعیض آمیز، مبتنی بر زور، ترور و تجاوز آمریکا می‌سوزد.
کنفرانس امنیتی مونیخ در حالی به کار خود پایان داد که برای هیات ایرانی دو جهت‌گیری را آشکار کرد: نخست ورود آلمان به ردیف کشورهایی که مواضع تندی علیه تهران اتخاذ می‌کنند و دیگر این نتیجه‌گیری که هیچ نشانه‌ای دال بر توسل غرب به ابزارهای نظامی برای مقابله با ایران وجود ندارد. چنانکه خبرگزاری آسوشیتدپرس از مونیخ گزارش می‌دهد پاپ دهوپ شفر، دبیر کل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) چشم‌انداز عملیاتی نظامی از سوی این ائتلاف علیه ایران را رد کرد و گفت: اگر از من بپرسید که آیاعملیاتی نظامی علیه ایران روی صفحه رادار ناتو دیده می‌شود؟ پاسخ من منفی است.