قدرت گرفتن جنگ‌طلبان در توکیو

ایناسیو رامونه
مترجم: محمد پورطاهری
آزمایش هسته‌ای کره‌شمالی در روز نهم اکتبر موجب بروز ناآرامی‌های شدید در شمال‌شرق آسیا شده است. قدرت گرفتن شینزو آبه به عنوان نخست‌وزیر جدید ژاپن در روز بییست‌وششم سپتامبر نیز دست‌کم به اندازه آزمایش هسته‌ای کره‌شمالی غوغا به پا کرده است.
آبه مثل همتای پیشین خود جونیچیرو کویزومی وابسته به حزب دموکرات آزاد است که از سال 1955 تا کنون حیات سیاسی کشور ژاپن را رقم می‌زند شینزو آبه با 52 سال سن جوان‌ترین نخست‌وزیر ژاپن است که پس از سال 1945 سر کار آمده است و اولین نخست‌وزیر این کشور است که بعد از جنگ جهانی دوم متولد شده است. با این وجود از دید چپ‌گرایان ژاپن او فردی نئولیبرال، کاملا محافظه‌کار و ملی‌گرا است و در قبال رقبایش در منطقه سیاست خارجی تند و افراطی را دنبال می‌کند.
شینزو آبه متعلق به سلسله‌ای از راست‌گرایان ژاپن است که هرگز گذشته تردید برانگیزشان را محکوم نکرده است. پدربزرگش، نوبوزوکه کیشی، در زمان اشغال منچوری توسط ژاپن در سال 1932 به عنوان کارمند بلند پایه دولت خدمت می‌کرد و در سال 1941 وزیر بازرگانی و صنایع کابینه جنگ ژاپن شد. وی در سال 1945 به اتهام جنایتکاران جنگی دستگیر شد ولی با این وجود در دادگاه جنایتکاران جنگی در توکیو محاکمه نشد، به این دلیل که ایالات متحده آمریکا به راست‌گرایان ژاپنی برای جنگ سرد که در حال آغاز بود، نیاز داشت. او در سمت نخست‌وزیر (از سال 1957تا سال 1960) قرارداد امنیتی تازه‌ای با آمریکا به امضا رساند که باعث برپایی تظاهرات شدیدی در ژاپن شد.
یوسو‌که ماتسوکا، عموی پدر شینزو آبه، هنگامی که پست وزارت امور خارجه ژاپن را از سال 1940 تا 1941 بر عهده داشت، طرفداران سرسخت توسعه‌طلبی ژاپن در آسیا و پیوستن به «محور» آلمان هیتلری و ایتالیای تحت حکومت موسلینی بود. او در سال 1946 پیش از آنکه توسط دادگاه جنایتکاران جنگی محکوم شود، در زندان مرد. ژاپن تا کنون هیچگاه به خاطر ارتکاب جنایات جنگی در کره و چین رسما عذر‌خواهی نکرده است، از همین رو شینزو آبه هم هیچ ضرورتی نمی‌بیند که گذشته خانواده‌اش را پنهان کند. بر عکس او جانایات جنگی ژاپنی‌ها را بی‌اهمیت جلوه می‌دهد و منتقدان این جنایات را علنا مازوخیست می‌خواند. شینزو آبه به اتفاق همتای پیشین خود، کویزومی، برای ادای احترام به سربازانی که «زندگی خود را برای ژاپن فدا کرده‌اند»، از جمله چهارده تن از جنایتکاران جنگی با سنگین‌ترین اتهامات، مرتبا از معبد یاسوکوئی دیدن می‌کرد. از این رو کویزومی از سوی پکن و سئول به عنوان عنصر نامطلوب اعلام شده بود. شینزو آبه به عنوان یکی از سیاستمداران دست راستی حزب دموکرات آزاد حیات سیاسی خود را با درخواست برای برخورد شدیدتر با کره‌شمالی آغاز کرد. هنگامی که او احساسات نژاد‌پرستانه را علیه کره‌ای‌ها ترغیب کرد، محبوبیت ملی‌اش افزایش یافت. پس از آزمایش موشکی کره‌شمالی در روز پنجم ژوئیه، آبه قصد خود مبنی بر برگزاری یک همه‌پرسی برای تغییر اصل نهم قانون اساسی ژاپن را اعلام کرد. در اصل مذکور آمده است که ژاپن از ابزار جنگ و تشکیل ارتش صرفنظر می‌کند. آبه می‌خواهد با تغییر این اصل ارتش تدافعی کشورش را به یک ارتش منظم تبدیل کند. این طرح از سوی اطرافیان جورج‌بوش مورد حمایت قرار گرفته است چرا که واشنگتن برای مهار کردن چین به متحدی قدرتمند در شمال‌شرق آسیا احتیاج دارد.
با توجه به این مسائل بیم آن می‌رود ژاپن که در حال حاضر از نظر هزینه‌های نظامی در رتبه ششم جهان قرار دارد رقابت تسلیحاتی‌ای را در یکی از پرمخاطره‌ترین مناطق جهان بیش از پیش تقویت کند. اکثریت ژاپنی‌ها این چشم‌انداز را رد می‌کنند. در روز دهم اکتبر آبه مجبور شد اعلام کند که کشورش (که تحت حمایت اتمی آمریکا است) در پی سلاح‌های هسته‌ای نیست. البته توکیو دست‌کم 50 تن پلوتونیوم از راکتورهای اتمی غیرنظامی خود به‌دست آورده است و می‌تواند ظرف چند ماه یک بمب اتمی تولید کند. کره‌شمالی درست در روزی که شینزو آبه وارد خاک کره شد، آزمایش هسته‌ای‌اش را انجام داد. این موضوع نشان می‌دهد که کره‌شمالی تا چه حد رئیس دولت ژاپن را خطرناک قلمداد می‌کند. این آزمایش هسته‌ای که باید آن را محکوم کرد، به معنای پیامی غیرمسوولانه است که باعث ایجاد نا‌آرامی در کل جهان شده است. رویداد مذکور نشانگر آن است که تنش‌ها در شمال‌شرق آسیا دست‌کم تا زمانی که آبه از موضع ناسیونالیستی خود دست برنداشته، به هیچ وجه کاهش نمی‌یابد.