می‌توانیم پرونده را به شورای حکام بازگردانیم

روزنا: گزارش پرونده‌ هسته‌ای ایران به شورای امنیت توسط شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی واکنش‌های متفاوتی را از جانب مسوولان و کارشناسان روابط بین‌الملل کشور در پی داشته است. به طوری که مسوولان رسمی ایران از آغاز مجدد غنی‌سازی و تعلیق کلیه فعالیت‌های داوطلبانه قبلی سخن می‌گویند، موضعی که پیشتر نیز در نامه علی لاریجانی به دبیر کل آژانس انرژی اتمی اعلام شده بود. در این میان دکتر حسین سلیمی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی در گف‌و‌گو با «روزنا» گزارش پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت را پایان کار نمی‌داند و معتقد است که این اتفاق را حتی نباید «پایان دیپلماسی» نیز به حساب آورد. سلیمی «پایان دیپلماسی در روابط بین‌الملل را جنگ» می‌داند و گزارش پرونده ایران به شورای امنیت را چهره دیگری از دیپلماسی معرفی می‌کند و آن را «دیپلماسی شرایط بحران» می‌نامد.
این استاد روابط بین‌الملل «مدیریت بحران» را بخش مهمی از دیپلماسی عنوان کرده و می‌گوید: «مسوولان ایرانی اکنون باید برای مدیریت بحران پیش آمده فکر کنند. ما می‌توانیم پرونده را با تدبیر از شورای امنیت به شورای حکام بازگردانیم.» سلیمی در ادامه بازگرداندن پرونده هسته‌ای به شورای حکام را کاری دشوار اما ممکن می‌داند و ادامه می‌دهد: «ایران با همکاری با سیستم بین‌الملل می‌تواند پرونده را از شورای امنیت به شورای حکام بازگرداند و آن را از حالت بحران خارج کند.»
استاد دانشگاه علامه طباطبایی تشدید اوضاع و انجام اقداماتی که به عمیق‌تر شدن بحران می‌انجامد را در شرایط فعلی به زیان «منافع ملی» دانسته و می‌گوید: در سیاست خارجی جهان امروز از یک طرف به نظام بین‌الملل و از طرف دیگر به تصمیم‌گیری‌های داخلی مرتبط است. بنابراین وقتی مسوولان جدید کشور اقدامات و تفاهم‌های تیم هسته‌ای قبلی را به کناری نهاده و مواضع تندتری را اتخاذ کردند، عکس‌العمل سیستم بین‌الملل نسبت به ایران نیز شدیدتر شد.» به اعتقاد حسین سلیمی اگر تندروی‌های مسوولان جدید اتفاق نمی‌افتاد، اکنون شاهد گزارش پرونده هسته‌ای کشور به شورای امنیت نبودیم.
سلیمی در ادامه گفت‌و‌گو با «روزنا» با تأکید بر این مسأله که سیاست خارجی به صورت مستقیم از سیاست داخلی کشور تأثیر می‌پذیرد، تحولات سیاست‌های داخلی را مقدمه اتفاقات اخیر در حوزه سیاست خارجی کشور دانست. این استاد روابط بین‌الملل با یادآوری این نکته که «تشکیل پرونده هسته‌ای ایران با انتخابات مجلس هفتم همراه شد» افزود: «بحث رفتن به شورای امنیت نیز با انتخابات ریاست جمهوری و تحولات بعد از این انتخابات و تغییری که در نگاه جامعه جهانی نسبت به نظام سیاسی ایران رخ داد، تغییر جهت داد و مواضع علیه ایران شدیدتر شد.»
سلیمی با تذکر این نکته که نباید «پرونده هسته‌ای را تافته‌ای جدابافته از سیاست خارجی» به حساب می‌آوردیم، تأکید کرد: «زمانی که دستگاه سیاست خارجی و مسوولان سیاسی ما مواضع رادیکال و تندی درباره خاورمیانه و فلسطین اتخاذ می‌کنند، ناخودآگاه بر تمام رفتارهای بین‌المللی با ایران از جمله پرونده هسته‌ای ما تأثیر می‌گذارد.» به اعتقاد سلیمی، سیاستگذاران خارجی ایران بعضاً دچار گونه‌ای آرمان‌گرایی هستند که این آرمانگرایی آنان را از توجه به واقعیات جاری در عرصه بین‌الملل دور می‌کند. حسین سلیمی قدرت را اصلی‌ترین واقعیت موجود در روابط بین‌الملل می‌خواند و کنترل انحصاری قدرت‌های بزرگ بر سیاست و اقتصاد جهانی را مسأله‌ای غیر قابل چشم‌پوشی معرفی می‌کند.
استاد دانشگاه علامه طباطبایی با انتقاد از مسوولانی که خواستار برخورد «حقوقی» آژانس با پرونده ایران بودند آژانس انرژی اتمی را نهادی «سیاسی» معرفی کرد که انگیزه‌های سیاسی پایه شکل‌گیری آن بوده است: «تمامی تصمیم‌گیری‌های آژانس سیاسی است. مگر می‌شود از مسوولان یک آژانس وابسته به سازمان ملل رفتاری غیرسیاسی را انتظار داشت؟»
به گفته سلیمی، روابط بین‌الملل به صورت یک نظام پیوسته عمل کرده و هرگاه این سیستم احساس کند که کشوری قصد بر هم زدن نظم موجود را دارد واکنش نشان می‌دهد.
دست یافتن به تکنولوژی‌های برتر نظامی مسأله‌ای است که به اعتقاد این استاد علوم سیاسی، عکس‌العمل شدید سیستم بین‌الملل را به دنبال دارد و آن را منحصر به موضع‌گیری چند کشور خاص نمی‌داند.