گروه سیاسی: سیدمحمد خاتمی رئیسجمهور پیشین ایران در دیدار با برخی نمایندگان مجلس ششم تاکید کرد که حفظ جمهوری اسلامی ایران در گرو این است که تفکری که جمهوریت را نفی میکند، در جامعه غلبه پیدا نکند، وگرنه هیچکس نمیتواند تلاش در جهت حفظ جمهوری اسلامی را به ثمر برساند.
بنابر گزارش ارسالی از دفتر سیدمحمد خاتمی، وی در دیدار با جمعی از نمایندگان اصلاحطلب مجلس ششم، با اعتقاد به اینکه هدف اصلاحات به یک معنا تامین شده و به معنای دیگر از آن دور شدهایم، اظهار داشت: ما جمهوریاسلامی و انقلاب را قبول داریم. نگرانی ما از این بود که انقلاب از مسیر خود منحرف شده و امیدی که از درون و بیرون به انقلاب، به عنوان نوع دیگری از جنبشهایی که در دنیایی اسلام رخ داده، با محوریت حضرت امام(ره) تحقق یافته و منجر به تاسیس نظام مردمی شده است، خدشهدار شود.
وی با اشاره به اینکه وجه بارز انقلاب ما واگذاری امور به دست مردم در تاسیس نهادهای رسمی قدرت و در عرصههای مختلف بوده است، تاکید کرد: یکی از مهمترین دغدغههای امام(ره)، قانونی شدن جامعه و اینکه قانون مورد تائید مردم باشد و همه نهادها به نحوی ریشه در اراده و خواست مردم داشته باشند، بود. از این موضوع بعدها تعبیر مردمسالاری دینی به دست آمد.
رئیسجمهور سابق کشورمان با ابراز خشنودی از اینکه در دوران اصلاحات مردمسالاری دینی تثبیت شده است، تاکید کرد: میبینید! امروز به محض اینکه چنین تلقی میشود که کسانی با جمهوریت نظام اسلامی سر سازگاری ندارند و آن را بر نمیتابند، شاهد عکسالعملهایی در رد این پندار و سلیقه از سوی همه جریانهای سیاسی هستیم. عنوان مردمسالاری نباید لطمه بخورد، هرچند که بحثهای تئوریک جای خود را دارد و نباید باعث سوءتفاهم شود.
خاتمی از قانون اساسی به عنوان یکی از دستاوردهای نظری امام(ره) یاد کرد و گفت: براساس همین قانون اساسی، روشن است که ایشان تعبیری از اسلام و جمهوری اسلامی دارند که مردم در آن نقش مهمی ایفا میکنند. البته مراد ما از مردمسالاری دینی، لیبرال دموکراسی نیست، زیرا اگر مردم نظام اسلامی را پذیرفتهاند، این نظام شرایط و ضوابط خاص خود را دارد و با دموکراسی منافاتی ندارد.
رئیسجمهور سابق کشورمان با تاکید بر اینکه قانوناساسی نوعی از دموکراسی را پذیرفته که در آن حق حاکمیت مطلق از آن خداست و خداوند مردم را بر سرنوشت خود حاکم کرده است، اظهار داشت: بنابراین حق تعیین سرنوشت علاوه بر اینکه یک حق طبیعی است، یک حق الهی و شرعی هم هست و همچنان که در همین قانوناساسی آمده، همه امور از طریق انتخابات انجام میگیرد. خاتمی با اعلام خطر نسبت به بحثهای انحرافی که درباره جمهوریت نظام مطرح میشود، یادآور شد: در مقابل شاهد عکسالعملهایی از سطح علمای بزرگ حوزهعلمیه قم –که حتی ممکن است سلیقه ما را نپسندند- تا تمامی نیروهای فعال سیاسی هستیم و همه تلاشها صورت گیرد تا نگذارند به مردمسالاری دینی که حاصل این انقلاب است لطمهای وارد شود. معتقد بوده و هستیم که قانون اساسی ظرفیتهایی دارد که بتواند حد نصاب جامعه دموکراتیک و وفادار به معیارهای اسلامی را ترمیم کند و تلاش ما این بوده که ظرفیتهای نهفته قانوناساسی زنده و بارور شود.
رئیس دولت اصلاحات با اعتقاد بر اینکه اصلاحات به لحاظ نظری کاملاً موفق بوده و دیگر هیچکس حتی اگر بخواهد، قادر نیست حکومتی غیر از مردمسالاری دینی و نظام جمهوری برای مردم تعریف و به آنها القا کند، اضافه کرد: در عمل به دلیل برخی درگیریها و صفبندیها میبینیم که گاه از تحقق بعضی اصول اساسی مردمسالاری دورتر شدهایم. اگر خدای ناکرده شاهد این باشیم که نهادهای قانونی کشور به نحوی مانع اعمال حق قانونی مردم میشوند مطمئن باشیم که حکومت لحظه به لحظه از مردم دورتر خواهد شد.
وی حرکت به سوی قانون را گامی مهم و ضروری برای جامعه برشمرد و ادامه داد: احیای روشهایی که اصلاحات در مخالفت با آنها روی کار آمده بود و با همه فشارها توانست تا حدی موفق عمل کند، نگرانکننده و خطرناک استف ولی باید متوجه باشیم که متاسفانه برخی قانون را مستمسکی برای احیای روشهای مغایر با معیارهای اخلاقی و مردمسالاری قرار دادند. خاتمی تغییر و تحول مدیران اجرایی را همزمان با تغییر دولتها طبیعی دانست و در عین حال گفت: اینکه گروهی سر کار بیایند و برای عوامفریبی و با تنگنظری برای توجیه کار خود بگویند آنچه تاکنون بوده خیانت بوده و آنان که بودهاند خائن بودهاند و مسئولان قبلی، به عنوان فاسد در جامعه معرفی شوند، نگرانکننده است و البته که هیچکس مخالف برخورد با خائن و خیانت نیست و همه دولتهای بعد از انقلاب هم وظیفه خود میدانستهاند که با آن برخورد کنند، ولی مطمئناً نباید اجازه سوءاستفاده از این اصل مقدس و شعار نیکو را داد. صحبت ما این است که ما اهدافی در خدمت نظام اسلامی و انقلاب و آنچه برایش هزینه دادهایم، داریم و در این مورد اگر بخوهیم نظامی مردمسالار داشته باشیم باید دیدگاه متناسب با آن را نسبت به اسلام داشته باشیم. مطمئناً با دیدگاههای متحجر، مردمسالاری دینی مستقر نخواهد شد. ما معتقدیم باید در درون نظام و با مکانیسمهای موجود در جمهوریاسلامی حرکت کنیم و خیرخواهان مسئول در جمهوری اسلامی باید توجه داشته باشند، شیوههایی که مردم، به خصوص فرهیختگان و جوانان را از حکومت دینی دور کند و فاصله میان ملت و دولت را بیشتر کند، خطرناک است. رئیس دولت سابق با اظهار امیدواری نسبت به اینکه از طریق بحث، گفتوگو و رقابت آزاد اجازه داده شود که جامعه نفس بکشد و از این طریق در راستای حفظ جمهوری اسلامی تلاش شود، تاکید کرد: جامعه نه آمادگی آشوب دارد و نه انقلاب دیگر. تنها راهی که با همه فراز و نشیبها میتواند کارساز باشد راه اصلاحات است. اصلاحات باید با بازنگری در کار خودف مسیر درست را طی کند. تنها، نیروی پاسخگوی اصلاحات، به معنای درست کلمه میتواند مدافع جمهوریاسلامی باشد و هیچ حبری حتی به صورت مستمر موفق نخواهد شد. رئیس دولت اصلاحات ضمن حمایت از تکثر و تنوع احزاب و تشکلها، در عین حال گفت: پراکندگی و تقسیم نیرو در مقاطع حساس تعیینکننده بود و حتی بخشی از شکستها میتواند ناشی از این مسئله باشد. اصلاحطلبان میتوانند پروژههای مشترک داشته باشند و در عین حفظ تکثر در مقاطع مختلف کار مشترک انجام دهند. خاتمی همچنین انتخابات را از مهمترین مجراهای مردمسالاری برشمرد و ادامه داد: نباید بگذاریم رقابت در انتخابات تبدیل به ستیز در عرصههای غیرقابل مهار شود که نقش قدرت رسمی در این زمینه نقش مهمی میتواند باشد. به هر حال ما دلمان برای نظام میسوزد و میخواهیم تمام ارکان نظام محترم باشند. رئیس سابق جمهوری با تاکید بر اهمیت مقاطعی مانند انتخابات شوراهای شهر و روستا، خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: شاید ناکامیهایی که در اثر اشتباهات ایجاد میشود، زمینهای فراهم کند تا فضا برای تقویت جمهوری اسلامی بازتر شود. شاید تحلیلها به جایی برسد که انتخاباتهای آینده بازتر برگزار شود، ممکن است چنین هم نشود. اما نباید اهمیت انتخابات را نادیده بگیریم، سعی کنیم فعال باشیم و فعال بودن نیازمند گفتوگو است. خاتمی همچنین به کسانی که مسیر نهاییشان تغییر جمهوریاسلامی و تبدیل به چیز دیگری است نیز هشدار داد که به لحاظ تئوری و تجربه عملی دچار اشتباه هستند؛ زیرا اگر اصل جمهوریاسلامی به خطر بیفتد، ممکن است اصلاً چیزی بر جای نماند.
اظهارات نمایندگان دوره ششم
در این دیدار محمد کیانوش راد نماینده مردم اهواز در مجلس ششم با تاکید بر ضرورت گفتوگو بین اصلاحطلبان و بررسی ایرادات و اشکالات درونی و بیرونی اصلاحات تصری کرد: ما باید اول از خودمان شروع کنیم و شجاعت اخلاقی پذیرش اشتباهان را داشته باشیم. اما مراقب باشیم که مثل برخی دورهها دچار خودزنی نشویم و برخی کارها و اقدامات را نادیده نگیریم. وی همچنین تاکید کرد ما در انتخابات دچار اشتباه در برنامهریزی شده بودیم اما چارچوب کلی حرکت اصلاحات صحیح بوده است و نباید مشکلاتی که بر سر راه اصلاحات بود را فراموش کنیم. چنانچه براساس اذعان آقای خاتمی هر نه روز یک بحران برای دولت ایجاد میشد و باید بررسی کنیم که در مقابل چه اشتباهاتی داشتهایم. معتقد نیستم که دوران شخصیتها به پایان رسیده است، گرچه حتماً باید به گسترش سازمانها، تشکیلات و تقویت نهادهای مدنی در جامعه بپردازیم. در ادامه این دیدار رضا صالحجلالی نماینده مردم آستانهاشرفیه در مجلس ششم نیز طرح ائتلاف پروژهای را برای اصلاحطلبان، مطرح کرد و گفت: حوادث مختلفی در کشور رخ میدهد که بیشتر جنبه ملی دارد و میتوان با همدلی و حسنظن در خصوص اینگونه مباحث ائتلاف پروژهای داشت. احمد رمضانپور نرگسی نماینده مردم رشت در مجلس ششم نیز با ابراز خشنودی از فعالیتهای بینالمللی خاتمی بعد از پایان دوره هشتساله ریاستجمهوریاش را تصریح کرد: با توجه به نقش شما در سیاست داخلی و در بین اصلاحطلبان این توقع وجود دارد که در عرصه داخلی نیز فعالتر باشید. محمد دادفر نماینده بوشهر در مجلس ششم نیز در این دیدار تصریح کرد: ما در سالهای گذشته با دیالوگ اصلاح جمهوریاسلامی وارد شدیم و مباحثه و مجادله را برای پیشبرد اهداف انتخاب کردیم. من نمیگویم گفتمان اصلاحات شکست خورده است اما با بیان و شکلی به جامعه عرضه شده که امروز خریداری ندارد. معتقدم که باید به سمت ارتباط بیشتر با لایههای اجتماعی پیش رفت و با انسجام بیشتر به گسترش کار تئوریک پرداخت.