هروئین (بخش دوم و پایانی)

برگردان: فروزان نصیرایى
عبور از مرز
مرز طولانى افغانستان با تاجیکستان از رودخانه پنجى آغاز و به کوه هاى صعب العبور ختم مى شود و حرکت پلیس در آن مشکل است. این مرز نخستین گام حرکت هروئین به سوى شمال و سپس به اروپاست. در یکى از شبهاى ماه اوت بود که گاردهاى مرزى تاجیکستان در منطقه مسکوسکى یک پرنده حامل هروئین را ساقط کردند.
براساس گفته مرزبانان براى مدت نزدیک به دو سال بود که گاردهاى کناره رودخانه مسکوسکى تمامى ابتکاراتشان را به کار مى گرفتند تا چتربازى را که هروئین از افغانستان به تاجیکستان حمل مى کرد سرنگون کنند که موفق نشدند. در شبى از ماه اوت آنها اطلاعاتى مبنى بر حمل هوایى مواد مخدر را از پیش به دست آورده و به همین دلیل موفق شدند پرنده را ساقط کنند.
روز بعد، موتور چترباز قاچاقچى در مقر گارد مرزى به نمایش گذاشته شد. تجهیزات این پرنده شامل چتر ساخت فرانسه و مزین به پرچم سه رنگ این کشور با یک زین حلقوى، موتوسیکلت ساخت آلمان با یک ماشین پیش برنده، یک باک پلاستیکى سوخت و یک کیسه هروئین به میزان ۱۸کیلو بود. زین حلقوى چترباز را در خود جاى مى داد و خلبان پس از به پرواز درآمدن از بالاى کوه مرزى افغانستان کنترل مسیر حرکت را از طریق پیش برنده در اختیار مى گرفت. گلوله هاى گاردهاى مرزى تانکر سوخت موتور را سوراخ کرد و این باعث شد که موتور سوار ناچار به فرود شود اما مرزبانان هیچگاه خلبان را پیدا نکردند.
چند روز پس از این ماجرا، گاردها با یک موتور آبى حامل هروئین مواجه شدند. این موتور که با تیوپ کامیون و از چوب ساخته شده است براى حمل هروئین روى آب به کار گرفته مى شد. شودى نوراسوف ۳۷ساله لاغراندام تاجیکى با یک کیسه ۲۱کیلویى هروئین متعلق به یک کارخانه خصوصى به ارزش ۲۴۰۰۰دلار روى آبهاى آرام پنجى در حر کت بود. هروئین به عنوان بهترین صادرات و سوپر سفید است. اما وقتى که قایق وى به ساحل تاجیکستان رسید با استقبال گاردهاى مسلح مواجه شد.
نوراسوف که یک عرقچین پر زرق و برق بر سر و یک پیراهن بلند و کثیف افغانى به تن داشت، داستان زندگى خود را چنین بیان مى کرد. چند ماه پیش، من با یک افغانى در زندان تاجیکستان، که در رابطه با مواد مخدر محکومیت کوتاه مدت خود را سپرى مى کرد، آشنا شدم. سرانجام این مرد افغانى در نوعى از معامله هروئین به من اطمینان کرد. قرار شد که پس از فروش هروئین در تاجیکستان مبلغ ۱۶۰۰۰دلار را به این افغانى داده و باقیمانده فروش را براى خود بردارم.
تاجیکستان به شدت با مواد مخدر، که به سرعت و ریشه اى جامعه را به تباهى مى کشد، مقابله مى کند. راه شمالى مسیر هروئین در این کشور، سه سال پیش از اینکه آمریکا در سال ۲۰۰۱وارد افغانستان شود، و درست پس از کشته شدن نزدیک به ۶۰ هزارنفر در جنگ داخلى، به سرعت شکل گرفت. جنگ داخلى زیان زیادى به فقیرترین جمهورى شوروى سابق، وارد کرد و فقر مردم را به مهاجرت وادار نمود. پس از آن بود که هروئین افغانستان به این کشور سرازیر شد.
ژنرال رستم نظروف که فرماندهى ستاد مبارزه با مواد مخدر، ستادى که در سال ۱۹۹۹ تأسیس و عموماً با کمک مالى آمریکا ادامه حیات مى دهد، را به عهده دارد در این رابطه مى گوید:« ما آمادگى نداشتیم.» براساس آمار رسمى این کشور، تعداد معتادین مواد مخدر در تاجیکستان در عرض ۱۰سال به بیش از ۸برابر رسیده که نیمى از آن پس از سال ۲۰۰۱معتاد شده اند.
باتیر ذالیموف ۳۶ساله، معتاد سابق به هروئین که هم اکنون در ستاد بازپرورى معتادین مشغول به کار است در این باره مى گوید: «هروئین بدتر از بمب اتم است. در تاجیکستان همانند اروپا، سن معتادین کاهش یافته است. در حال حاضر نوجوانان ۱۴ساله به این مواد رو آورده اند. هنگامى که نخستین موج ورود هروئین افغانستان به تاجیکستان آغاز شد، جوانان هیچ تصورى از خطر این مواد به ویژه از نوع تزریقى آن نداشتند.» یکى از جوانانى در کلینیک بازپرورى ذالیموف در شهر دوشنبه مى گوید:«در فیلمها ما مى دیدیم که مواد مخدر از اعتبار بالایى برخوردار است.»
تزریق هروئین باعث افزایش ایدز در تاجیکستان نیز شده است. در ۵سال گذشته حدود ۵۰۰۰نفر به ویروس اچ آى وى (HIV) مبتلا شده اند که ۸۰ درصد از آن با استفاده از سرنگهاى آلوده بوده است.
ضبط مواد مخدر در روسیه
اکثر هروئینى که از تاجیکستان مى گذرد به قزاقستان و از آنجا وارد روسیه مى شود. در تابستان گذشته، مأمورین تاجیک اطلاع یافتند که قطارى حامل هروئین از تاجیکستان راهى شهرى در غرب سیبرى است. سرانجام این ترن در روسیه توقیف شد و ۷۴کیلو هروئین در بسته هاى پلاستیکى شبیه پوست پیاز قرار داده شده و در داخل یک کانتینر پیاز در اتومبیلى جاسازى شده بود.
براساس آمار اداره مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد در سال ،۲۰۰۴ توقیف هروئین در روسیه به ۳‎/۹متر مکعب رسید که بیش از سه برابر سال ۲۰۰۱ بود. در پى افزایش مواد مخدر بهاى این مواد در روسیه رو به کاهش گذاشت. در حالى که روسیه یکى از کشورهایى است که بیشترین مبتلا به ایدز را دارد، بسیارى از مبتلابان براثر استفاده از سرنگهاى آلوده ایدز گرفته اند.
بخشى از مواد مخدر از طریق لهستان و دیگر کشورهاى اروپاى شرقى از روسیه وارد اروپاى غربى مى شود. پلیس اروپا و مددکاران اجتماعى مى گویند در دهه ۹۰مواد مخدر دیگر در این منطقه طالب نداشت ولى این روزها این مواد دوباره جاى خود را در اروپا پیدا کرده است.
پلیس آلمان گزارش مى دهد که به دنبال افزایش تولید مواد مخدر در دهه ،۹۰ بهاى آن کاهش یافت و مهاجرین آسیاى میانه نخستین موج معتادین بودند. ضمن اینکه به تناسب افزایش تولید هروئین در افغانستان درصد توقیف این مواد در آلمان نیز به رشد دو رقمى افزایش مى یافت.
با دو برابر شدن زمین زیر کشت تریاک در افغانستان زیان اروپا نیز دو برابر شد. طى یک دهه گذشته تعداد مرگ و میر معتادین در اروپا از ۴۰۰۰نفر در سال به ۹۰۰۰نفر افزایش یافته است. در سال ۲۰۰۱هنگامى که تولید تریاک در افغانستان رو به کاهش گذاشته بود، تعداد فوت شدگان در آلمان نیز در سال ۲۰۰۲کاهش یافت. شمار مرگ و میر ناشى از مصرف مواد مخدر درسال ۲۰۰۰ در آلمان به ۲۰۳۰نفر رسید که نسبت به سال ۱۹۹۸ دو برابر افزایش را نشان مى دهد. اما در سال ۲۰۰۲در پى کاهش تولید از سوى دولت طالبان رقم مرگ و میر به ۱۵۱۳نفر کاهش یافت. براساس گزارش پلیس آلمان از سال ۲۰۰۳ تا کنون رقم مرده ها در نوسان بوده است اما بالاترین آن در منطقه شهر برلین بوده که محل ورود هروئین از مسیر شمالى مى باشد.
ایوان جوان ۲۳ساله از قزاقستان که نخواست نام فامیلش فاش شود تعریف مى کرد که در آستانه کریسمس ۱۹۹۹او و ۹جوان دیگر در یک مهمانى در منزل یکى از دوستانش در شهر لیپزیک آلمان شرکت کرده بود.«من خواستم فقط براى نخستین بار هروئین را تست کنم. همه ده نفر در این مهمانى هروئین کشیدند و دو نفرشان به دلیل مصرف زیاد در دم جان سپردند.» سالهاست که آلمانى ها هروئین مصرف مى کنند آنها اغلب اوقات هروئین را به عنوان مواد مخدر دوم استفاده مى کنند تا راه را براى تأثیر اکستاسى و کوکائین هموار کنند.
برند وسترمن یک مددکار اجتماعى در مرکز بازپرورى معتادین برلین مى گوید:«هروئین بیشتر یک لکه ننگ بر پیشانى آلمانى هاى بومى است.»
مسیر جنوبى و شرقى انتقال هروئین از ایران و پاکستان نیز سر از اروپا در مى آورد. انگلمن پلیس مبارزه با مواد مخدر هامبورگ براین باور است که به لحاظ ارزانتر بودن حمل مواد از مسیر شمالى، بهاى آن در شمال آلمان ارزانتر از جنوب است. یک گزارش پلیس آلمان مى گوید که راههاى روسیه نسبت به راههاى پاکستان و ایران بهتر است و این وضع را براى انتقال مواد مخدر آسانتر مى کند. ضمن اینکه تجارت گسترده میان روسیه و لهستان امتیازى براى پلیس روسیه است تا از موقعیت براى جاسازى هروئین در کامیونهاى متعددى که از این کشور راهى لهستان مى شوند استفاده کند.
اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا در گزارشى اعلام کرد که آمریکا آخرین مرحله انتقال هروئین است. در حال حاضر بازارهاى هروئین افغانستان رو به گسترش است و نیویورک یکى از آن بازارهاست که کارتلهاى مواد مخدرروسى و اروپاى شرقى مى توانند هروئین مسیر شمالى را به بهاى بسیار کمتر از هروئین در جنوب آمریکا خریدارى کنند. براساس آمار سازمان ملل و آمریکا وضعیت هروئین در بازار آمریکا همانند اروپاست و به تناسب افزایش تولید در افغانستان در آمریکا نیز بهاى آن کاهش مى یابد. در عین حال اکثر هروئین بازار آمریکا از جنوب تأمین مى شود. دادگسترى آمریکا مى گوید:«هروئین افغانستان توسط قاچاقچیان پاکستانى، آفریقاى غربى و اروپاى شرقى از آسیاى میانه و اروپا و عموماً از طریق ایر کارگو و سرویسهاى پستى اکسپرس به آمریکا آورده مى شود.»