3 گزینه سوریه در مقابل غرب

دکتر جواد شعرباف
سوریه در شرایط بسیار سختی قرار گرفته است. خطاهای انجام گرفته توسط هیات حاکمه جدید وضعیت را برای آنها نامتوازن کرده است.
در این مختصر قصد ندارم از خطاهای انجام شده ذکری به میان آورم. این زمان بگذار تا وقت دیگر. اما در شرایط حاضر و در مقابل اتهامات و ادعاهای دولتهای غربی و قطعنامه اخیر شورای امنیت، دمشق چه می‌تواند بکند.
در یک حصر عقلی و منطقی دمشق سه گزینه بیشتر پیش رو ندارد.
الف: اتخاذ سیاست تهاجمی
ب: اتخاذ سیاست دفع‌الوقت
ج: اتخاذ سیاست تعامل، گفتگو و تمکین
الف: اتخاذ سیاست تهاجمی
در پیش گرفتن سیاست تهاجمی از سوی سوریه در شرایط و موقعیت حاضر بسیار دور از ذهن است دلایل متعدد و براهین مختلفی می‌توان اقامه کرد که در وضعیت عادی و در روند تصمیم‌گیری معقول و منطقی، دمشق چنین کاری نمی‌تواند بکند.
- چندان روی حمایت دنیای عرب نمی‌تواند تکیه کند. رد دعوت دمشق برای برگزاری اجلاس سران عرب، امید سوریه را به دنیای به شدت نامنسجم عربی از بین برده است. فراموش نکنیم که اکثر آنها تحت فشار آمریکا این دعوت را رد کردند.
- در دوستان سنتی سوریه- فرانسه، چین و روسیه- رخنه و شکاف بروز کرده است. فرانسه پس از تصویب قطعنامه 1559 به دشمن سوریه مبدل شده و روسیه و چین نیز در حمایت جدی و قطعی از سوریه، دچار شک و تردیدند و اگر در چنین شرایطی از سوریه حمایت کنند، ما به ازای ملموس و مطمئنی را طلب می‌کنند که فعلا سوریه ندارد.
- وضعیت شکننده داخلی بشاراسد نیز اجازه چنین ریسک بزرگی را به وی نمی‌دهد.
بنابراین می‌توان اتخاذ سیاست تهاجمی از سوی سوریه در این شرایط را عملا غیرممکن دانست.
ب: اتخاذ سیاست دفع‌الوقت
این سیاست به صورت سنتی در سوریه وجود داشته و یکی از تاکتیک‌های این کشور در بحران‌های بین‌المللی بوده است. استظهار سوریه به حمایت دنیای عرب و تعامل و گفتگو با دولتهای روسیه و چین در زمان حافظ اسد. این حرکت را برای سوریه به صورت یک رویه درآورده بود تا در پناه آن بتواند به موضوع چانه‌زنی و لایی و گفتگوهای پنهان و پشت پرده روی آورد. اما در اوضاع فعلی این سیاست نیز اجازه و قدرت مانور را از دمشق سلب می‌کند.
- در کمتر از یک سال شورای امنیت قطعنامه تند و شدیدالحنی علیه سوریه به تصویب رسانده که سوریها تحت فشارهای شدید، قطعنامه اول (1559) را باری به هر جهت اجرا کردند و دومی را (1636) نیز بالاجبار اجرا خواهند کرد.
- خطاهای استراتژیکی که دولت سوریه طی چند ماه اخیر انجام داده، زمینه را برای حمایت حتی از سوی دوستان غیرمسلمان از بین برده است.
- آمریکا و اروپا اجازه دفع‌الوقت را نمی‌دهند و سوریه ناگزیر به تمکین و تحقق آن خواسته‌های تحمیلی است بویژه آن که برای انجام آن نیز زمان تعیین شده است.
ج: اتخاذ سیاست تعامل و تمکین
در چنین احوالی به نظر می‌رسد، کادر رهبری سوریه همین مسیر را اتخاذ کند. با توجه به مشکلات عدیده پیش‌رو نابسامانی‌های داخلی گسترش مخالفت‌ها بسیج مخالفان نامدار سوریه برای تصدی حاکمیت جدید، آمادگی روحی مخالفان و دل بستن آنها به انقلاب‌های رنگین غرب محور، فشارهای سنگین و شکننده خارجی و عدم توان مقاومت همه‌جانبه در برابر آنها دمشق، سیاست تمکین و پذیرش خواسته‌های دشمنان غربی خود را در پیش گرفته باشد.