هشدار مصباح؛ انگیزه اصلاح‌طلبان

تازه‌ترین اظهارات مصباح
اما قبل از آنکه این صف‌بندی شکل گیرد، مصباح یزدی در این زمینه فعال شده است. وی که مدیریت پژوهشکده امام‌خمینی را برعهده دارد، هفته گذشته همایشی را با عنوان «هماهنگی و همدلی نیروهای انقلاب در موضوع انتخابات خبرگان و بررسی عملکرد خبرگان رهبری» در مشهد برگزار کرد. طبق خبری که سایت «خدمت» منتشر کرده این همایش بدون حضور خبرنگاران برگزار شده و در آن به جز مصباح، «حسین کعبی» و «عباسعلی کدخدایی» از اعضای شورای نگهبان و «حسین شریعتمداری» مدیر مسئول روزنامه «کیهان» هم به سخنرانی پرداخته‌اند. این سایت خبری در گزارشی که دیروز از این همایش منتشر کرد، خبر از آن داد که مصباح‌یزدی در اختتامیه‌ همایش از «برخی اصولگرایان» به شدت انتقاد کرده و خواستار «هوشیاری نیروهای انقلاب» در انتخابات خبرگان شده است. بنابراین گزارش، مصباح‌یزدی در سخنانش با اشاره به انتخابات سال آینده خبرگان گفت: «نباید به ریش نگاه کرد یا به سپیدی مو، بلکه باید دید چه کسی بنده خدا است. باید مواظب باشیم اولاً خودمان را گول نزنیم و بعد گول تبلیغات دیگران را نخوریم.» وی افزود: «فکر نکنید که با روی کار آمدن رئیس‌جمهوری مکتبی همه چیز تمام است، سرچشمه‌های قدرت دست دیگران است و در حال مقدمه‌چینی و مهره‌چینی هستند تا از آن استفاده کنند. مگر یک نفر تا چه اندازه می‌تواند مراقب همه باشد؟ این من و شمائیم که باید دقت کنیم شیطان از چه راه‌هایی می‌تواند در اوضاع مملکت خلل ایجاد کند.» مصباح‌یزدی در ادامه با اشاره به گروه‌های سیاسی فعال تاکید کرد: «نقشه‌هایی از چندسال پیش کشیده شده است و کسانی که از آنها به هیچ‌وجه انتظار نمی‌رفت، گفتند: ولایت‌فقیه امری زمینی است یعنی همان حرفی که منافقین می‌گفتند. در حالی که امام‌خمینی می‌فرمود: این ولایت‌الله است، این حکم خداست و درصورتی که ولایت‌فقیه امضا نکند، حکم طاغوت است.»
وی همچنین گفت: «این حرف‌ها سرنوشت جامعه را عوض می‌کند. یا ما باید ببینیم مردم چه می‌گویند و همان کار را بکنیم یا این که باید مردم را براساس اسلام هشیار نمائیم و به حرکتشان جهت دهیم.» مصباح‌یزدی که از او به عنوان «تئوریسین دولت اسلامی» (از شعارهای احمدی‌نژاد) یاد می‌شود، با اشاره به انتخابات ریاست‌جمهوری افزود: مگر در ایام انتخابات این‌گونه نبود؟ اصولگرایان هر روز نظرخواهی می‌کردند که مشخص کنند چه کسی شانس بیشتری برای رای‌آوردن دارد و از همان حمایت کنند آیا این شد اصولگرایی؟ فردا این صحنه به شکل دیگری تکرار خواهد شد. اینها که اصولگرا هستند اینگونه عمل کردند، دیگران هم که مشخص است چه می‌کنند.» وی با اشاره به تبلیغات انتخاباتی افزود: «جمعی از بهترین افرادی که انسان آرزو داشت مدیریت مملکت در دست آنها باشد کاندیدا شدند، اما بنده به یاد ندارم در بین همین اصولگرایان کسی گفته باشد من وقتی رئس‌جمهور شدم از ارزش‌های انقلابی حمایت می‌کنم. گویی دستور بود که تبلیغات سکولار داشته باشند. کسی که برای چهارتا رای بیشتر از فرضه ضاله حمایت می‌کند آیا برای شما چیزی از اسلام باقی خواهد گذاشت؟»
مواضع تشکل‌های راست‌سنتی
انتقادها و هشدار مصباح‌یزدی به تشکل‌های راستگرا درحالی مطرح می‌شود که سخنگویان احزاب این جناح هنوز به شکل کلی و مبهم از انتخابات خبرگان سخن می‌گویند. به نظر می‌رسد دلیل این ابهام، تردیدی است که احزاب راست‌سنتی در مورد استراتژی انتخاباتی خود برای مجلس خبرگان دارند. آنها از یک سو علاقه دارند با هاشمی‌رفسنجانی و روحانیون سنتی و باسابقه همراه شوند و از سوی دیگر، پیروزی‌های متوالی طیف آبادگران که تحت حمایت معنوی مصباح‌یزدی قرار دارند، آنها را در موضع پائینی قرار داده که امکان استقلال عمل چندانی را برایشان باقی نگذاشته است، حتی اگر این عملکرد مستقل با همراهی و حمایت هاشمی‌رفسنجانی توام شود. بر این مبنا است که اظهاراتی نظیر گفته دیروز «محمدنبی حبیبی» دبیرکل حزب موتلفه و «علی سعیدی» مسئول واحد سیاسی جامعه روحانیت که نوعی کلی‌گویی و ارجاع به آینده نامعلوم است، قابل تحلیل می‌شود. دبیرکل موتلفه در این‌باره گفت که حزب متبوع وی در حال حاضر موضوع انتخابات خبرگان را در کمیسیون‌های تخصصی بررسی می‌کند و این بحث در «مراحل اولیه» قرار دارد.
اظهارات مسئول واحد سیاسی جامعه روحانیت مبارز نیز در چارچوبی همچون دبیر کل موتلفه می‌گنجد. «علی سعیدی» دیروز در گفت‌وگو با ایلنا «وضعیت‌شناسی آرایش نیروهای سیاسی» ، «تبیین شاخصه‌ها» و «هماهنگی با تشکل‌های هم‌سو» را در سه گام فرآیند حضور جامعه روحانیت در انتخابات مجلس خبرگان رهبری عنوان کرد. وی خاطرنشان کرد: «مرحله بعدی فرآیند تعریف شده، پرداختن به بحث مصادیق است که هنوز وارد این مرحله نشده‌ایم.» سعیدی در همین حال نسبت به همگرایی جامعه روحانیت با جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در انتخابات آتی مجلس خبرگان رهبری ابراز امیدواری کرد.
وضعیت اردوگاه اصلاح‌طلبان
اما در جناح اطلاح‌طلب هم بحث‌های اولیه آغاز شده است. اصلاح‌طلبان مشکل اصلی خود را در انتخابات خبرگان ردصلاحیت نامزدهایشان می‌دانند. در این جناح تشکل‌هایی نظیر جبهه مشارکت یا سازمان مجاهدین انقلاب عملاً نامزد روحانی چندانی برای حضور در انتخابات ندارند. تشکل‌هایی چون مجمع روحانیون مبارز هم با مسائلی چون ردصلاحیت روحانیون عضو خود به دلایلی چون «شرکت نکردن در امتحان فقهی» مواجهند. از این رو است که برخلاف محافظه‌کاران، اصلاح‌طلبان در مورد اجماع و ارائه فهرست انتخاباتی مشترک برای مجلس خبرگان مشکل چندانی ندارند؛ آنها مشکل بزرگتری دارند و آن اینکه با معدود نامزدهای باقی‌مانده خود چگونه فهرست انتخاباتی تشکیل دهند؟ نامه اخیر «مهدی کروبی» دبیرکل حزب اعتماد ملی به رئیس مجلس خبرگان هم که از حمایت گروه‌های مختلف اصلاح‌طلبان برخوردار شد، بر مبنای چنین دغدغه‌ای نوشته شده بود. کروبی در نامه‌اش اصلاح آئین‌نامه انتخابات خبرگان را خواستار شده بود، به شکلی که به جای فقهای شورای نگهبان دو تن از مراجع تقلید صلاحیت فقهی نامزدها را تائید کنند.
اظهارات چهره‌های تشکیلاتی گروه‌های اصلاح‌طلب هم که دیروز خبرگزاری ایسنا برخی از آنها را منعکس کرد، چنین نکته‌ای را نشان می‌دهد: اینکه همه جریانات این جناح بر اجماع در انتخابات تاکید دارند. در این زمینه «محمد سلامتی» دبیرکل سازمان مجاهدین انقلاب گفت: «احزاب اصلاح‌طلب به دلیل ناموفق بودن در انتخابات‌های قبلی این انتخابات را غنیمت شمرده و می‌خواهند ائتلاف و هماهنگی خوبی از خود به نمایش بگذارند تا بتوانند موفق شوند. آنها تلاش دارند این انتخابات الگوی وحدت‌نظر در اصلاح‌طلبان باشد تا براساس آن در انتخابات‌های بعدی هم فعال شوند.» سلامتی همچنین «نگرانی‌ نسبت به حضور برخی از جریان‌های متحجر در انتخابات خبرگان» را از دلایل دیگر ضرورت فعالیت اصلاح‌طلبان برشمرد و گفت: «این نگرانی حتی در میان غیراصلاح‌طلبان هم وجود دارد. اما در جبهه مقابل اصلاح‌طلبان یک موضع واحد در مقابل این خطر وجود ندارد.» همچنین «حمید قزوینی» سخنگوی مجمع نیروهای خط امام (تشکلی که «سیدهادی خامنه‌ای» دبیرکلی آن را برعهده دارد) گفت که در جلسه اخیر این تشکل «تلاش‌های جناح محافظه‌کار درباره انتخابات مجلس خبرگان» بررسی و مقرر شد که در جلسات آتی شورای مرکزی این حزب بررسی این موضوع ادامه یابد. «رسول منتجب‌نیا» عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون و قائم‌مقام حزب «اعتمادملی» هم نظراتی مشابه سلامتی دارد.
به گفته وی «احتمال وجود یک جریان ارتجاعی و متحجر در انتخابات آینده مجلس خبرگان باعث شده که دلسوزان حقیقی نظام و پیروان واقعی امام‌خمینی(ره) برای آینده کشور و ملت احساس خطر و با قدرت و قوت بیشتری برای حضور در انتخابات مجلس خبرگان تلاش کنند.» منتجب‌نیا با بیان اینکه «این جریان می‌خواهد هم‌اندیشان خود را جایگزین دلسوزان واقعی نظام در این مجلس کند» گفت :«باتوجه به این مسئله ما همه تلاش خود را به کار می‌گیریم که مجلس خبرگان از دلسوزان واقعی نظام و افراد خط امامی تشکیل شود.» «مصطفی درایتی» از روحانیون عضو جبهه مشارکت و عضو دفتر سیاسی این حزب هم گفت: «حساسیت این مرحله از انتخابات خبرگان را جریان فکری خاصی که با جریان سنتی گذشته تفاوت‌های دیگری دارد و در پی این است که افراد باسابقه گذشته جای خود را به جوان‌ترهایی بدهند که تحرک بیشتری در نمایندگی کردن جریان تندرو دارند، بیشتر می‌کند.» وی با تاکید بر اینکه «دغدغه گروه‌های اصلاح‌طلب حفظ شأن و جایگاه مجلس خبرگان و نقش‌آفرینی همه گروه‌های سیاسی است» گفت: «اگر در این دوره زمینه را برای حضور گروه‌های سیاسی فراهم کنند، بهای بیشتری به خبرگان داده خواهد شد، ولی به نظر می‌رسد که جریانی به دنبال شکل‌گیری این مجلس با شکل خاصی است و به‌خصوص در این دوره برخی از جریانات سیاسی به دنبال این هستند افرادی که به این مجلس راه پیدا می‌کنند تفکر خاصی را نمایندگی کنند.» این عضو دفتر سیاسی جبهه مشارکت با اشاره به اینکه «ساز و کار فعلی مجلس خبرگان به گونه‌ای است که صرفاً روحانیون و تحصیل‌کردگان حوزوی می‌توانند کاندیدا شوند» گفت:‌ «طبیعتاً گروه‌هایی که ویژگی صنفی و روحانی بیشتری دارند میدان‌داری بیشتری در این عرصه دارند و البته اگر احساس شود امکان اینکه افرادی وارد رقابت شوند که از لحاظ فکری و سیاسی همفکری با جبهه مشارکت دارند این حزب هم وارد خواهد شد.»