در پی پخش مصاحبه تلویزیونی «عبدالحلیم خدام» معاون سابق رئیسجمهوری سوریه با شبکه ماهوارهای «العربیه» تلویزیون دولتی سوریه او را «مزدور و خیانتکار» توصیف کرد. تلویزیون دولتی سوریه بعدازظهر شنبه در یک گزارش گفت: «خدام از منزل اشرافی خود در پاریس، میهنش را مورد حمله قرار داد و با این کار مزدوری خود را به بیگانگان و طرفهای لبنانی دشمن سوریه ثابت کرد. » در این گزارش آمده است: خدام در مصاحبه طولانی خود با العربیه مدعی شد، گزارشهای «دتلو مهلیس» حرفهای و غیرسیاسی بود، در حالی که صدها گزارش و تحلیل کارشناسان حقوقی از کشورهای مختلف اثبات کرد که گزارشهای او غیرحرفهای و بیانیهای سیاسی است. مهلیس، رئیس سابق کمیته بینالمللی تحقیق در مورد ترور «رفیق الحریری» نخستوزیر پیشین لبنان که پارسال در انفجاری کشته شد، در دو گزارش خود به شورای امنیت، سوریه را به دست داشتن در این جنایت متهم ساخته است. تلویزیون سوریه تاکید کرد ستایش خدام از عملکرد مهلیس بیاحترامی به ملت سوریه است که در ماههای گذشته با انجام راهپیماییها و گردهماییهای مختلف، نظر خود را در این زمینه اعلام کرده است. گزارشگر تلویزیون سوریه خاطرنشان ساخت سخنان خدام از داخل منزل اشرافی خود در مورد فقر مردم سوریه احساسات آنان را جریحهدار کرده است. او از فساد سخن گفت، ولی چگونه میتوان باور کرد که خدام کاخش را با حقوق محدود خود به عنوان یک کارمند بلندپایه دولتی خریداری کرده باشد.
وی افزود: خدام خود را هوادار اصلاحطلبی و دموکراسی میخواند، در حالی که افکار عمومی در سوریه و جهان عرب و ناظران به خوبی میدانند که تفکرات این فرد، یکی از بزرگترین موانع در برابر اصلاحات و دموکراسی در کشور بود و تنها پس از دور کردن او از صحنه چرخه اصلاحات به حرکت درآمد. گزارشگر تلویزیون سوریه گفت: خدام که تا سال 1998 میلادی مسئول پرونده لبنان بود، «به سبب اشتباهات مکرر خود در تعامل با برادران لبنانی و عملکرد نامناسب در برابر طرفهای سیاسی لبنان، از این مسئولیت برکنار شد، اشتباهات پیاپی خدام، وضعیت کنونی در لبنان را به بار آورد. »
در این گزارش آمده است: به نظر میرسد عبدالحلیم خدام داوطلب شده است به عنوان یک شاهد دروغین علیه سوریه شهادت دهد. در همین حال مجلس نمایندگان سوریه بعدازظهر دیروز در نشستی ویژه به اتهامات عبدالحلیم خدام معاون سابق رئیسجمهوری سوریه علیه مقامات این کشور پاسخ داد. به گزارش شبکه خبری «العربیه» نمایندگان پارلمان سوریه برای بررسی اتهامات خدام علیه بشار اسد رئیسجمهوری سوریه نشست ویژهای برگزار کرد. در این نشست اعضای پارلمان سوریه هر کدام به سهم خود اظهارات عبدالحلیم خدام به شبکه خبری العربیه را رد کردند و او را فردی دروغگو خواندند. در همین رابطه هر نمایندهای برای چند دقیقه در پارلمان به سخنرانی پرداخت و به اتهامات خدام علیه مقامات کشورش پاسخ گفت. آنها همچنین خدام را مسئول دفن زبالههای هستهای در سوریه کردند و گفتند فرزندان وی زبالههای هستهای را به سوریه وارد کردند. انتقادات شدید نمایندگان پارلمان از خدام به حدی بود که یکی از نمایندگان سوریه گفت من خواستار تحت پیگرد قرار دادن خدام به جرم خیانت به ملت سوریه هستم. نمایندگان پارلمان سوریه خدام را به سرقت اموال عمومی متهم کرده و او را فاسد و مفسد خواندند و گفتند ما باید بدانیم که خدام چقدر از سعدالدین الحریری فرزند رفیق حریری نخستوزیر اسبق لبنان و ولید جنبلاط رهبر دروزیهای لبنان پول گرفته است. نمایندگان سوریه اعلام کردند ما خواستار محاکمه خدام در برابر ملت سوریه هستیم. در ادامه جلسه دادگاه پاسخ به اتهامات خدام، نمایندگان پارلمان سوریه خدام را فردی خائن دانستند و خواستار محاکمه وی در دادگاه عدالت شدند. در همین حال رئیس مجلس سوریه گفت: نمایندگان خواستار گشودن پروندهای درباره فساد عبدالحلیم خدام شدند. رئیس پارلمان سوریه هم گفت: ملت سوریه خواستار دستگیری خدام است همچنان که بشار اسد رئیسجمهوری سوریه از پارلمان خواسته پرونده فساد را به مجلس ارائه کند. وی افزود: درخواست ملت برای دستگیری خدام به جرم جنایت و خیانت بزرگ ارائه شده است. یکی دیگر از نمایندگان پارلمان سوریه شبکه خبری العربیه را یک شبکه یهودی دانست و گفت: اظهارات خدام در چارچوب اعمال فشارها بر سوریه عنوان شده است. وی افزود: خدام به عنوان یک مقام رسمی وطنش را برای گرفتن چند درهم فروخت. بعضی از نمایندگان خواستار آن شدند که تابعیت سوری خدام پس گرفته شود. یکی دیگر از نمایندگان سوریه نیز خدام را متهم کرد که از سعدالدین الحریری نماینده پارلمان لبنان و آمریکا کمکهای مالی دریافت کرده است. همچنین یک عضو نمایندگان مجلس سوریه هم سعدالدین الحریری را یک کوتوله سیاسی در خدمت به تامین منافع آمریکا توصیف کرد و گفت خدام منافع خودش را بر منافع کشورش ترجیح داد، به همین دلیل ما خواستار روشن شدن پروندههای فساد وی هستیم. در عین حال اکثریت نمایندگان در سخنان شعارگونه خود تاکید میکردند که در کنار بشار اسد خواهند ایستاد و هرگز او را تنها نخواهند گذاشت و یکی از نمایندگان با قرائت آیاتی از قرآن مجید، خدام را مصداق عینی منافقین توصیف کرد و پرسید چگونه مقامات سوری به او اجازه خروج از این کشور دادهاند؟ در همین حال بعضی از نمایندگان سوری در گفتوگو با رسانهها اظهارات خدام را «غیر واقعی»، «فرصتطلبانه» و در پی «ضربه زدن به سوریه» توصیف کردند. دیروز رئیس پارلمان سوریه گفت هزاران درخواست تلفنی از هممیهنان خود مبنی بر تقاضای بازداشت خدام توسط اینترپل را دریافت کرده است.
عیدی به لبنانیها
شماری از مقامها و شخصیتهای بلندپایه لبنان اظهارات جمعه شب «عبدالحلیم خدام» معاون پیشین رئیسجمهوری سوریه درباره تمدید دوره ریاست «امیل لحود» رئیسجمهوری و ترور «رفیق حریری» نخستوزیر پیشین لبنان را مهم ارزیابی و از این سخنان استقبال کردند. «مروان حماده» وزیر ارتباطات لبنان دیروز شنبه طی سخنانی در بیروت گفت: خدام با اظهارات خود در پایان سال اندوهبار 2005 هدیه حقیقت را به مردم لبنان و سوریه اعطا کرد و سخنان او به آشکار شدن «حقیقت بزرگ» کمک خواهد کرد. وی افزود: سخنان خدام تلاشهای نظام سوریه برای سیاسی جلوه دادن گزارش «دتلو مهلیس» رئیس کمیته بینالمللی تحقیق درباره ترور رفیق حریری و اتهام به مهلیس مبنی بر این که او با شاهدان ساختگی مصاحبه کرده است را از بین برد. حماده که مهر ماه سال گذشته در عملیات تروریستی در غرب بیروت به شدت مجروح اما محافظ وی کشته شد، تصریح کرد: در کشوری مثل سوریه ممکن نیست که یک دستگاه امنیتی و اطلاعاتی بدون دستور یا اطلاع سران آن اقدام به اجرای یک طرح و تصمیم بکند. «امین جمیل» رئیسجمهوری پیشین لبنان گفت: سخنان خدام نشان داد که تنها یک مقام سوری مسئول ترورها در لبنان نیست بلکه افراد دیگری نیز در این انفجارها مسئول و متهم هستند. وی اظهار داشت: بدون شک سخنان خدام عناصر و اطلاعات جدیدی را به پرونده تحقیق در مورد ترورها در بیروت از جمله ترور حریری خواهد افزود. رئیسجمهوری پیشین لبنان اضافه کرد: ای کاش اظهارات خدام و بیداریای که او با سخنانش به وجود آورد سالها پیش رخ داده بود تا لبنان و سوریه زیانهای کمتری میدیدند. «آنتوان زهرا» نماینده مجلس لبنان گفت: سخنان خدام روشن کرد که برخی افراد در نظام سوریه جلوی هر گامی برای روشن شدن جزئیات ترورها و حوادث لبنان که آنان در آن دست دارند، میایستند و در مقابل کسانی که مخالف مواضع این نظام هستند، به اقدام خشونتبار دست میزنند. وی ادعا کرد که نظام سیاسی سوریه همچنان بر مهرههای خود در لبنان برای اجرای اهدافش در این کشور مسلط است. «وائل فاعور» از نمایندگان حزب سوسیالیست ترقیخواه دروزی در مجلس لبنان به رهبری «ولید جنبلاط» گفت: خدام بر درستی احساس و قضاوت بیشتر مردم لبنان که سوریه را به دست داشتن در ترور رفیق حریری و دیگر ترورها در بیروت متهم کردهاند، مهر تائید زد. وی افزود: خدام نظام سوریه را در وضعیت دشواری قرار داد و این نظام قادر نیست اظهارات وشهادت معاون حافظ اسد و معاون پیشین بشار اسد را تکذیب کند زیرا شاهدی واقعی است که از قلب سوریه به پا خاسته است. «احمد فتفت» وزیر ورزش و جوانان لبنان با اشاره به این که سخنان خدام مثبت بود ابراز عقیده کرد آنچه که خدام بر آن تاکید کرد تکرار گفتههای مردم و رهبران سیاسی لبنان بود. وی اظهار داشت: گفتههای خدام پیامی به مردم سوریه بود که به انتقادهای مردم و رهبران لبنان از نظام سیاسی سوریه مشکوک بودند اما اکنون حقایق برای آنها روشن شد. فتفت سخنان خدام را عیدی مهمی برای لبنانیها و کمک به کشف حقیقت دانست و تصریح کرد: موضع تازه معاون پیشین ریاست جمهوری سوریه موجب خواهد شد تا مقامهای این کشور در رفتار خویش تجدیدنظر کنند زیرا ادامه یافتن رفتارهای کنونی امکانپذیر است. ولید جنبلاط رئیس حزب سوسیالیست ترقیخواه لبنان و از مخالفان سرسخت سوریه در این کشور نیز با استقبال از اظهارات خدام گفت: این اظهارات گواهی بر صحت نتایج تحقیقات بینالمللی ترور رفیق حریری است. در همین زمینه یک روزنامه لبنانی به نقل از یک مسئول بلندپایه لبنانی اظهارات عبدالحلیم خدام معاون مستعفی رئیسجمهوری سوریه درباره ترور رفیق حریری نخستوزیر پیشین لبنان را پسلرزه خواند. «النهار» در شماره دیروز خود به نقل از این مقام لبنانی نوشت: اظهارات خدام به منزله پسلرزههایی است که با عقبنشینی سوریه از لبنان برابری میکند. النهار به نام این مقام لبنانی هیچ اشارهای نکرد.
سونامی سوریه
در همین حال اظهارات غیرمنتظره عبدالحلیم خدام معاون سابق رئیسجمهوری سوریه در جریان گفتوگوی وی با شبکه العربیه بازتاب متفاوتی در رسانههای عربی منطقه داشته است و یک روزنامه عرب زبان نوشت که خدام با این سخنان سونامی سیاسی به راه انداخت. روزنامه اماراتی «گلف نیوز» چاپ دبی اعلام کرد: خدام با سخن گفتنش در مورد تهدید به ترور رفیق حریری نخستوزیر اسبق لبنان علیه بشار اسد یک «سونامی سیاسی» به راه انداخت.
این روزنامه در صفحه اول خود نوشت: خدام یک سونامی سیاسی علیه سوریه به راه انداخت و معاون سابق رئیس این کشور در گفتوگوی مفصل با شبکه خبری العربیه ضربه سختی را به بشار اسد وارد کرد. روزنامه سعودی «الریاض» در صفحه اول خود با اشاره به اظهارات خدام مبنی بر اینکه «خودم را در برابر دو گزینه یافتم؛ یا اینکه با وطنم همراه باشم و یا با دولت، ولی من وطنم را اختیار کردم» نوشت: خدام با اعلام کنارهگیری از دولت سوریه خودش را در برابر اسد منفجر کرد. روزنامه سعودی «الریاض» در این راستا به سخن خدام اشاره کرد که گفته انتظار نداشتم سوریه حریری را ترور کند. روزنامه سعودی «عکاظ» اعلام کرد: معاون سابق رئیسجمهوری سوریه اسد را به اتخاذ تصمیمات یک جانبه متهم کرده است و وی به طور ضمنی دمشق را به دست داشتن در ترور حریری متهم کرد. اما روزنامه قطری «الوطن» در این باره ابراز عقیده کرد: عبدالحلیم خدام به سوی دولت بشار اسد رئیسجمهوری این کشور آتش گشود. روزنامه «الشرق» در صفحه اول خود نوشت: خدام از سمت خود کنارهگیری کرد و سپس بشار اسد را به اتخاذ تصمیمات یک جانبه متهم کرد. اما روزنامه الاتحاد چاپ ابوظبی نوشت: خدام صریحا گفت که بشار اسد رئیسجمهوری سوریه، حریری را تهدید کرد و غزاله را مجرم دانست.
به نوشته این روزنامه، در تحولی شگرف و غیرمنتظره خدام با اعلام استعفا از سمت خود و کنارهگیری از دولت سوریه بمب سیاسی پر سروصدایی را همانند یک زلزله منفجر کرد که درهای کاخ بشار اسد را با بمبهای سیاسی مختلف لرزاند. اما روزنامه اماراتی الخلیج چاپ شارجه در صفحه اول خود به موضوعاتی که خدام در مصاحبه خود گفته اشاره کرد و نوشت خدام پس از سه دهه از دولت سوریه کنارهگیری نمود و بشار اسد را به اتخاذ تصمیمات یک جانبه متهم کرد. به نوشته این روزنامه، خدام صریحا اظهار کرد که اسد، رفیق حریری نخستوزیر اسبق لبنان را تهدید کرد و به وی گفت که هرکس با رای و تصمیمش مخالفت کند، سرکوب میشود. اما روزنامه «امارات امروز» در صفحه اول خود با تیتری درشت نوشت: عبدالحلیم خدام از دولت سوریه کنارهگیری کرد. روزنامه مذکور ابراز عقیده کرد آنچه که اتفاق افتاد خطرناکتر از کنارهگیریهایی است که دولت سوریه در تاریخ خود شاهد بوده است. اما روزنامه الحیات از زاویه دیگر به اظهارات خدام پرداخت که وی اطرافیان رئیسجمهوری سوریه را به فساد مالی متهم کرد. الحیات نوشت: خدام ویژگیهای دولت بشار اسد را «گرفتن تصمیمات یک جانبه، فساد مالی، نبود آزادیها و حاکمیت دستگاههای امنیتی» اعلام کرد.
عبدالحلیم خدام کیست؟
عبدالحلیم خدام 73 ساله که از نزدیکان بشار اسد رئیسجمهوری سوریه بود، در سال 1933 در یک خانواده مسلمان سنی مذهب از طبقه متوسط در شهر بانیانس واقع در شمال غرب سوریه متولد شد. وی هماکنون در پاریس زندگی میکند. خدام فارغالتحصیل دانشگاه حقوق در دمشق است و در سن هفده سالگی به حزب بعث حاکم در این کشور پیوست. بعد از به قدرت رسیدن حزب بعث در سوریه در سال 1963، سمت استانداری «حماه» و سپس استانداری استان قنیطره را بر عهده گرفت. وی در سال 1970 به عنوان عضو فرماندهی مرکزی حزب بعث تعیین و سپس به عنوان وزیر اقتصاد منصوب شد. خدام مسلمان سنی از خانواده طبقه متوسط از شهر «بانیانس» است و در دولت «نورالدین الاتاسی» در سال 1969 وزیر اقتصاد و بازرگانی شد. در سال 1970بین حزب بعث نبرد قدرت درگرفت و خدام از حافظ اسد وزیر دفاع وقت حمایت کرد. خدام به حافظ اسد نزدیک شد و وقتی وی در کودتایی آرام به قدرت رسید این نزدیکی بیشتر شد. پس از آن، خدام وزیر امور خارجه شد. ماموریت اصلی خدام بیرون آوردن سوریه از انزوای سیاسی بود که سیاستهای رژیم سابق سوریه آن را به وجود آورده بود. در روزهای پس از مرگ حافظ اسد، خدام نقش مهمی در انتقال آرام قدرت به بشار فراهم و موقعیت وی را تثبیت کرد. خدام قبل از اینکه در سال 1984 معاون رئیسجمهور شود، به مدت چهارده سال وزیر امور خارجه سوریه بود. خدام متاهل و دارای چهار فرزند است. وی که از معاونان کهنهکار حافظ اسد رئیسجمهور سابق سوریه به شمار میرود، ماه ژوئن حدود پنج ماه پس از ترور رفیق حریری نخستوزیر سابق لبنان نیز استعفای خود را اعلام کرده بود. عبدالحلیم خدام در زمان ریاستجمهوری حافظ اسد یکی از شخصیتهای برجسته سوریه در لبنان به شمار میرفت. وی در سال 1984 به عنوان معاون رئیسجمهوری سوریه انتخاب شد. معاون رئیسجمهور سوریه که به پاریس سفر کرده است، جمعه شب در مصاحبه با العربیه استعفای خود را رسما اعلام کرد. در دوران زمامداری اسد، خدام «مرد شماره 2 سوریه» توصیف میشد.