محمدرضا یوسفى

* آقاى یوسفى الان وضعیت ادبیات نوجوانان به ویژه در حوزه رمان نویسى را چگونه مى بینید؟
** وضعیت ادبیات کودک و نوجوان، به لحاظ تیراژ واقعاً وضعیت خوشایندى نیست. در شرایط فعلى در یک موقعیت بحرانى به سر مى بریم. کسانى هم که در این حوزه کار مى کنند اساساً عاشق ادبیات هستند وگرنه انگیزه هاى خاصى براى نوشتن وجود ندارد. یعنى این دسته از نویسندگان با مقوله ادبیات عجین شده اند و سرنوشت خودشان را به ادبیات گره زده اند و رهایى از آن هم دیگر مقدور نیست و ادبیات همه زندگى شان شده است. در شرایطى که وضعیت تیراژ کتاب از سه هزار به دو هزار و هزار رسیده و مشکل توزیع پس از چند دهه همچنان لاینحل باقى مانده، سایه کتابهاى ترجمه هم بر سر ادبیات کودک و نوجوان سنگینى مى کند. براى ناشران هم خیلى بهتر و راحت تر است که کتاب هاى ترجمه شده را منتشر کنند تا به سراغ آثار تألیفى بروند. اغلب به نمایشگاههاى بین المللى مى روند و چند کارتن کتاب جمع مى کنند و با خود به ایران مى آورند و شروع مى کنند به ترجمه و انتشار این کتابها. هیچ نظارتى در این زمینه وجود ندارد.
* به نظر شما ناشران باید در قبال چاپ مثلاً سه کتاب ترجمه شده، یک کتاب تألیفى چاپ کنند، تا مقوله تألیف جدى گرفته شود؟
** دقیقاً منظور من همین است. به هر حال باید در مقابل چاپ افسارگسیخته، کتابهاى ترجمه اى در حوزه ادبیات کودک و نوجوان باید محدودیت هایى در نظر گرفت و اعمال کرد وگرنه وضعیت تألیف روز به روز وخیم تر مى شود.
* نقش خود نویسندگان در به وجود آمدن این وضعیت را چگونه مى شود توضیح داد؟ وقتى نویسندگان ما نتوانند آثارى هم سطح کتابهاى ترجمه شده ارائه کنند و به تکرار رسیده اند، طبیعى است که ناشران به کتابهاى ترجمه روى خوش نشان بدهند.
** ببینید این بهانه چندان منطقى نیست. شما یک کشور را به من نشان بدهید که در حوزه تألیف بتواند با ادبیات جهان رقابت کند. شما یک کشور پیدا نمى کنید. این بهانه اى است که از این آشفته بازار برخى ناشران سود خودشان را به جیب بزنند. اصولاً گلچینى از بهترین کتابها از کشورهاى مختلف براى ترجمه انتخاب مى شود، آن وقت ادبیات بومى و ملى هیچ کشورى به تنهایى نمى تواند با برترین هاى ادبیات جهان رقابت کند؛ ادبیات بومى و ملى در هر قد و قواره اى باید حمایت شود. باید مورد توجه قرار گیرد. معمولاً کشورها براى ادبیات ملى و تولیدى خودشان حساب ویژه اى باز مى کنند و ارزش خاصى قائل مى شوند. در عرصه بزرگسالان هم اگر این نگاه را داشته باشیم، باید هیچ کتاب تألیفى چاپ نکنیم. چون در مقایسه با رمان هاى برجسته جهان، رمان هاى ایرانى هیچ جایگاهى ندارند. اگر حوزه تألیف در یک شرایط برابر با آثار ترجمه قرار بگیرد، یقیناً توان رقابت پیدا مى کند و مى تواند جایگاه خودش را پیدا بکند اما امروز شرایط برابر فراهم نیست.