لبنان پس از خروج سوریه؛ بیم‌ها و امیدها

علی ظریف
گروه سیاسی: 26 آوریل 2005 میلادی، آخرین نظامی ارتش سوریه به طور رسمی از خاک لبنان خارج شد.
این خروج در پی تصویب قطعنامه شورای امنیت و در راستای فشار سیاسی آمریکا، اتحادیه ا روپا و برخی کشورهای محافظه کار عرب منطقه حاصل شد.
شورای امنیت سازمان ملل در سپتامبر سال گذشته میلادی با تصویب قطعنامه 1559 خواستار خ روج تمامی نیروهای خارجی از لبنان شده بود.
پیش نویس این قطعنامه را دولتهای آمریکا و فرانسه تهیه کرده بودند و هدف از ارائه آن را برگزاری انتخابات آزاد و بازگشت دموکراسی به لبنان عنوان کردند.
ترور رفیق حریری، نخست وزیر سابق لبنان در 14 فوریه 2005 در یک اقدام تروریستی را می توان از عوامل عمده شدت گرفتن فشارهای قدرتهای بزرگ بر سوریه ذکر کرد، زیرا حریری، سر مایه دار بزرگ لبنانی ارتباطات سیاسی تنگاتنگ و عمیقی با آمریکا، فرانسه و برخی شیوخ ثروتمند عرب داشت.
آمریکا و فرانسه هر یک به دلایل خاص، ایجاد تغییر در ساختار سیاسی لبنان را پیگیری م ی کنند. واشنگتن با توجه به طرح خاورمیانه بزرگ لبنان را مکان مناسبی برای تغییرات عم ده سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی می داند و فرانسه،که پس از شروع جنگ داخلی لب نان و قدرت گرفتن سوریه و حزب الله بتدریج نفوذ سنتی خود را در این کشور از دست داده بود،در پی احیای نفوذ تاریخی خود با حمایت از مخالفان دولت و گروههای اپوزیسیون می ب اشد.
حضور نظامی سوریه در لبنان به سال 1976 و اندکی پس از شروع جنگهای خونین داخلی این کشور با هدف کمک به توقف نبرد بین گروههای قومی و فرقه ای آغاز شد. ارتش سوریه که تع دادشان در خاک لبنان در دهه 1980 به 30هزار نفر می رسید، در خاتمه دادن به جنگ داخلی در سال1990 و استقرار صلح، نقش عمده ای را ایفا نمودند.
پس از خروج ارتش سوریه از لبنان پس از 29سال، کوفی عنان دبیرکل سازمان ملل در گزارش خود به شورای امنیت تصریح کرد که نامه ای از سوریه دریافت کرده که در آن عنوان شده نیروهای سوری بطور کامل خاک لبنان را ترک کرده اند.
به نظر می رسد خروج سوریه از لبنان، تصمیمی استراتژیک برای هر دو کشور بوده است. اقد ام سوریه را می توان در راستای اجرای قطعنامه 1559 شورای امنیت و کاهش فشار سیاسی ق درتهای بزرگ بر این کشور ارزیابی نمود. دمشق از این پس باید در پرتو تعاملات سیاسی و دی پلماتیک روابط خود را با بیروت به پیش برد.
با نزدیک شدن به انتخابات پارلمانی لبنان، احزاب مخالف سوریه ابراز امیدواری نموده اند که بتوانند اکثریت لازم را برای تشکیل دولت جدید این کشور به دست آورند.
از آن سو، واشنگتن امیدوار است که تحولات جدید لبنان، مشابه تحولات گرجستان و اکراین به پیش رفته و در نهایت به روی کار آمدن یک دولت مدافع آمریکا منجر شود که تحقق این مسأل ه، بی تردید به سود سوریه نخواهد بود.
اکنون با خروج کامل نیروهای سوریه، معمای پیچیده تری پیش روی دولت جدید لبنان قرار گرفته است.
در گزارش دبیرکل سازمان ملل عنوان شده است که با وجود خروج نیروهای سوری، دولت لبنا ن کنترلی بر جنوب این کشور ندارد و نیروهای حزب الله کماکان کنترل جنوب این کشور را در اختیار دارند. باید تأکید کرد که این مسأله (تأمین امنیت جنوب لبنان توسط مقاومت مردمی حزب الله) برای قدرتهای جهانی خوشایند نیست.
آمریکا امیدوار است که تغییرات در کابینه لبنان در آینده به خلع سلاح شیعیان حزب الله منجر شود و حتی این امیدواری برای تل آویو بوجود آمده که بتدریج امکان انعقاد صل ح میان اسراییل و لبنان فراهم گردد.
سیلوان شالوم، وزیر خارجه صهیونیستی، ابراز امیدواری کرد که با خروج نیروهای سوری و اجرای قطعنامه 1559 بتوان زمینه های صلح میان لبنان و اسراییل را فراهم کرد.
با این حال، احزاب و گروههای سیاسی لبنان، وضعیت حزب الله را یک مسأله داخلی ارزیابی می کنند.
قاضی العریضی، از فعالان سیاسی لبنان که ولید جنبلاط، رهبر مخالفان دولت این کشور را در سفرش به ایران همراهی می کرد، می گوید:هیچ طرف خارجی، حق دخالت در این موضوع را ند ارد و این یک مسأله داخلی است که باید در داخل این کشور حل و فصل شود. وی تأکید می کند که اکثریت مخالفان دولت این کشور با خواسته های دیکته شده غرب مخالف هستند. اما و اکنش حزب الله در مقابل تهدیدات اخیر قدرتهای بزرگ، تأکید بر مقاومت مشروع و قانونی بو ده است.
این گروه سیاسی خوشنام در میان افکار عمومی جهان عرب که با تکیه بر تلفیق معنویت و قدرت توانست، رژیم اشغالگر را از جنوب لبنان خارج کند، اعلام کرد که تا زمانی که خطر اسراییل وجود داشته باشد، این حزب هرگز سلاح خود را بر زمین نمی گذارد و هیچ جایی برا ی سازش در مسأله مقاومت لبنان وجود ندارد.
موضع گیری اخیر حزب الله مورد تأیید بسیاری از رجال سیاسی لبنان قرار گرفته است، به طوری که نجیب میقات، نخست وزیر جدید لبنان، جنبش حزب الله را مظهر حق مردم برای دفاع از خاک و عزت این کشور معرفی کرده است.