لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی شد

گروه سیاسی، نیلوفر منصوریان: یک روز پس از آنکه محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری کابینه خویش را به مجلس هفتم شورای اسلامی معرفی کرد، «علی لاریجانی» نیز در حکمی از سوی رئیس جمهوری به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد و حسن روحانی نیز از دبیری شورا خداحافظی کرد.
در حکم رئیس‌جمهورى چنین آمده است:
جناب آقاى دکتر على لاریجانى
به استناد اصل یکصد و هفتاد و ششم قانون اساسى و با توجه به مراتب تعهد، تدین، سوابق علمى و تجربیات ارزشمند اجرایى و سال هاى طولانى عضویت در شوراى عالى امنیت ملى به موجب این حکم جنابعالى را به عنوان دبیر شوراى عالى امنیت ملى منصوب مى کنم.
انتظار دارد آن طور که شأن ملت عزیز و مقتدر ایران اقتضا مى کند با برنامه ریزى، ابتکار و به کارگیرى نیروهاى مومن، متعهد، خلاق و کارآمد دبیرخانه را بیش از گذشته فعال کنید و لوازم اخذ تصمیمات صحیح را که ضامن عزت و مصلحت مردم و تامین منافع و حقوق ملى و پاسدارى از انقلاب اسلامى و دفاع از امنیت و تمامیت ارضى کشور باشد، فراهم آورید. ضمناً از زحمات چندین ساله جناب آقاى دکتر روحانى تشکر و قدردانى مى کنم. امیدوارم با توکل به خداوند متعال و ضمن توجه به اصول چهارگانه دولت اسلامى «عدالت گسترى، مهرورزى، خدمت به بندگان خدا و پیشرفت و تعالى معنوى مادى کشور» در انجام وظایف محوله موفق باشید. رئیس سابق سازمان صداوسیما که سال گذشته ریاست ۱۰ ساله اش بر این سازمان پایان یافت، دیروز در حالى جایگزین حسن روحانى شد که پس از اعلام نتایج نهمین انتخابات ریاست جمهورى و پایان رقابت وى با احمدى نژاد نام او به عنوان یکى از کاندیداهاى مطرح وزارت خارجه دولت احمدى نژاد و از سوى دیگر به عنوان دبیر جدید شوراى عالى امنیت ملى در محافل سیاسى جاى گرفت و حضور ناگهانى او در کنار احمدى نژاد در دیدار ابراهیم جعفرى نخست وزیر عراق موجب قوت گرفتن این اخبار شد. البته او بارها این اخبار را تکذیب کرد، ولى سرانجام وى دیروز سکان نهادى را به دست گرفت که طى دو سال اخیر مسئولیت ارشد پرونده هسته اى ایران را به عنوان رتبه اول چالش هاى سیاست خارجى کشور به عهده داشته است. به این ترتیب اگر چه على لاریجانى در دور اول انتخابات نهمین دوره ریاست جمهورى از گردونه رقابت با کاندیداهاى دیگر کنار زده شد، اما امروز بر مسند یکى از کلیدى ترین نهادهاى جمهورى اسلامى ایران تکیه مى زند. مسندى که پیش از او حسن روحانى کنترل فرمان آن را برعهده داشت و پس از انتخاب محمود احمدى نژاد به عنوان رئیس جمهورى ایران آهنگ کناره گیرى او از شوراى عالى امنیت ملى در گوش هاى سیاسیون نواخته شد. هر چند که وى پس از جارى شدن این زمزمه ها اعلام کرد که تا پایان دوره دولت خاتمى بر مسئولیتش مى ماند، اما سرانجام روز گذشته کرسى دبیرى شوراى عالى امنیت ملى را به على لاریجانى واگذار کرد. با این حال که به نظر مى رسد مسئولیت على لاریجانى در سمت دبیر شوراى عالى امنیت ملى از مدتى پیش یعنى زمان برگزارى نشست شوراى حکام آژانس بین المللى انرژى اتمى که وى عازم وین شد، آغاز شده است. اگر چه که وى این خبر را تکذیب کرده است.
گفت‌و‌گو با على آقامحمدى
على آقامحمدى دبیر کمیته اطلاع رسانى و تبلیغات شوراى عالى امنیت ملى روز گذشته در گفت وگو با شرق در مورد انتخاب على لاریجانى به عنوان دبیر این شورا و اینکه با انتصاب لاریجانى به این سمت چه تحولاتى در ارتباط با پرونده هسته اى و ساختار شوراى عالى امنیت ملى روى مى دهد، گفت: دکتر لاریجانى نماینده مقام معظم رهبرى در شوراى عالى امنیت ملى است و بنابراین در جریان و روند کلى تمام امور و تصمیم گیرى ها قرار دارد. همچنین وى یکى از اعضاى فعال این شورا طى سال هاى گذشته بوده است. او از پرونده هسته اى ایران به عنوان یکى از مهمترین امورى نام برد که على لاریجانى از ابتدا در جریان آن قرار داشته است و در این زمینه افزود: آقاى لاریجانى از اعضاى ثابت جلسات سیاستگزارى هسته اى بودند و این موضوع نیز یکى از دلایل انتخاب ایشان به عنوان دبیر شوراى عالى امنیت ملى است. آقامحمدى نزدیکى لاریجانى با تصمیم گیران کشور و ریاست وى بر سازمان صدا و سیما طى سال هاى گذشته را نیز دلایل دیگرى براى انتصاب وى به سمت دبیرى شورا ذکر مى کند. وى در پاسخ به اینکه لاریجانى طى ماه هاى گذشته و پس از پایان دوران ریاستش بر صدا و سیما انتقادات فراوانى به روند مذاکرات هسته اى داشته و آیا این انتقادها تاثیرى به روند مذاکره با اروپا خواهد داشت یا خیر نیز اظهار داشت: «او در مقطعى برخى انتقادات را مبنى بر اینکه چیزى که در روند مذاکره به دست آمده زیاد نیست داشت اما روش را مورد تائید قرار داده است و نقطه نظرات متفاوت وى مى تواند باعث شکوفایى و پیشرفت روند مذاکرات بعدى با اروپا و پرونده هسته اى ایران شود» دبیر کمیته تبلیغات و اطلاع رسانى شوراى عالى امنیت ملى در ادامه باقى ماندن خویش را در سمت فعلى اش به نظر على لاریجانى دبیر جدید شوراى عالى امنیت ملى موکول کرد.
 انتقاد گذشته به مذاکرات هسته‌اى
على لاریجانى که پیش از ریاستش بر سازمان صدا و سیما (۱۳۷۳ تا ۱۳۸۳) یک دوره دو ساله (۱۳۷۲ _ ۱۳۷۰) نیز وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامى بود، پس از پایان دوران مسئولیتش بر صدا و سیما به عنوان یکى از اعضاى شوراى عالى امنیت ملى و نماینده مقام معظم رهبرى در این نهاد، انتقادات بسیارى را به تیم مذاکره کننده هسته اى ایران با سه کشور اروپایى وارد دانست. جمله معروف وى در جریان مذاکرات حساس هسته اى مبنى بر اینکه «ما در غلتان دادیم و آب نبات گرفتیم» تا مدت ها با گلایه مذاکره کنندگان و مسئولین ارشد پرونده هسته اى ایران مواجه بود. اما این تمامى سخنان دبیر جدید شوراى عالى امنیت ملى در خصوص پرونده هسته اى و سیاست خارجى ایران نبود. وى پیش از پایان عمر دولت خاتمى در مصاحبه اى با فارس تصریح کرده بود که دولت جدید در دیپلماسى داراى تاکتیک ها و ابتکارات متفاوتى خواهد بود. لاریجانى همچنین بیرون آمدن از لاک انفعالى و داشتن حرکت هاى فعال در عرصه دیپلماسى را از حرکات دولت جدید مى داند. اما وى در عین حال بر این باور است که در مذاکرات هسته اى ایران باید کماکان نجابت خود را حفظ کند. لاریجانى همچنین بارها اظهار داشته که چنانچه در مذاکرات هسته اى از ظرفیت ملى خود در کنار اعتمادسازى استفاده بهترى مى کردیم، به نتیجه مطلوب ترى مى رسیدیم. «بازى برد _ برد در پرونده هسته اى با اروپا» یکى دیگر از نظرات دبیر شوراى عالى امنیت ملى است. وى که به گفته اش همچنان بر انتقادات خود از شیوه مذاکرات هسته اى پایبند است، نفس مذاکره را غلط نمى داند اما در مورد متد و ترکیب آن انتقاد دارد.
 ارتباط نزدیک با وزارت خارجه
على لاریجانى یکى از گزینه هاى مطرح براى تصدى پست وزارت خارجه نیز بود. برخى اخبار طى ماه هاى اخیر حکایت از درخواست وى براى تصدى همزمان بر وزارت خارجه و شوراى عالى امنیت ملى داشت که البته در نهایت «منوچهر متکى» که یکى دیگر از گزینه هاى احتمالى وزارت خارجه بود، از سوى محمود احمدى نژاد به عنوان وزیر امور خارجه روز یکشنبه به مجلس هفتم شوراى اسلامى معرفى شد. شاید انتخاب «متکى» از سوى رئیس جمهورى به عنوان وزیر خارجه از آن جهت صورت گرفته است که وى رابطه نزدیکى با على لاریجانى به عنوان دبیر شوراى عالى امنیت دارد و با این تفسیر این ارتباط نزدیک مى تواند کشتى سیاست خارجى ایران را در دو دستگاه دیپلماسى و شوراى عالى امنیت ملى با یکدیگر همراه کند. نزدیکى «منوچهر متکى» به لاریجانى به زمان انتخابات نهمین دوره ریاست جمهورى برمى گردد. متکى که عضو شوراى مرکزى فراکسیون اصولگرایان مجلس است، در ایام انتخابات رئیس ستاد انتخاباتى لاریجانى در استان تهران بود. برخى صاحب نظران بر این باورند که انتخاب «منوچهر متکى» به وزارت امور خارجه در کنار انتخاب «على لاریجانى» به عنوان دبیر شوراى عالى امنیت ملى حاوى این پیام است که شوراى عالى امنیت ملى در دولت جدید نقشى کلیدى تر را در مقابل وزارت خارجه ایفا خواهد کرد. به این ترتیب اگر چه تا پیش از این حسن روحانى دبیر سابق این شورا مسئول ارشد پرونده هسته اى ایران در مذاکرات با اروپا بود، اما نقش وزارت خارجه نیز با حضور کمال خرازى و تیم مذاکره کننده که اکثر آنها را اعضاى وزارت خارجه تشکیل مى دادند، نقشى کاملاً محسوس بود. صاحب نظران همچنین دلیل سپردن نقش وزارت امور خارجه به شوراى عالى امنیت ملى در دولت جدید را پیچیده شدن پرونده هسته اى و احتمال ارجاع آن به شوراى امنیت سازمان ملل ذکر مى کنند. همچنین برخى بر این عقیده اند که با قرار گرفتن على لاریجانى بر مسند دبیر شوراى عالى امنیت ملى این دستگاه از نظر جایگاه در مرتبه بالاترى نسبت به دوره گذشته قرار خواهد گرفت. شاید احتمال رویارویى ایران و کشورهاى اروپایى در پرونده هسته اى که بى تردید با فشار آمریکا صورت گرفته است، یکى از دلایل این تصمیم گیرى باشد.
 شرح وظایف شوراى عالى امنیت ملى
در شرح وظایف شوراى عالى امنیت ملى در فصل سیزدهم قانون اساسى چنین آمده است: «به منظور تامین منافع ملى و پاسدارى از انقلاب اسلامى و تمامیت ارضى و حاکمیت ملى شوراى عالى امنیت ملى به ریاست رئیس جمهور با وظایف زیر تشکیل مى گردد.» تعیین سیاست هاى دفاعى- امنیتى کشور در محدوده سیاست هاى کلى تعیین شده از طرف مقام معظم رهبرى، هماهنگى فعالیت هاى سیاسى، اطلاعاتى، اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى در ارتباط با تدابیر کلى دفاعى _ امنیتى و بهره گیرى از امکانات مادى و معنوى کشور براى مقابله با تهدیدهاى داخلى و خارجى از وظایف شوراى عالى امنیت ملى در فصل سیزدهم قانون اساسى ذکر شده است.همچنین روساى قواى سه گانه، رئیس ستاد فرماندهى کل نیرو هاى مسلح، مسئول امور برنامه و بودجه، دو نماینده به انتخاب مقام معظم رهبرى، وزراى امور خارجه، کشور و اطلاعات و عالى ترین مقام ارتش و سپاه از اعضاى شوراى عالى امنیت ملى هستند. مطابق اصل یکصد و هفتاد و هشت قانون اساسى شوراى عالى امنیت ملى به تناسب وظایف خود شورا هاى فرعى از قبیل شوراى دفاع و شوراى امنیت کشور را تشکیل مى دهد و ریاست هر یک از شورا هاى فرعى با رئیس جمهور یا یکى از اعضاى شوراى عالى است که از طرف رئیس جمهور تعیین مى شود. همچنین مصوبات شوراى عالى امنیت ملى پس از تایید مقام معظم رهبرى قابل اجرا است. به این ترتیب به نظر مى رسد که با جایگزینى «على لاریجانى» به جاى «حسن روحانى» در دولت جدید وظایف شوراى عالى امنیت ملى شکل دیگرى به خود بگیرد.
روحانى در مجمع تشخیص مصلحت نظام
اما در حالى که روز گذشته «على لاریجانى» که ریاست ۱۰ ساله اش بر سازمان صداوسیما نسبت به سایر سوابق دولتى اش بیشتر با اذهان آشنا است، جایگزین «دکتر حسن روحانى» شد دبیر شوراى عالى امنیت ملى سابق کشور در دیدارى با اعضاى این شورا با آنها خداحافظى کرد. حسن روحانى که در حساس ترین شرایط مذاکره با اروپا، هدایت مذاکره براى به سرانجام رساندن پرونده هسته اى ایران را برعهده گرفت، دیروز کلید دفتر خویش را به على لاریجانى سپرد تا این بار او که تاکنون یکى از منتقدان اصلى مذاکره تهران با سه کشور اروپایى بوده است، مسئولیت ارشد پرونده را به دست بگیرد. شاید که به گفته على آقا محمدى دبیر کمیته تبلیغات و اطلاع رسانى شوراى عالى امنیت ملى دیدگاه هاى متفاوتش موجب شکوفا شدن پرونده هسته اى شود. در هر حال برخى منابع آگاه دیروز از احتمال جایگزینى حسن روحانى به جاى محسن رضایى به عنوان دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام خبر داده اند. به گفته این منابع با توجه به تمایل محسن رضایى دبیر کنونى مجمع به کناره گیرى از سمت خود و با توجه به نزدیکى روحانى به هاشمى رفسنجانى، گفت وگوهایى براى رفتن روحانى به دبیرخانه مجمع در حال انجام است. همچنین براساس این اخبار با تغییر حسن روحانى به جز یکى دو تن از مذاکره کنندگان کنونى، مابقى تیم هسته اى تغییر خواهند کرد. به هر ترتیب روز گذشته على لاریجانى یکى از رقباى انتخاباتى محمود احمدى نژاد در نهمین انتخابات ریاست جمهورى که پیش از این در مسئولیت هاى متنوع بود دبیر جدید شوراى عالى امنیت ملى شد.او تا امروز تنها رقیب انتخاباتى احمدى نژاد است که در دولت وى بر صندلى یکى از کلیدى ترین پست ها تکیه زده است تا این بار نه فقط به عنوان نماینده مقام معظم رهبرى در شوراى عالى امنیت ملى، که در جایگاه دبیر شوراى عالى امنیت ملى نیز، پرونده هسته اى ایران و مسائل مربوط به این شورا را هدایت کند.