شیلى در انتظار اولین رئیس‌جمهور زن؟

آرمن نرسسیان
مردم شیلى امروز (یکشنبه) در حالى به پاى صندوق هاى رأى مى روند که ممکن است با رأى آنها، دوران دموکراسى پس از عصر دیکتاتورى «آگوستو پینوشه» وارد مرحله جدیدى شود. از زمانى که ژنرال پینوشه در سال ۱۹۹۰ قدرت را ترک کرد، سیاست شیلى در اختیار چپ هاى میانه بوده است و به نظر مى رسد خانم «میشل باشله» نامزد آنها بتواند به احتمال قوى، آراى مردم را جذب خود کند و به اولین رئیس جمهورى زن شیلى تبدیل شود. در صورت وقوع چنین امرى، این تغییرى بزرگ در تاریخ سیاسى این کشور خواهد بود که همیشه در تسلط مردان بوده است. البته پیروزى خانم باشله هنوز قطعى نیست، اما نظرسنجى ها نشان مى دهد که وى با کسب بیشترین درصد آرا به دور دوم رقابت ها راه خواهد یافت.
در رقابت براى ورود به کاخ ریاست جمهورى احزاب مختلف شیلى دست به ائتلاف هایى زده اند. میشل باشله نامزد سوسیالیست ها که پیشتر از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ وزیر دفاع شیلى بود، نامزد ائتلاف کنسرتاسیون شامل احزاب چپگراى میانه دموکرات مسیحى، سوسیال دموکرات ها و سوسیالیست ها است. رقباى اصلى وى دو نامزد احزاب راست گرا هستند که «ائتلاف آلیانزا» را تشکیل داده اند. «خواکین لاوین» ۵۲ ساله یک اقتصاددان و نامزد حزب اتحادیه دموکراتیک مستقل است. حزبى که با به پایان رسیدن دیکتاتورى پینوشه توسط راستگرایان تأسیس شد و علایق طرفداران افراطى پینوشه را نمایندگى مى کند.
لاوین به فرقه محافظه کار مذهبى «اپوس داى» نزدیک است. دیگر نامزد راستگرایان، «سباستین ینرا» ۵۶ ساله است که جزو ثروتمندترین مردان شیلى محسوب مى شود و نماینده حزب نوسازى ملى است. این حزب نیز به علایق حکومت نظامى پینوشه نزدیک است، اما سعى مى کند آراى راستگرایان میانه را نیز به خود جذب کند. هدف آلیانزا، جلوگیرى از کسب ۵۰ درصد آرا توسط میشل باشله است. دو نامزد راستگرایان بر این باورند که راهیابى هر کدام از آنها به مرحله دوم، فرصت مناسبى براى پیروزى در اختیار آنها خواهد گذاشت. نامزد چهارمى نیز در انتخابات شرکت مى کند که اگرچه شانسى براى پیروزى ندارد، اما ممکن است آراى وى در هر دو مرحله تعیین کننده باشد. وى «توماس هیرش» ۴۸ ساله است. رهبرى ائتلافى از چپگرایان پارلمانى شامل کمونیست ها و سبزها را برعهده دارد.
نتایج نظرسنجى هاى معتبر نشان مى دهد که میشل باشله ۴۸ درصد آرا در مرحله اول را به خود اختصاص خواهد داد و لاوین و پینرا با ۲۲ و ۲۱ درصد آرا در رده هاى بعدى قرار مى گیرند و هیرش نیز تنها ۸ درصد آراى مردم را جذب مى کند. تحلیلگران سیاسى شیعى مى گویند احتمال بسیار اندکى وجود دارد که خانم باشله در این انتخابات شکست بخورد و این به معناى آن است که هیچ چیز نمى تواند جلوى تبدیل باشله به اولین رئیس جمهور زن شیلى را بگیرد. اما میشل باشله کیست؟ پدر او یک ژنرال نیروى هوایى بود که از سالوادور آلنده، رئیس جمهورى منتخب شیلى حمایت مى کرد. وى تا سرحد مرگ توسط همکارانش شکنجه شد و سرانجام زیر شکنجه درگذشت. میشل و مادرش نیز توسط نیروهاى پینوشه بازداشت و شکنجه، اما بعداً آزاد شدند و توانستند به برلین مهاجرت کنند. وى در سال ۱۹۷۹ به شیلى بازگشت و از کار در مؤسسات دولتى امتناع ورزید و در سازمان هاى غیردولتى به کار پرداخت و به یارى کودکان قربانیان حکومت پینوشه شتافت. پس از بازگشت دموکراسى به شیلى و آغاز دوره ریاست جمهورى ریکاردو لائوس، میشل باشله وزیر بهداشت دولت او شد. در سال ۲۰۰۲ در کمال شگفتى دیگران، لاگوس او را به سمت وزیر دفاع این کشور منصوب کرد. این عمل او را به اولین وزیر دفاع زن آمریکاى لاتین تبدیل کرد. وى در هر دو سمت موفق عمل کرد و شاید عملکرد او در این سمت ها باعث شده است که احتمال پیروزى او در انتخابات بیش از سایرین باشد. در انتخابات پارلمانى نیز که امروز همزمان با انتخابات ریاست جمهورى برگزار مى شود، شانس ائتلاف حاکم بیش از سایرین است و نظرسنجى ها نشان مى دهد که ائتلاف کنسرتاسیون ۵۰ درصد آرا را به خود اختصاص مى دهد. در این میان، حملات راستگرایان علیه خانم باشله طى روزهاى اخیر به شدت افزایش یافته و آنها سعى دارند تا با برجسته کردن مسائلى مانند طلاق قبلى باشله، حمایت اقشار مذهبى را به سوى خود جلب کنند و در این میان، پینرا بیشترین حملات را متوجه وى کرده است که در صورت راهیابى او به دور دوم، انتظار مى رود رقابت سختى میان دو طرف درگیرد. در صورت پیش آمدن چنین وضعیتى چپگرایان احتمالاً به حمایت از باشله وارد عمل خواهند شد که این وضعیت را پیچیده خواهد کرد. در هر حال، حضور یک زن در انتخابات شیلى و پیروزى احتمالى وى، مى تواند نه تنها صحنه سیاسى شیلى، بلکه عرصه سیاست در آمریکاى لاتین را دچار تغییر و تحول کند.