پاسخ چین به آمریکا ادامه سیاست تک حزبى

محمدمهدى غفارى
«وقت آن است که دولتمردان چین به سیستم تک حزبى پایان دهند و براى اداره چین به نظام چند حزبى روى آورند.» این بخشى از اظهارات «رابرت زولیک» معاون وزیر امور خارجه آمریکا بوده که اخیراً در کمیته ملى روابط آمریکا و چین مطرح کرده است.
در این عبارت بى تکلف و ساده، معاون وزیر امور خارجه آمریکا، استراتژى براندازانه واشنگتن قرار دارد که دیگر اداره یک کشور توسط یک حزب را برنمى تابد و به صراحت اعلام مى کند که نظام تک حزبى در کشور کمونیستى چین با دوام نخواهد بود. البته این براى بار اول نیست که دولت آمریکا، حکومت کمونیستى چین را به دلیل آنچه نقض حقوق بشر و نادیده گرفتن آزادى هاى سیاسى مى خواند، مورد انتقاد قرار مى دهد. دولت آمریکا از زمان روى کار آمدن «هرى ترومن» - آوریل ۱۹۴۵ تاکنون از چین به عنوان ناقض حقوق بشر یاد مى کند و معتقد است (باید) از دموکراسى هاى پیرامونى در شرق آسیا در مقابل چین کمونیست دفاع کرد. پرواضح است که منظور حکومت آمریکا از دموکراسى هاى پیرامونى ژاپن، کره جنوبى و حکومت جزیره تایوان است که به صورت پلورالیستى - چند حزبى - اداره مى شوند. بویژه آنکه در زمان ریاست جمهورى ترومن، حکومت جزیره تایوان رسماً تحت حمایت آمریکا قرار گرفت و واشنگتن خود را متعهد به دفاع از این جزیره در مقابل چین کمونیست دانست. به جز چین، کره شمالى، ویتنام، کوبا و میانمار هم به صورت تک حزبى (کمونیست) اداره مى شوند، اما در مورد اینکه آمریکا تمام فشار خود را براى فروپاشى چین به کار مى برد، جاى بحث وجود دارد. باید توجه داشت این تفکر در ذات نظام سرمایه دارى جهانى به سرکردگى آمریکا وجود دارد که هنوز ایدئولوژى کمونیستى را رقیب خود بداند و از هر طریق ممکن و ناممکن درصدد نابودى آن برآید. اظهارات «جورج بوش» رئیس جمهورى آمریکا مبنى بر اینکه چین رقیب استراتژیک این کشور است، نه شریک آن، مؤید این واقعیت است.
دولتمردان چینى طبق معمول و بر اساس یک سیاست برنامه ریزى شده در مقابل این گونه اظهارات و یا اقدامات دولت آمریکا واکنش نشان مى دهند. اما واکنش سخنگوى وزارت خارجه چین به اظهارات زولیک این بار صبغه خاصى داشت، زیرا وى درخواست آمریکا را براى برقرارى دموکراسى به شدت رد کرد و از واشنگتن خواست که به مرام و مسیر کمونیستى چین احترام بگذارد. سخنگوى وزارت خارجه چین خاطرنشان کرد که چین بیش از هر زمان دیگر با ثبات است و از نظام کمونیستى به خاطر دفاع از منافع ۱‎/۳ میلیارد نفرى مردم چین تقدیر کرد. این سخنگو با اشاره به رشد با ثبات و سریع اقتصادى چین تصریح کرد که استانداردهاى زندگى مردم آن کشور ارتقا یافته و پیشرفت هایى در عرصه هاى حقوق بشر و دیگر ساختارهاى حقوقى جامعه چین حاصل شده است، به طورى که چین مسیر توسعه صلح آمیز را مى پیماید و از صلح و ثبات و توسعه در جهان حراست مى کند. از این رو، نیازى به نسخه هاى حقوق بشرى غرب ندارد و آمریکا نیز نمى تواند مشى سیاسى خود را براى چین دیکته کند.
گفتنى است حزب کمونیست چین در سال ۱۹۲۱ شکل گرفت و از آن سال تا ۱۹۴۹ در نبردى بى امان با ناسیونالیست ها به رهبرى ژنرال «چیان کاى چک» در مسیر رهایى چین مبارزه کرد. اوج این مبارزه از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۹ بود که درنهایت به پیروزى کمونیست ها منجر شد. پس از تأسیس جمهورى خلق چین «مائوتسه دون» بنیانگذار چین کمونیست از هر ابزارى بر تقویت حزب کمونیست استفاده کرد. حزب کمونیست چین پس از طى کردن مسیرهاى پر افت و خیز سرانجام در سال ۱۹۷۹ دستخوش یک تحول جدى شد. در این سال «دنگ شیائوپینگ» با اعلام سیاست درهاى باز و اجراى اصلاحات اقتصادى ابتکار عمل را به دست گرفت و با سرازیر شدن سرمایه هاى خارجى به چین عملاً به غرب فهماند که نگرانى هاى آنها درباره عملکرد حزب کمونیست بیهوده است. دنگ با این اقدام خود همچنین رهبران آن حزب را در سکویى قرار داد که مى بایست روند علم گرایى، عملگرایى و شناخت منطقى رسیدن به اهداف استراتژیک را طى مى کردند. پس از دنگ، «جیانگ زمین» از رهبران نسل دوم چین با برخوردارى از آموزه هاى حزبى، راه رهبران گذشته را ادامه داد و با اضافه کردن سه تئورى به حزب عملاً راه نفوذ غرب به چین را مسدود کرد. اگر چه اعمال نفوذ و کنترل حزب کمونیست چین بر نهادهاى سیاسى، مدنى، عقیدتى و اجتماعى را نمى توان نادیده گرفت، ولى این استدلال رهبران این کشور را که معتقد به هژمونى و اقتدار حزب براى اداره امور هستند نیز جزو استراتژى اداره کنندگان چین محسوب مى شود. شاید به همین دلیل است که «هوجین تائو» از رهبران نسل چهارم چین معتقد به فرمولى است که تلفیقى از گذشته کمونیستى، سوسیالیسم بومى شده، فضیلت هاى کنفوسیوسى و چاشنى ناسیونالیسم است. به اعتقاد هو، چین هم اکنون از این فرمول براى اداره پرجمعیت ترین کشور جهان استفاده مى کند. در پایان، با توجه به آن چه گفته شد، واقعیت این است که دولت آمریکا قبل از آن که نگران نقض حقوق بشر در چین باشد، از قدرتمند شدن این کشور در عرصه هاى مختلف نگران است و در بلند مدت این نگرانى افزایش خواهد یافت.