دیدار پوتین از تل‌آویو و اهداف آن

قاسم غفوری
هر چند در اجلاس شرم‌الشیخ، اسرائیل و تشکیلات خودگردان برای برقراری آتش‌بس به توافق رسیدند اما در طی هفته‌های اخیر سرزمینهای اشغالی همچنان صحنه تحولات گوناگونی بود که موجب گردیده تا طرح و اندیشه برقراری صلح پایدار همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار گیرد. آنچه این روزها در روند تحولات سرزمینهای اشغالی، محافل سیاسی را به خود مشغول داشته، دیدار ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه از تل‌آویو می‌باشد. این سفر از آن جهت حائز اهمیت است که اولا این نخستین دیدار یک رئیس‌جمهور روسیه از سرزمینهای اشغالی می‌باشد ثانیا مسکو از جمله کشورهایی است که برای برقراری صلح و امنیت در خاورمیانه به ائتلاف جهان پیوسته است (کمیته چهار جانبه) لذا دیدار وی از تل‌آویو می‌تواند تاثیرات مثبت (هر چند ناچیز) در روند صلح در خاورمیانه داشته باشد. البته بسیاری از ناظران سیاسی و شبکه‌های خبری محور مذاکرات دو طرف را فعالیت‌های هسته‌ای ایران، فروش تسلیحات نظامی به سوریه و گسترش مناسبات اقتصادی می‌دانند اما با توجه به تحولات منطقه و اهداف طرفین ( عرصه داخلی و بین‌المللی) مهمترین اهداف دیدار پوتین از سرزمینهای اشغالی را چنین می‌توان ارزیابی نمود:
1) ارتقاء جایگاه روسیه در کمیته چهار جانبه؛ دو کشور آمریکا و روسیه در کنار اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد کمیته چهار جانبه‌ای را برای بررسی تحولات سرزمینهای اشغالی و تحقق صلح در این مناطق تشکیل داده‌اند. هر چند این کمیته کارایی چندانی نداشته و بیشتر جهت ایجاد پرستیژ و منزلت جهانی برای بانیان آن تشکیل گرددیه اما سفر اخیر پوتین به سرزمینهای اشغالی را می‌توان گامی در جهت تحقق آرمانها و اهداف این کمیته دانست که در نهایت می‌تواند وجهه‌ای بشر دوستانه و مثبت از مسکو در میان افکار عمومی و مجامع بین‌المللی ایجاد نماید که در آینده می‌تواند بار دیگر روسیه را به عنوان مهره‌ای کارآمد در صحنه معادلات جهان معرفی نماید.
2) کسب منافع اقتصادی؛ در طی سال‌های اخیر روسیه با بحران اقتصادی شدیدی مواجه است که ضرورت کسب بازارهای جدید را برای آن الزام‌آور نموده است چنانکه این امر روسیه را بر آن داشته تا به گسترش مناسبات با اتحادیه اروپا و کشورهای آمریکای لاتین مبادرت ورزد. بر همین اساس و با توجه به اینکه تل‌آویو نیز دچار رکور اقتصادی می‌باشد و از سوی دیگر سرزمینهای اشغالی بازار مناسبی برای کالاهای روسی بویژه در زمینه تسلیحات نظامی قلمداد می‌گردد لذا یکی از اهداف سفر پوتین به این مناطق را می‌توان تحقق اهداف اقتصادی بویژه در زمینه ادوات و تجهیزات نظامی ارزیابی نمود.
3) کسب امتیازات بیشتر از آمریکا؛ با توجه به حمایت همه جانبه آمریکا از رژیم صهیونیستی، بسیاری از کشورها برای تحقق اهداف داخلی و بین‌المللی و بعضا تعدیل مواضع آمریکا در قبال خود به برقراری و یا گسترش مناسبات با رژیم صهیونیستی روی می‌آورند با توجه به اینکه این روزها میان مسکو و واشنگتن بر سر مسائلی نظیر، دخالت آشکار آمریکا در تحولات اقمار گذشته روسیه، درخواست مکرر آمریکا از روسیه مبنی بر ایجاد تحولات دموکراتیک در کشور و اعمال فشار بر روسیه در زمینه روابط با ایران و... دچار اختلافاتی گردیده‌اند بر همین اساس دیدار پوتین از تل‌آویو را می‌توان اقدامی در جهت جلب رضایت آمریکا و تعدیل مواضع خصمانه این کشور در قبال مسکو در عرصه داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی دانست.
4) جلب حمایت کشورهای اسلامی و عربی؛ گسترش حوزه نفوذ آمریکا و غرب به همسایگان و متحدان سنتی روسیه یافتن متحدانی جدید در عرصه بین‌المللی برای خروج از انزوای منطقه‌ای را برای مسکو امری اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. بر همین اساس یکی از اهداف پوتین از سفر به سرزمینهای اشغالی و دیدار چند ساعته از مناطق فلسطینی‌نشین را می‌توان اولا اقدامی در جهت به نمایش گذاردن چهره‌ای مثبت از روسیه در قبال تحولات خاورمیانه و تاکید بر عزم این کشور در ایجاد صلح و امنیت در منطقه ثانیا جلب رضایت کشورهای منطقه بویژه ممالک عربی برای گسترش مناسبات اقتصادی بویژه در زمینه نظامی با روسیه دانست. چنانکه پوتین پیش از دیدار از سرزمینهای اشغالی از برخی کشورهای عربی دیدار کرد که این امر می‌تواند بیانگر عزم روسیه برای گسترش مناسبات با ممالک عربی ارزیابی گردد چرا که در صورت تحقق این امر، از یک سو می‌تواند اهداف سیاسی و نظامی خود را محقق سازد و از سوی دیگر با بزرگنمایی مساله گرایش به جهان عرب موجبات تعدیل مواضع آمریکا را فراهم آورد.