انتفاضه؛ انقلاب سنگ

حسین منصوری
وقوع انقلاب اسلامی ایران در دهه‌های پایانی قرن بیستم، قرنی که از آن به عصر پایان ایدئولوژی‌ها و پایان تاریخ تعبیر می‌شد، بسان موجی خروشان بر اندیشه‌ها و نظریه‌های مادی گرایانه غربی و شرقی فرو آمد و بساطی نو در افکند. این انقلاب که بر خلاف دیگر انقلابهای مدرن، از رویکردی دینی و معنوی برخوردار بود از اساس نگرش دنیامحورانه و مادی گرایانه حاکم بر نظام تعامل جهانی را به چالش کشانید و موجی از امید و شور در میان ملل محروم جهان و جوامع اسلامی به وجود آورد. در مقالات قبل به برخی از مهمترین تاثیرات جهانی انقلاب اسلامی ایران از جمله «تغییر گفتمان انقلاب و تغییر در نظریه‌های سیاسی غالب در جهان»؛ «تغییر معادلات سیاسی جهان و فروپاشی نظام دوقطبی حاکم بر جهان»؛ «احیای ارزشها و اندیشه‌های ناب اسلامی»؛ «مبارزه با صهیونیسم جهانی»؛ «بازتاب انقلاب اسلامی بر مبارزات شیعیان لبنان»، «تقویت هویت اسلامی مسلمانان»، «نقش ایران در مبارزه با رژیم صهیونیستی و نابودی اسرائیل» و «گرایش به بیداری و هویت اسلامی» اشاره نمودیم.
در مقالات قبل بیان شد که انقلاب اسلامی ایران تاثیر عمیقی بر ملت مسلمان فلسطین در زمینه بازگشت به آموزه‌های دینی، امیدوار شدن به توانایی‌های خود و الگو قرار دادن نظام اسلامی توسط مبارزان فلسطینی، به جای گذاشته است و علاوه بر آنکه توانسته الگوی مناسبی جهت شکل‌گیری حکومت‌های اسلامی ارائه دهد، باعث تغییر و تحول در ایدئولوژی جنبش‌های مبارزاتی بخصوص در سرزمین فلسطین گردیده است.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و شکل‌گیری مقاومت اسلامی لبنان، از اوایل دهه 1980 به مرور زمان شور و شوق انقلاب و گرایش به اسلام و انقلاب اسلامی در مردم فلسطین احیا شد و جنبشهای سیاسی مذهبی مردمی جایگزین احزاب و سازمانهای سیاسی ملی و غیر مذهبی در سرزمین‌های اشغالی گردید. با گرایش مردم مسلمان فلسطین به اسلام روز به روز جنبش اسلامی در فلسطین جای خود را در بین مردم باز کرد و از پشتوانه وسیع مردمی برخوردار گردید. در این مرحله جنبش اسلامی کوشید مردم را علیه رژیم صهیونیستی و عوامل آن ساماندهی و بسیج کند. استفاده از سلاح سرد یک مرحله از این حرکت بود. در سال 1987 اولین جرقه انتفاضه و انقلاب فلسطین در داخل سرزمین‌های اشغالی زده شد و شعله آن دامن رژیم صهیونیستی را فرا گرفت و نیروهای سیاسی مذهبی موجود در فلسطین را تحت الشعاع قرار داد.
انتفاضه از لحاظ لغوی یعنی جنبش و حرکتی که همراه با نیرو و سرعت باشد. از نظر سیاسی و اجتماعی، انتفاضه و قیام، عبارت است از رفتار و عملکرد معترضانه و شجاعانه مستمر مردم
غیر مسلح فلسطین در قبال رژیم غاصب اسرائیل. فلسطینی‌های معترض و خشمگین در مقابله با صهیونیست‌ها از سنگ استفاده کرده و با پرتاب آن از خود دفاع می‌کنند. به همین جهت از انتفاضه به عنوان انقلاب سنگ نیز یاد می‌کنند. شروع انتفاضه بزرگ که از سال 1987 تا تابستان 1992 به طول انجامید، معلول عواملی چون ناامیدی فلسطینیان از سران عرب و کشورهای عربی، یاس و ناامیدی آنان از سازمانهای سیاسی فلسطین مثلاً ساف (سازمان آزادیبخش فلسطین) و سیاست‌های سرکوب‌گرانه و تداوم قتل عام و کشتار ملت بی گناه فلسطین و نیز پیروزی انقلاب اسلامی در ایران است.
با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 مبارزات مردم فلسطین علیه رژیم اسرائیل شکل تازه‌ای به خود گرفت. رهبر جنبش جهاد اسلامی در رابطه با نقش انقلاب ایران و تاثیر آن بر مبارزات مردم فلسطین می‌گوید: «هیچ چیز به اندازه انقلاب امام خمینی نتوانست ملت فلسطین را به هیجان آورد و احساسات آنها را برانگیزد و امید را در دلهایشان زنده کند. با پیروزی انقلاب اسلامی ما به خود آمدیم و دریافتیم که آمریکا و اسرائیل نیز قابل شکست هستند، ما فهمیدیم که با الهام از دین اسلام می‌توانیم معجزه کنیم و از این رو ملت مجاهدمان در فلسطین، انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی را به دیده تقدیر می‌نگرند و امام خمینی را رهبر جاوید تاریخ اسلام می‌دانند»(جنبش‌های اسلامی در فلسطین، ابوعمر، ص1).
قیام انتفاضه دولت آمریکا را بر آن داشت تا در سال 1991 با هدف تحمیل صلح در منطقه کنفرانسی را در مادرید برگزار کند. نتیجه این کنفرانس توافق ساف با صهیونیست‌ها و امضای موافقت‌نامه اسلو در سال 1993 بود. مذاکرات اسلو که در تماس میان نمایندگان ساف و رژیم صهیونیستی در لندن پیگیری شد، نخستین سنگ بنای عملی روند به اصطلاح صلح بین بزرگ‌ترین تشکیلات فلسطینیان و رژیم صهیونیستی محسوب می‌شود که در آن به حق ایجاد تشکیلات خودگردان فلسطین در نوار غزه و منطقه اریحا در سرزمین‌های اشغالی و همچنین تضمین امنیت رژیم صهیونیستی از سوی فلسطینیان تاکید شده است.
شعله‌های انتفاضه با آغاز مذاکرات صلح اسرائیل- فلسطین به خاموشی گرایید ولی به دلیل اینکه فلسطینیان نتوانستند از طریق مذاکره به حقوق خود برسند، پس از گذشت 7 سال انتفاضه دوم که به نام انتفاضه قدس خوانده می‌شود و به دنبال اعتراض مردم به دیدار شارون از مسجدالاقصی شکل گرفت. اوج‌گیری بحران مسجدالاقصی و واکنش اعتراض آمیز توده‌های خشمگین فلسطین، دامنه بحران را از مرزهای رژیم صهیونیستی فراتر برده و به عنوان معضلی بین‌المللی بیشتر کشورهای منطقه و جهان را به واکنش واداشت. در این میان وجود علقه‌های دینی و نژادی، احساسات جهان اسلام و اعراب را بیش از دیگر مسائل برانگیخت به گونه‌ای که تلاش برای پایان دادن به درگیری‌ها و اعاده شرایط مذاکره تا صلح به هدفی مشترک و جهانی تبدیل شد و توسل به راهبردهای منطقه‌ای و بین‌المللی در دستور کار سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی قرار گرفت.
موضوع انتفاضه و قیام عمومی مردم مسلمان فلسطین علیه اشغالگران بلاتردید متاثر از قیام اسلامی مردم مسلمان ایران بوده است. قیامی که مردم ایران علیه استبداد شاه و سلطه استعمار آمریکا انجام داده‌اند. به تعبیر تحلیلگران غربی، انقلاب اسلامی زلزله‌ای بوده که منطقه خاورمیانه را شدیداً تکان داده است. پیروزی خون بر شمشیر و سرنگونی رژیم سر تا پا مسلح از سوی مردم ایران با دست خالی و بدون حمایت خارجی به عنوان الگویی موفق، سرمشق مسلمانان منطقه بویژه لبنان و فلسطین قرار گرفت. پیروزی انقلاب اسلامی باعث دلگرمی و تقویت روحیه اسلام‌گرایان گردید و خونی تازه در رگهایشان جریان گرفت.