جنگ نرم و قطب‌نمای بصیرت

 علی قاسمی-حسین بابایی
پس از گذشت یکسال از انتخابات و حوادث و وقایع بعد از آن کالبد شکافی این موضوع بیش از پیش مطرح و دارای اهمیت است. چرا که به تعبیر مقام معظم رهبری: «در حوادث فتنه گون، شناخت عرصه دشوار است، شناخت اطراف قصه دشوار است، شناخت مهاجم و مدافع دشوار است، شناخت ظالم و مظلوم دشوار است، شناخت دشمن و دوست دشوار است... پس باید حقیقت را فهمید؛ بعد هم باید همان حقیقت را تبلیغ کرد... بایستی گره گشائی کرد؛ بایستی حقیقت را باز کرد، بایستی گره های ذهنی را باز کرد. و این تبیین لازم دارد« از این رو بررسی دقیق این مسئله در شرایط کنونی جامعه کمک بسیاری به شناخت بهتر جریان فتنه و ایجاد بینش و بصیرت که همواره از تاکیدات معظم له نیز بوده است خواهدگردید. در واقع بررسی دقیق و عمیق این مسئله علاوه بر گره گشایی در شناخت حقیقت در راستای تعمیق بینش و بصیرت آحاد جامعه نیز حائزاهمیت است؛ چرا که وجود بصیرت در شرایط فتنه از هر چیز دیگر کارگشاتر است.
از این رو رهبر فرزانه انقلاب نیز در این باره میفرمایند: هر چه میتوانید در افزایش بصیرت خود، در عمق بخشیدن به بصیرت خود، تلاش کنید و نگذارید، دشمنان از بی بصیرتی ما استفاده کنند؛ دشمن به شکل دوست جلوه کند، حقیقت به شکل باطل و باطل در لباس حقیقت. امیرالمؤمنین در یک خطبه ای از جمله مهمترین مشکلات جامعه همین را میشمارد: «انّما بدء الوقوع الفتن اهواء تتّبع و احکام تبتدع یخالف فیها کتاب اللّه». در همین خطبه، امیرالمؤمنین میفرماید: اگر حق به طور واضح در مقابل مردم آشکار و ظاهر بشود، کسی نمی تواند زبان علیه حق باز کند. اگر باطل هم خودش را به طور آشکار نشان بدهد، مردم به سمت باطل نخواهند رفت.
«و لکن یؤخذ من هذا ضغث و من هذا ضغث فیمزجان». آن کسانی که مردم را می خواهند گمراه بکنند، باطل را به صورت خالص نمی آورند؛ باطل و حق را آمیخته می کنند، ممزوج می کنند، آن وقت نتیجه این می شود که «فهنالک یستولی الشّیطان علی اولیائه»؛ حق، برای طرفداران حق هم مشتبه میشود. این است که بصیرت می شود اولین وظیفه ما. نگذاریم حق و باطل مشتبه بشود.1
برهمین اساس و با توجه به فرمایش امام صادق (ع) «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» می توان چنین استدلال کرد که نبرد حق و باطل همیشه وجود دارد و فتنه گران در همه اعصار درصدد ایجاد فتنه و ضربه زدن به اصل حرکت اسلام هستند و در این میان این مردم وخواص جامعه هستند که می توانند با شناخت، بینش و بصیرت خود در دفاع از امام زمان خویش و در دفاع از اسلام باعث رفع ابهام و دفع فتنه ها گردند. از این رو شناخت زمان، نوع تهدید و دشمنی ها از ضروریات اجتناب ناپذیر در ایجاد بصیرت و دفع فتنه دوران خواهد بود. امام صادق (ع) در این باره میفرمایند: اگر کسی زمان خود را بشناسد ، اشتباهات به او هجوم نمی آورد..مقام معظم رهبری نیز در خصوص شناخت زمان چنین می فرمایند: «اگر اعلم علما هم باشید و زمانتان را نشناسید و ندانید ترفندهای استکبار و نیز مشکلات جامعه چیست، نمی توانید برای جامعه اسلامی تان مفید واقع شوید».
در جایی دیگر در این باره چنین می فرمایند: «اگر من بخواهم یک توصیه به شما بکنم، آن توصیه این خواهد بود که بصیرت خودتان را زیاد کنید؛ بصیرت. بلاهائی که بر ملتها وارد میشود، در بسیاری از موارد بر اثر بی بصیرتی است. خطاهائی که بعضی از افراد میکنند، می بینید در جامعه خودمان هم گاهی بعضی از عامه ی مردم و بیشتر از نخبگان، خطاهائی می کنند. نخبگان که حالا انتظار هست که کمتر خطا کنند، گاهی خطاهایشان اگر کماً هم بیشتر نباشد، کیفاً بیشتر از خطاهای عامه مردم است، بر اثر بی بصیرتی است؛ خیلی هایش، نمی گوئیم همه اش. (فرمایشات معظم له در دیدار با دفتر رهبری و سپاه حفاظت ولی امر5/5/89)
از این رو با مروری به تاریخ ، حوادث و جریانات جهان در طول تاریخ تشیع به خوبی متوجه می شویم که وجود عنصر بصیرت در جامعه و بویژه در خواص از ضروریات اجتناب ناپذیری است که عدم وجود این بینش و بصیرت مشکلات بزرگی را به وجود آورده است و ضربه های سنگینی را از این ناحیه وارد کرده است. مسئله ای که عدم وجود آن باعث خانه نشینی امیرالمومنین علی(ع) در دوران قبل از خلافت و به وجود آمدن فتنه های مارقین و ناکثین و قاسطین در دوران خلافت آن حضرت گردید. چه شد که خون فرزند رسول خدا حضرت اباعبدالله الحسین(ع) از سوی خواص به عنوان خارج شدگان از دین عنوان و از سوی افراد بی دین مظلومانه پایمال گردید. علت رخداد همه این وقایع دال بر وجود فتنه از سوی دشمنانی که ادعای مسلمانی و همراهی با پیامبراسلام(ص) را داشتند و همچنین عدم بینش و بصیرت خواص و افراد جامعه که باعث ادعای مدعیان دروغین شده بود گردید. برهمین اساس دین مبین اسلام کسب آگاهی و بصیرت را بر هر مسلمانی واجب دانسته و تاکیدی زیادی بر ایجاد بیداری و بصیرت، در آن خصوصاً منوط شده است. امیرالمومنین (ع) در این باره می فرمایند: «من نام عدوه انبهته المکائد». کسی که از دشمن غافل شود توطئه های دشمن اورا بیدار خواهد کرد. (میزان الحکمه،ج8، صفحه394)
مقام معظم رهبری نیز پس از اتفاقات بعد از انتخابات دهم ریاست جمهوری نیز به این مسئله اشاره و در این باره تأکید فرمودند: «انتخابات، روشن کردن مرزهای خودی از دشمن و دفاع از دین، بزنگاه هایی هستند که از منظر رهبری بیش از هر زمان دیگری نیاز به بصیرت دارند». معظم له در جایی دیگر در خصوص اهمیت بصیرت چنین می فرمایند: «اینی که من در طول چند سال گذشته همیشه بر روی بصیرت تأکید کرده ام، به خاطر این است که یک ملتی که بصیرت دارد، مجموعه ی جوانان یک کشور وقتی بصیرت دارند، آگاهانه حرکت میکنند و قدم برمیدارند، همه تیغهای دشمن در مقابل آنها کند می شود. بصیرت این است. بصیرت وقتی بود، غبارآلودگی فتنه نمی تواند آنها را گمراه کند، آنها را به اشتباه بیندازد». (بیانات در دیدار عمومی مردم چالوس و نوشهر 15/7/1388)
«اگر بصیرت نبود، انسان ولو با نیت خوب، گاهی در راه بد قدم میگذارد. شما در جبهه جنگ اگر راه را بلد نباشید، اگر نقشه خوانی بلد نباشید، اگر قطب نما در اختیار نداشته باشید، یک وقت نگاه می کنید می بینید در محاصره دشمن قرار گرفته اید؛ راه را عوضی آمده اید، دشمن بر شما مسلط میشود. این قطب نما همان بصیرت است». (بیانات در دیدار عمومی مردم چالوس و نوشهر 15/7/1388)
بنابراین آگاه سازی و ایجاد بصیرت افراد جامعه در همه ابعاد با روشهای گوناگون مهمترین اصل دربرابر غفلت وعدم آگاهی خروج از ابهام و دفع فتنه محسوب می شود. البته این بصیرت وهوشیاری نیز با شناخت، تبلیغ وتبیین تهدیدها وفرصتها و همچنین شناساندن دشمن حاصل می گردد. از این رو دشمن شناسی یکی از مهمترین اقدامات اساسی در ایجاد بینش و بصیرت افراد جامعه است واین موضوع در فرهنگ غنی اسلام یکی از مهمترین اصول برای حفظ و تداوم و جلوگیری از شکست و آسیب پذیری جامعه اسلامی به شمار می رود.
مقام معظم رهبری نیز درخصوص اهمیت شناخت مهاجم و مدافع و تبلیغ وتبین حقایق در جهت رسیدن به بصیرت چنین می فرمایند: «به نظر من وظیفه خیلی سنگین است، خیلی بزرگ است. مهمترین وظیفه هم تبلیغ و تبیین است؛ «الّذین یبلّغون رسالات اللّه و یخشونه و لا یخشون احدا الّا اللّه»؛ این یک معیار است؛ حقیقتی را که درک می کنید، آن را تبیین کنید. کسی انتظار ندارد برخلاف آنچه که میفهمید حرف بزنید. نه، آنچه را که می فهمید، بگوئید. البته برای اینکه آنچه می فهمید درست و صواب باشد، باید تلاش و مجاهدت کنید ».
(بیانات در دیدار جمعی از شعرا، 14/6/1388)
برهمین اساس از مهمترین اقدامات موثر برای شناخت مهاجم ومدافع و تبلیغ و تبیین حقایق در جهت ایجاد بصیرت در افراد جامعه به محورهای زیر می توان اشاره نمود:
1- شناخت دشمن و شناساندن آن به افراد جامعه
2- آگاهکردن افراد جامعه از اهداف، ابزار، روش ها و عوامل دشمن
3- شناساندن راههای مبارزه و مقابله با دشمنان و خنثی کردن نقشه های آنان
4- شناساندن تهدیدهای حاصل از عدم تبلیغ و تبیین حقایق و بصیرت مردم
5- شناساندن فرصتهای حاصل از بینش و بصیرت مردم
درهمین راستا مقام معظم رهبری در ایام انتخابات و وقایع بعد از آن دربحث لزوم بصیرت و هوشیاری و دشمن شناسی به مقتضای زمان و تهدیدات مبتلا، نقش موثر و محوری در شناسایی، افشاء و خنثی کردن توطئه های دشمن داشته اند ودر این باره چنین می فرمایند:
«ما از اول انقلاب در هیچ انتخاباتی حضور چهل میلیونی، هشتاد و پنج درصدی، نداشتیم. در این انتخابات، اولین بار چنین فرصت بزرگی پیش آمد؛ اما در همین فرصت بزرگ، در همین شادی بزرگ، دستهایی به کار افتادند برای اینکه ضربه ای به ملت ایران بزنند. باید بیدار بود. این بیداری فقط در زبان نیست؛ آحاد ملت، گرایش های مختلف سیاسی، دلبستگان به کشور، دلبستگان به نظام اسلامی، همه، همه، بایستی به معنای واقعی کلمه بیدار باشند؛ فریب نخورند».(بیانات در مراسم تنفیذ حکم دهمین دوره ریاست جمهوری12/5/1388)
«باید بصیرت داشت. آنچه که انسان از نخبگان جامعه و جریانات سیاسی و گروه های سیاسی انتظار دارد، این است که با این حوادث، با این خطوط دشمن، با بصیرت مواجه بشوند؛ با بصیرت. اگر بصیرت وجود داشت و عزم مقابله وجود داشت، خیلی از رفتارهای ما ممکن است تغییر پیدا بکند؛ آنوقت وضعیت بهتر خواهد بود. بعضی از کارها از روی بی بصیرتی است».(بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری 2/7/1388)
معظم له همواره با تاکید وهشدارهای لازم در مقوله دشمن شناسی به عنوان یک راهبرد همیشگی لزوم بصیرت و آگاهی را یک ضرورت دانسته و در یک عبارت بسیار مقتن و گویا مسئله دشمن شناسی را به عنوان یک مفروض و راهبرد همیشگی و تهدید علیه نظام معرفی ومی فرمایند: «همه باید این حقیقت را بفهمند،دشمن را بشناسند، مواظب باشند که دشمن در سنگر خودی جا نگیرد» (دیدار با میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی1/5/1367)
« مسئله این است که دشمن را بشناسیم؛ ترفند دشمن را بفهمیم؛ بدانیم که چه داریم می گوئیم و دشمن چگونه ممکن است از هر کلمه ی ما استفاده بکند و جری بشود، تشویق بشود، روحیه پیدا کند و راه ها را برای دخالت خود، نفوذ خود، باز کند؛ اینها چیزهائی است که باید توجه داشت......تلاش را رها نکنید، جوانان عزیز، کار را رها نکنید، بصیرت را رها نکنید».( دیدار هزاران نفر از قشرهای مختلف مردم در سالروز عید سعید غدیر 15/9/1388)
برهمین اساس هروقت افرادجامعه آشنایی کامل به اهداف، ابزار وروشهای تهدیدات دشمن داشته باشند در برابر هرپدیده عکس العمل صحیح نشان داده وبا آگاهی وبصیرت خویش باعث پیشگیری از وقوع بحران، رفع ابهام ودفع فتنه میشوند. دقیقاً موضوعی که طعم شیرین و دلپذیر آن را در نهم دی ماه در حضور با بصیرت مردم آگاه کشور می توان ملاحظه نمود. مقام معظم رهبری نیز در خصوص اهمیت این روز که بیانگر بینش و بصیرت آحاد جامعه می باشد می فرمایند:
روزهای سال، به طور طبیعی و به خودی خود همه مثل همند؛ این انسانها هستند، این اراده ها و مجاهدتهاست که یک روزی را از میان روزهای دیگر برمیکشد و آن را مشخص میکند، متمایز می کند، متفاوت می کند و مثل یک پرچمی نگه میدارد تا راهنمای دیگران باشد... مطمئن باشید که روز نهم دی امسال هم در تاریخ ماند؛ این هم یک روز متمایزی شد. شاید به یک معنا بشود گفت که در شرائط کنونی - که شرائط غبارآلودگی فضاست - این حرکت مردم اهمیت مضاعفی داشت؛ کار بزرگی بود. (بیانات در دیدار مردم قم در سالگرد قیام 19 دی19/10/88)
بنابراین آن گونه که مقام معظم رهبری بارها در سخنان خود بر لزوم شناخت دشمن نسبت به اهداف و روش ها و همچنین افزایش بینش و بصیرت برای رفع ابهام و دفع فتنه اشاره داشته اند صحبان قلم و رسانه و دست اندرکاران فرهنگ می توانند با مدیریت و برنامه ریزی فراگیر از طریق نظام آموزشی کشور وهمچنین استفاده وبهره گیری از برنامه های تلویزیونی ورسانهای، نشریات و توصیه های آگاهی بخش از طریق سازمانها و نهادهای ذیربط، توجیهات لازم را در دشمن شناسی و آسیب شناسی شرایط فتنه به فعالیت های تبلیغی، تبیینی و آگاهسازی در جامعه اقدام نمایند و از این طریق در جهت بالا بردن بینش وبصیرت افرادجامعه گام بردارند.