کنفرانس بازنگری ان.پی.تی عرصه تقابل دیدگاهها
مراد عنادی
هفتمین کنفرانس بازنگری معاهده ممنوعیت تکثیر سلاحهای هستهای موسوم به ان.پی.تی در نیویورک شاید در بین کنفرانسهای بازنگری این معاهده مهمترین باشد چرا که با توجه به تمرکز باشگاه دارندگان سلاحهای هستهای بر روی مفاد این معاهده بویژه بند 4 آن از مدتها قبل بین 188 ان.پی.تی دستهبندیهایی شکل گرفته است که در یک طیف آن کشورهای در حال توسعه قرار دارند که پیشاپیش با برگزاری نشستی در مکزیک پیام خود را به نشست نیویورک رساندند و به آمریکا و سایر کشورهایی که درصدد محروم کردن کشورهای در حال توسعه از دانش هستهای صلحآمیز هستند توجه دارند که برخورداری تمامی اعضای ان.پی.تی از فناوری هستهای صلحآمیز، حق مشروحی است که نباید به آن خدشهای وارد شود.
در حال حاضر از برآیند مواضع کشورها و همینطور آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره ان.پی.تی بعنوان یکی از پایههای رژیم امنیت بینالمللی میتوان این دستهبندیها را استخراج کرد.
در طیف نخست آمریکا و برخی کشورهای عضو بلوک هستهای میگنجند که به ماده 4 ان.پی.تی به عنوان مفری خطرناک مینگرند و ضمن تاکید بر انقباضی شدن این ماده خواستار تقویت بند 2 ان.پی.تی هستند.
مهمترین موارد مورد تاکید آمریکا در بازنگری ان.پی.تی عبارتند از: تقویت بازرسیها، نظمبخشی به نحوه گزارشهای اعضای ان.پی.تی، ممنوعیت نقل و انتقال کنترل صادرات هستهای، تقویت اهرم شورای امنیت در مقوله هستهای با توجه به قطعنامه 1540 این شورا و همینطور محروم کردن کشورهای در حال توسعه از ورود به مرحله چرخه سوخت هستهای به بهانه نقض ان.پی.تی در مقابل کشورهای در حال توسعه بر خلاف نظر آمریکا معتقدند برای تقویت ان.پی.تی و جامه عمل پوشاندن به شعار اتم برای صلح، باید بند 6 ان.پی.تی که ناظر بر خلع سلاح اتمی دارندگان این گونهسلاحهای مرگبار است، کاملا اجرا شود.
کشورهای در حال توسعه بویژه غیرمتعهدها و گروه 77 بر این باورند به رغم ماهیت تبعیضآمیز ان.پی.تی حتی برخی مفاد آن که به نوعی صلح و امنیت جهانی را مورد توجه قرار داده است، جنبه اجرایی نیافته که این مساله بویژه درباره عاری شدن مناطق مختلف جهان از سلاحهای هستهای باید مورد توجه قرار گیرد.
در کنار این نکات طیف کشورهای در حال توسعه معتقدند ان.پی.تی نباید حالت تبعیضآمیز داشته باشد. در واقع اگر مهمترین هدف ان.پی.تی منع گسترش سلاحهای اتمی تعریف شده است، این ممنوعیت گسترش هم در بعد عمودی و هم در بعد افقی مدنظر است. در حال حاضر آمریکا با روی آوردن به تولید سلاحهای هستهای کوچک و هوشمند عملا در مسیر توسعه عمودی سلاحهای هستهای گام گذارده است که این مساله فلسفه وجودی ان.پی.تی را با بحران مواجه ساخته است. در کنار این دو دیدگاه از دو طیف کشورهای عضو ان.پی.تی میتوان به دیدگاه البرادعی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز اشاره کرد در بیانیهای 7 مادهای نکاتی را مطرح ساخته است مهمترین نکات مورد توجه مدیر کل آژانس عبارتند از: توقف ساخت تجهیزات جدید غنیسازی اورانیوم به مدت 5 سال، تقویت نقش شورای امنیت نسبت به کشورهایی که درصدد خروج از ان.پی.تی برآیند، اجرایی شدن قطعنامه 1540، ضرورت پایبندی 5 کشور اصلی دارنده سلاحهای هستهای به بحث خلع سلاح و همینطور بحث عاریسازی مناطق مختلف و پرتنش از سلاحهای هستهای.
البته نظرات البرادعی با مخالفتهایی از سوی 2 طیف کشورهای عضو ان.پی.تی روبهرو شده است که بدین ترتیب به نظر میرسد اجلاس 25 روزه نیویورک برای بازنگری ان.پی.تی آوردگاه جدی بین دیدگاههای مختلف است که در این میان وحدت و انسجام بین کشورهای عضو گروه غیرمتعهدها و 77 بسیار مهم است؛ چرا که هرگونه شکاف و گسست در مواضع آنها میتواند به محروم شدن این کشورها از ابتداییترین حقوقی منجر شود که بانیان ان.پی.تی در سال 1968 به رغم میل باطنی خود آن را در قالب بند 4 گنجاندهاند و آن چیزی نیست مگر حق مسلم اعضای ان.پی.تی در برخورداری از دانش هستهای صلحآمیز.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
