علی قاسمی
در عصر کنونی به دلیل پیچیدگی اجتماعی و اهمیت یافتن نقش رسانهها در ایجاد روابط افقی و عمودی در جوامع، کاربرد این وسایل در زمینههای فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و نظامی بیش از پیش مشهود است که با تأثیرگذاری قابل ملاحظه خویشدارای کارایی تبلیغی و روانی نیز میباشند.
بر همین اساس استفاده از رسانه به عنوان قدرتمندترین ابزار علیه جمهوری اسلامی ایران با هدف براندازی کشورمان بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در دستور کار امریکا قرار داشته و دارد. نومحافظهکاران حاکم بر این کشور در تلاش بودند با استفاده از جریانسازی خبری به کمک رسانههای امریکا، متحدینش و رسانههایی که دارای اهداف مشترکی علیه جمهوری اسلامی ایران هستند، سناریوهای مختلفی را علیه جمهوری اسلامی ایران طراحی و اجرا نمایند.
از این رو از مهمترین مسائلی که در چند سال اخیر در راستای تهدید علیه جمهوری اسلامی ایران به صورت گستردهای مورد توجه امریکا قرار گرفته، بحث تهدید نرم با رویکرد جنگ رسانهای است. تهدیدی که با تسلط ابزاری و فنی غرب بر محورها و اشکال مختلف رسانهای و تبلیغاتی موجود، شرایط مناسبی را برای آنها فراهم نموده است.
در راهبرد امنیت ملی امریکا که در سال 2006 منتشر شده است، نظام جمهوری اسلامی ایران را به عنوان مهمترین چالش امریکا در ابتدای قرن 21 معرفی مینماید. در همین سند(سند 2006) درخصوص جلوگیری از قدرتمند شدن حاکمان مخالف سیاستهای امریکا آمده است:
«این موضوع یکی از مسائل اساسی کشور ایالاتمتحده امریکاست،» امریکا با همکاری اطلاعاتی سایر کشورهای همپیمان خود و نیز استفاده ابزاری از شورای امنیت سازمانملل سعی مینماید دولتهای مخالف سیاستهای این کشور را منزوی نماید و از دستیابی آنها به فناوریهای پیشرفته، تحت عنوان سلاحهای کشتار جمعی و اتمی جلوگیری نماید.
برهمین اساس با توجه به راهبرد فوق، مشخص است اهتمام دشمن در براندازی نظام جمهوریاسلامی ایران از طریق جنگ نرم، جدی است و در این مسیر «رسـانه» قدرتمندترین ابزار به شمار میآید. چرا که رسانهها به عنوان یکی از ابزارهای جنگ نرم و عملیات روانی در صحنههای مختلف سیاسی و نظامی، نقش ممتاز و حساسی را به عهده دارند. در واقع رسانهها و ابزارهای رسانهای از جمله خبرنگاران و خبرگزاریهای غربی، فیلمها، اینترنت و انواع شبکهها و روزنامهها و نشریات بخشی از ماشین سرمایهداری غرب است و منافع غربیها را تأمین مینماید.
بنابراین دشمن در تلاش است با استفاده از جریانسازی خبری به کمک رسانههایی که در اختیار دارد یا رسانههای وابستهای که به نوعی خوراک تبلیغاتی خود را از رسانههای امریکا و متحدینش دریافت میکنند و در برخی موارد تأمین مالی میشوند (از بودجههای اختصاصیافته توسط سنای امریکا به این امر) و همچنین توسط رسانههایی که دارای اهداف مشترکی علیه جمهوری اسلامی ایران هستند، سناریوهای مختلفی را طراحی و به انحای مختلف، جمهوری اسلامی ایران را در مجامع جهانی محکوم یا با هدایت و جهتدهی به افکار عمومی جهان بستر اقدامات را علیه جمهوری اسلامی ایران از تحریم تا سایر اقدامات فراهم نماید.
در همین راستا در اواخر سال گذشته میلادی، کنگره امریکا لایحهای علیه ایران تصویب کرد و باراک اوباما را موظف کرد که 90 روز پس از تصویب این قانون، گزارشی از تلاشهای دولتمردان کاخ سفید برای پخش برنامههای جهانی و مورد حمایت امریکا و استفاده از بودجه مربوط به رسانهها و ارزیابی تأثیر این مبالغ در روند تبلیغات علیه ایران ارائه کند. بر اساس این لایحه، در بودجه پنتاگون هزینههایی برای نفوذ در ایران، مقابله با فیلترینگ ایستگاههای اینترنتی ضدایرانی، تحریک قربانیان سانسور در ایران، آموزش الکترونیکی ایرانیان مخالف نظام برای براندازی نرم و شبکهسازی اینترنتی آنها و ارائه آموزشهای لازم رسانهای و رایانهای برای راهاندازی ایستگاههای اینترنتی برای اطلاعرسانی به شبکههای اختاپوسی غرب پیشبینی شده است.
بنابراین باتوجه به گسترش استفاده از ماهواره و اینترنت در ایران، امریکا تلاش دارد با القای اخبار هدفدار افکار و عقاید مردم را به سمت غرب متمایل سازد و آنها را نسبت به جمهوری اسلامی ایران بیاعتماد سازد تا از این طریق بتواند غربگرایی را توسعه داده و کشورهای مخالف را از درون با چالش مواجه کند، موضوعی که در حوادث قبل و بعد از انتخابات دهم ریاستجمهوری در ایران به خوبی نمایان شد.
در واقع در جریان انتخابات دهم جنگ رسانهای، قبل از انتخابات با القای تقلب و بعد از انتخابات با بحث کودتای انتخاباتی و ایجاد نافرمانی مدنی دنبال شد و خبرسازیهای گستردهای در این زمینهها فعال شدند که به عنوان نمونه میتوان به مقالهای تحت عنوان «این یک کودتاست... » که در هفتهنامه امریکایی نیوزویک منتشر شد، اشاره کرد، بنابراین از مهمترین شبکههای اصلی در این نبرد رسانهای میتوان به سایت رسمی سیا(رادیو فردا)، گویانیوز، رادیوزمان، رادیو فرانسه، رادیو دویچهوله، العربیه، سایت همدمی(وزارت امور خارجه رژیمصهیونیستی)، ایران گلوبال، نئوسکولاریسم ملی- مذهبی و صدای امریکا که از جمله رسانههای ضدانقلاب هستند اشاره کرد که باشدت بیشتر و به صورت آشکار به سیاهنمایی علیه انقلاب اسلامی به فعالیت پرداختند و با برخی سایتهای داخلی برای ایجاد التهاب و تشنج همراهی کردند و با ارائه گزارشهای مختلف بر دو واژه «تقلب بزرگ» و «کودتا» که واژههایی پردازش شده در اتاقهای جنگ روانی بود تأکید و به آشوبگری و ایجاد اغتشاش اقدام میکردند.
پروژه عملیات روانی نیز یکی دیگر از روشها و اهداف اساسی در جنگ رسانهای است که تلاش میشود با استفاده از ابزار رسانهای و القای اخبار هدفدار و جهتدار از کارآترین روشها و تا حـد امکان کمترین خشونت برای تضعیف باورها و براندازی حکومتها استفاده شود که این مسأله نیز با ایجاد تفرقه و تشدید اختلافات داخلی، ایجاد گسست بین حکومت و مردم، تشکیک در مشروعیت نظام و نافرمانی مدنی دنبال میشود.
از این رو حرکت همراه با بینش و بصیرت و تلاش در مسیر آگاهسازی افراد و آحاد جامعه بهعنوان خطیرترین وظیفه اصحاب رسانه و اهل هنر و قلم در حوزههای مختلف هنری، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است که اهداف دشمن در جنگ نرم را ناکام خواهد گذاشت.
مقام معظم رهبری در خصوص مبارزان اصلی در خاکریزهای جنگ نرم بارها به نقش اساتید و دانشجویان بهعنوان فرماندهان و افسران این نبرد نابرابر اشاره فرمودند که البته در دیدار اخیرشان با اصحاب رسانه و هنرمندان تلویزیون و سینما با اشاره به اثرگذاری موضوعات نمایشی نقش و وظیفه اهل هنر و رسانه را نیز تبیین کردند و در خطاب به آنان فرمودند:«اگر شما به عنوان یک کارگردان، به عنوان یک هنرپیشه، به عنوان یک فیلمنامهنویس، به عنوان یک عامل مؤثر در پدید آمدن این اثر نمایشى و این اثر دراماتیک جاذب و جالب، به عنوان کسى که در این میدان فعال است - حالا یا فیلمنامهنویس است یا کارگردان است یا فیلمبردار است یا هرچه - «نقش ایستادگى و نقش دشمنشناسى» را ایفا کردید، نقش خودتان را شناختید و به آن عمل کردید، خود شما قهرمانِ یک داستان حقیقى هستید.
خود شما میشوید یک قهرمان، همچنان که در یک هنر نمایشى، در یک داستان، یک قهرمان داریم، یک ضدقهرمان داریم، این قهرمان به سمت یک هدفى دارد تلاش میکند، مجاهدت میکند، کار میکند، شما اگر در جاى خودتان قرار گرفتید، آن نقش خودتان را ایفا کردید، شما خودتان همان قهرمانید، آن وقت اثرى که میسازید، بازىاى که میکنید، باروحتر، گرمتر، گیراتر و جذابتر خواهد شد.
این آن چیزى است که ما از جامعه هنرمند کشورمان، از شما مجموعهاى که بهخصوص با صدا و سیما همکار هستید، انتظار داریم.»