جامعه کارگری، بازنگری عمیق

بسم الله الرحمن الرحیم
امروز , 11 اردیبهشت , روز کارگر است . از اردیبهشت 1358 یعنی کمتر از سه ماه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران , هر ساله روز کارگر گرامی داشته شد و به همین مناسبت تشکل های کارگری متعددی در قالب های سیاسی , رفاهی و فرهنگی پدید آمدند که خدمات قابل توجهی نیز به قشر زحمتکش کارگر نمودند.
زیباترین و بالاترین تعریف از کارگران را در کلام حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه میتوان جستجو کرد که فرمود : خدا هم کارگر است .
ویژگی امام خمینی این بود که ایشان علاوه بر کلام , در عمل نیز حامی کارگران بودند. مشاهده همین واقعیت و لمس کردن نتایج آن بود که کارگران را در کنار سایر اقشار مردم به حضور مشتاقانه در کلیه صحنه های مربوط به انقلاب از جمله جبهه های دفاع مقدس تشویق می کرد و ثبت شدن نام هزاران شهید کارگر در فهرست شهدای انقلاب و دفاع مقدس , گواه صادقی براین واقعیت است .
واقعیت دیگر اینست که نظام جمهوری اسلامی برای قشر کارگر جایگاه مناسبی تعریف کرد و در نظر گرفت و به کارگران توجه خوبی کرد. تدوین و تصویب قانون کار , یک گام بلند در زمینه حمایت از کارگران بود که هنوز مترقی ترین قانون کار در سطح جهان است وکارگران کشورمان توانسته اند از رهگذر آن به بسیاری از حقوق خود دست یابند هرچند این قانون ضعف هائی نیز دارد که باید برطرف شوند.
با اینحال باید اذعان کرد که اکنون کارگران کشورمان دچار مشکلاتی هستند که نگران کننده است . این مشکلات را نباید یکطرفه دید و فقط ناشی از عملکرد دولتمردان دانست . واقعیت اینست که مشکلات کنونی جامعه کارگری کشور , از عوامل متعددی ناشی می شود که علاوه بر دولتمردان , به متولیان امور کارگری نیز مربوط میشود. در روز کارگر , نگاهی اجمالی به این عوامل , اگر کارساز نباشد بی فایده هم نیست .
1 ـ در راس آنچه به عملکرد دولتمردان مربوط میشود , باید نابسامانی های کلان اقتصادی را در نظر گرفت که بی کاری , تورم و رکود , زائیده آنست . اینها مشکلات بزرگی هستند که علاوه بر قشر کارگر , دامنگیر عموم مردم نیز هستند و البته دود آنها بیشتر به چشم قشر ضعیف کارگر میرود.
2 ـ عملکرد تشکل های کارگری نیز عامل مهمی در پیدایش مشکلات جامعه کارگری است . هرچند تعدادی از مسئولان تشکل های کارگری بعد از سالها مسئولیت در رده های مختلف اکنون نیز دارای خلق و خوی دوست داشتنی و ستودنی کارگری هستند و تغییر محسوسی در رفتار آنها پدید نیامده , ولی بسیاری از آنها متاسفانه دچار تغییراتی شده اند که با روحیه کارگری سازگاری ندارد. گرایش به بعضی جناح های سیاسی مساله دار , اتخاذ مواضع ناسازگار با آرمانها و ارزشهای انقلابی و اسلامی , ورود به جریان های نامتجانس با روند عادی نظام و استفاده ابزاری از امکانات مطبوعاتی , خبری و حتی تشکیلاتی و رفاهی در جهتی غیر از آنچه شئون جامعه کارگری ایجاب می کند , از جمله این تغییرات است . اینکه اکنون جامعه کارگری حتی یک نماینده در مجلس شورای اسلامی ندارد , نمیتواند با همین عملکرد بی ارتباط باشد.
3 ـ دخالت های ناروا و تبعیض آمیز در اجرای قانون کار نیز یکی از عوامل پدید آمدن مشکلات کنونی جامعه کارگری است . احکامی که هیئت های مستقر در ادارات کار صادر می کنند , دارای ایرادهای اساسی است . بی ضابطه بودن , از وحدت رویه پیروی نکردن و نادیده گرفتن حقوق کارفرمایان از جمله ضعف هائی هستند که این احکام را از اعتبار واقعی ساقط می کنند. ضعف های موجود در قانون کار و مشخص نبودن تکلیف قانونی بعضی موارد به دلیل سکوت قانون کار در آن موارد نیز موجب اعمال سلیقه هیئت ها میشوند و این مجموعه زمینه ساز اجرای نادرست قانون کار و حتی تشدید اختلافات و مشکلات و در نتیجه پناه بردن کارفرما به قراردادهای موقت می گردد. فریادی که بعضی مسئولان تشکل های کارگری بر سر قراردادهای موقت کارگری میزنند فقط درصورتی میتواند درست و موثر باشد که ضعف های قانون کار و تبعیض هائی که در مرحله اجرای آن اعمال می شود برطرف شوند. البته سخن از اعمال نفوذهائی نیز از طریق بعضی مسئولان به گوش میرسد که اگر صحت داشته باشد , عامل دیگری برای تولید مشکلات جامعه کارگری است .
به نظر می رسد توجه عمیق و تفصیلی به آنچه در این مقاله به آنها اشاره شد میتواند راه را برای حل مشکلات جامعه کارگری هموار نماید. برطرف شدن مشکلات معیشتی , نگرانی های مربوط به امنیت شغلی و سایر مشکلات کارگران در گرو توجه واقعی به این امور است . ضمن تبریک روز کارگر به کارگران انقلابی و متعهد ایران , امیدواریم دست اندرکاران امور کارگری بجای پرداختن به مسائل حاشیه ای و متفرقه , تلاش دامنه داری برای حل مشکلات اساسی جامعه کارگری بعمل آورند و به این واقعیت توجه کنند که جامعه کارگری ما نیازمند بازنگری عمیق و همه جانبه است .