امروز با عطاءالله کوپال

مقدمه: گروه فرهنگ و هنر ـ سایر محمدى: «سرچشمه پیدایش کمدى» جدیدترین تألیف عطاءالله کوپال است که از سوى نشر قطره چاپ و منتشر شده است. کوپال که فارغ التحصیل دوره دکترى پژوهش هنر از دانشگاه تهران است و هم اکنون به عنوان مدرس دانشکده ادبیات و علوم انسانى دانشگاه آزاد کرج فعالیت مى کند، در کارنامه اش ترجمه نمایشنامه پرندگان شاهکار آریستوفان کهن ترین کمدى نویس جهان را دارد ضمن این که ویراستار بسیارى از آثار نمایشى جهان بود که در ایران ترجمه و نشر شده اند. آثارى چون مجموعه آثار آریستوفان، نمایشنامه لجباز، مجموعه آثار پلوتوس کمدى نویس رومى و ... وى هم اکنون مشغول پژوهش در زمینه «سیر کمدى در جهان» است که آن را دوره به دوره تا امروز پى مى گیرد.

پایگاه بصیرت

* آقاى کوپال، اهمیت پژوهش در زمینه کمدى را بفرمایید؟
** کمدى یکى از ارکان مهم رسانه ها و هنرهاى دنیاى نوین است. امروزه به هیچ وجه نمى توان جهانى را تصور کرد که در سینما، انیمیشن، رادیو، تلویزیون و صحنه هاى تئاتر آن، کمدى به کنارى گذاشته شده باشد. به تبع همین فرایند جهانى، ما نیز در ایران نیازمند تولید برنامه هاى هنرى کمدى هستیم. این نیاز اگرچه جنبه عینى دارد، اما به هرحال پاسخگویى بدان، تابع کسب یک رشته از مهارت ها و دانش ها است. درحالى که متأسفانه این روند در کشورمان تاکنون، صرفاً وابسته به ذوق شخصى طنزپردازان براى خلق کمدى هایى بوده که میل به لودگى در آنها چیرگى بیشترى داشته است.
* وضعیت طنز در تاریخ ادبیات کشورمان را چگونه مى بینید؟
** تاریخ ادبیات ایران هرگز عارى از طنز و شوخ طبعى نبوده است و خوشبختانه در دهه هاى اخیر پژوهش هاى ارزنده اى در این زمینه صورت گرفته است. اما باید بپذیریم که حجم این گونه آثار هنوز اندک است. از این گذشته مخاطبان امروزى، کمدى هاى معاصر خویش را مى طلبند و تولید چنین کمدى هایى بدون داشتن دانش کافى نسبت به روش هاى آفرینش کمدى در جهان، کار دشوارى است. آنچه که ما امروز بدان نیاز داریم، بالا بردن سطح اطلاعات طنزپردازانمان در زمینه تکنیک هاى موفق آفرینش کمدى از دیرباز تا امروز است.
* درباره کتاب «سرچشمه پیدایش کمدى» که اخیراً منتشر کرده‌اید بفرمایید.
** همان گونه که اشاره کردم، کار بر روى کمدى یونانى، یک دوره نسبتاً طولانى از کارهاى پژوهشى مرا (نزدیک به یک دهه، از سال ۷۴ تاکنون) به خود اختصاص داد. کتاب سرچشمه پیدایش کمدى، نقطه اوج و نتیجه این پژوهش ها است. براى نوشتن این کتاب تقریباً مفصل، معتبرترین منابع کهن و تحقیقات نوین را در جهان از نظر گذراندم و توانسته ام براى اولین بار یک پژوهش مستقل ایرانى درباره سرآغاز کمدى در جهان ارائه کنم. در جاى جاى این اثر، ویژگى هاى کمدى یونانى را با فرهنگ و ادبیات ایران و دیگر کشورهاى جهان مقایسه کرده ام و کمدى هاى به جا مانده از یونان باستان را علاوه بر نقد و تحلیل مورد تفسیر نیز قرار داده ام. در این کتاب ابتدا به معرفى فرهنگ و تمدن یونان پرداخته ام و سپس شکل گیرى کمدى را در کنار تراژدى هاى بزرگ، در عصر طلایى تمدن یونان در سده پنجم پیش از میلاد بررسى کرده ام و یازده کمدى باقى مانده از آریستوفان را بخش به بخش و جزء به جزء تجزیه و تحلیل کرده ام. در واقع این کتاب کلیدى براى درک کمدى هاى یونانى و درنهایت، شناخت فرهنگ یونان باستان است.