قطره‌اى نفت هدیه چراغ‌هاى خاموش

* در چه رشته اى تحصیل کرده‌اید؟
** در سال ۱۳۷۰ در کنکور سراسرى پذیرفته شدم و در دانشگاه فردوسى مشهد در رشته زمین شناسى مشغول به تحصیل شدم. در سال ۷۵ در همین رشته با گرایش رسوب شناسى و سنگ شناسى و رسوب وارد دانشگاه شهید بهشتى درتهران شدم و در مقطع کارشناسى ارشد ادامه تحصیل دادم و همان سال در شرکت مهندسین مشاور ساز آب شرق در مشهد به عنوان زمین شناس به کار مشغول شدم و در سال ۸۰ در شرکت نفت فلات قاره شروع به کار کردم و براساس مصوبه جذب نخبگان در صنعت نفت استخدام شدم.
* در این بخش چه مسئولیتى داشتید؟
** از همان ابتدا به عنوان کارشناس ارشد مخازن و علوم زمین در امور پژوهش و توسعه شرکت نفت فلات قاره مشغول به کار شدم و اکنون علاوه بر کارشناس ارشد امور پژوهش و توسعه به عنوان عضو هیأت مدیره انجمن زمین شناسى نفت ایران و هیأت رئیسه انجمن مهندسین نفت و علوم زمین اروپا (EAGE) شعبه ایران فعالیت دارم.
* در این مسئولیت چه کار ها و وظایفى برعهده شماست؟
** مسئولیت کارشناسان امور پژوهش و توسعه در حقیقت همکارى در پروژه هاى پژوهشى ـ دانشجویى است. در این بخش هر سال پروژه هاى پژوهشى از طریق فراخوان در روزنامه هاى کثیر الانتشار اعلام مى شود و بعد در مراحل خاصى به یک نفر براى اجرا واگذار مى شود که گاهى این مجرى اصلح از کشورهاى خارجى است و این باعث مى شود که در برخى موارد براى بازدید و چگونگى پیشرفت پروژه به کشورهاى دیگر سفر داشته باشم.
* براى چه کارهایى و چگونه به سکوهاى نفتى مى‌روید؟
** در صنعت نفت زنان براى بازدید به مناطق نفتى و سکوها مى روند. براى مناطق نفتى با هواپیما و براى سکوهاى نفتى با هلى کوپتر و کشتى باید سفر کرد.
* زنان درسکوهاى نفتى کار مى‌کنند؟
** نه! کار روى سکو براى زنان به مدت طولانى مشکل و طاقت فرساست.
* معمولاً چند نفر روى هر سکو کار مى‌کنند؟
** تعداد نفراتى که روى سکوها کار مى کنند متفاوت است و بستگى به نوع سکو و اندازه آن دارد که معمولاً از ۴۰ نفر بیشتر است و بین ۴۰ تا ۵۰ نفر کار مى‌کنند.
* کارى که این افراد در سکوهاى نفتى انجام مى‌دهند چیست؟
** در بعضى سکوها کار نمونه گیرى انجام مى شود و در آن از نقاط مختلف اعماق زمین براى پیدا کردن نفت نمونه بردارى مى شود. ابزار خاصى به اعماق زمین به طور مثال ۱۰۰۰ مترى فرستاده مى شود تا خصوصیات فیزیکى و شیمیایى لایه ها را بسنجد تا نقاطى که احتمال نفت وجود دارد به دست بیاید.
* شما چه کارمتفاوتى با این افراد در سکوهاى نفتى انجام مى‌دهید؟
** کار ما بررسى این نمونه هاست. یعنى اینکه نمونه سنگهایى که از اعماق زمین خارج مى کنند را به ما مى دهند و ما نیز آنها را به آزمایشگاه داده تا آن را تبدیل به لایه نازکى کنند و ما این لایه نازک را زیر میکروسکوپ بررسى مى کنیم و اطلاعات مورد نظر را از آن استخراج مى کنیم. به طور کل ما از نمونه هاى خام اطلاعات را استخراج مى‌کنیم.
* کار روى سکوهاى نفتى چه سختى هایى دارد که زنان قادر به انجام آن نیستند و یا اینکه براى انجام آن با مشکل مواجه مى‌شوند؟
**  شرایط کار روى سکو بسیار سخت و مشکل است به این علت که براى مدت طولانى که به طور متوسط سه هفته است باید روى آب و خارج از خشکى فعالیت کرد. ضمن اینکه شرایط آب و هوایى بد، خطرات موجود، دورى از خانواده و ... از جمله مسائلى است که کار براى زنان را روى سکو دشوار تر مى کند البته من فکر مى کنم این گونه فعالیت ها براى چند سال با توجه به تجربه مفیدى که براى هر فرد ایجاد مى کند زیاد مشکل نباشد. زیرا بالاخره هر انسانى براى به دست آوردن یکسرى امتیازات و چیزها باید یک چیزهایى را از دست بدهد و به قول شاعر «نابرده رنج گنج میسر نمى‌شود».
ولى به طور کلى در مواردى حتى مردان پس از مدتى کار روى سکوى مناطق دچار افسردگى مى شوند و آلودگى هاى موجود در مناطق درپاره اى از موارد موجب بیمارى در افراد مى‌شود.
* در کشورهاى خارجى و دیگر آیا از زنان براى کار در سکوهاى نفتى استفاده مى‌شود؟
** بله، در کشورهاى اروپایى از زنان براى کار در سکوهاى نفتى استفاده مى شود. به طور مثال در کشور فرانسه و در شرکت توتال خانم ها در سکوهاى نفتى کار مى‌کنند.
* هر چند وقت یکبار براى سرکشى به سکوهاى نفتى مى‌روید؟
** براى سرکشى معمولاً آقایان به سکوهاى نفتى مى روند. در شرکت نفت پست هاى اقمارى وجود دارد که همه این مسئولیت ها به عهده آقایان است.
* آیا تا حالا شده که نظر تخصصى و شخصى شما به علت زن بودن مورد توجه قرار نگیرد؟
** نه! تا حالا براى من پیش نیامده است.
* رفتن به سکوهاى نفتى چه مدت زمانى شما را از خانواده تان دور مى کند و آیا در این جریان از سوى خانواده با مخالفت روبرو بوده‌اید؟
** مدت زمان آن متغیر است. ولى معمولاً یک هفته طول مى کشد و من به هیچ وجه با مخالفت خانواده ام روبرو نبوده‌ام.
* آیا تاکنون پیشنهاد داده اید تا یک سکوى نفتى را زنان اداره کنند؟ یا اصلاً این فکر تا حالا به ذهن شما خطور کرده است؟
** فکر مى کنم با توجه به نقشى که زنان ایرانى به صورت سنتى در خانواده دارند امکانات مشاغل اقمارى که باعث عدم حضور آنان در خانواده به صورت طولانى مدت شود مقدور نیست.
* با این روش موافق هستى؟
** بله موافقم هستم.
* در کشور هاى دیگر آیا زنان به صورت خاص اداره یک سکوى نفتى را برعهده دارند؟
** در کشورهاى دیگر من ندیده ام و اطلاعى در این زمینه ندارم.
* چه خاطره اى در مدت کارى تان در صنعت نفت دارید؟
** در سفرى که به استرالیا براى بازدید پروژه پژوهشى داشتیم قسمتى از مطالعه این پروژه را پروفسورى به عهده داشت که بالاى ۸۰ سال سن داشت. این استاد دانشگاه که باز نشسته بود تمام تحقیقات اش را در منزلش انجام مى داد. وقتى براى بازدید به منزل او در شهر سیدنى رفتیم خیلى تعجب کردم در ورودى خانه اش با نمونه هایى از سنگهاى با ارزش و جالب و کمیاب کار شده بود. این ورودى دقیقاً حکم یک آزمایشگاه کامل زمین شناسى از نمونه هاى سنگى متفاوت داشت.
زیر زمین خانه هم که دفتر کار استاد بود، ۴ اتاق داشت و در هر اتاق تجهیزات کامل و مختلف زمین شناسى بود. تمام امکاناتى که براى مطالعات زمین شناسى در یک دانشگاه مورد نیاز بود را استاد در آنجا داشت.
* آیا اساتید ما نیز از چنین امکاناتى بهره‌مند هستند؟
** من به ندرت دیده ام که اساتید کشور ما چنین امکاناتى در منزل باشد و معمولاً این امکانات در دانشگاه ها و مراکز علمى است و آنها در این مرکز از امکانات استفاده مى‌کنند.
* علت این مسأله را در چه مى‌بینید؟
** من فکر مى کنم آنها واقعاً نمى توانند چنین امکاناتى داشته باشند و به طور مثال براى من خیلى مشکل است که میکروسکوپ ۲۰ میلیون تومانى تهیه کنم و آن را در خانه ام بگذارم زیرا منابع ما بسیار محدود است. اساتید ما نیز وقتى باز نشسته مى شوند باز هم در اداره هاى مختلف مشغول به کار مى شوند و نیازى نمى بینند تا از این امکانات در منزلشان استفاده کنند.
* فکر مى کنید بزرگترین مشکلى که زنان در جامعه ما با آن مواجه هستند در چیست؟
-** با وجود کمرنگ شدن فرهنگ مردم سالارى در جامعه ایران، همچنان آثار و شواهد این فرهنگ بر تمام شئونات زندگى زنان سایه افکنده است که در خیلى مواقع مانع ترقى و پیشرفت زنان مى‌شود.
* زنان براى رسیدن به جایگاه واقعى خود در جامعه براساس استعدادهایى که دارند چگونه باید عمل کنند؟
** زنان باید ضمن به روز کردن علم و دانش تخصصى خود نشان دهند که قابلیت پذیرش مسئولیت و انجام بهینه کارهاى خود را دارند.
* دولتمردان چگونه مى توانند زنان را براى رسیدن به جایگاههاى ویژه شان یارى کنند و شما به عنوان یک زن موفق چه انتظارى از مسئولین دارید؟
** انتظارى که از مسئولین دارم این است که نسبت به توانایى زنان جامعه ما با دید بهترى نگاه کنند و در سپردن کارهاى مهم به آنها اعتماد کنند زیرا زنان جامعه ما بارها و بارها در عرصه هاى مختلف ثابت کرده اند که توانایى انجام کارهاى مهم را دارند و مى توانند همدوش مردان در عرصه هاى اقتصادى، علمى و اجتماعى فعالیت کنند.
* چند زن متخصص در رشته نفت درکشور هم اکنون مشغول به کار هستند؟
** خوشبختانه تعدادشان زیاد است و باگذشت زمان پیشرفت آنها در تخصص شان روز به روز بیشتر مى شود. کما اینکه هم اکنون دانشجویان زن در مقطع دکترى مشغول به کار هستند. متأسفانه آمار دقیقى در ذهنم ندارم ولى فکر مى کنم ۱۵ تا ۲۰ درصد از نیروهاى متخصص را زنان در صنعت نفت تشکیل مى‌دهند.
* آیا امکانات و تسهیلات خاصى براى شما به عنوان یک زن در مقایسه با مردان هنگام سفر به سکو قائل شده اند یا خیر؟
** به علت تردد محدود زنان در مناطق نفتى معمولاً امکانات ویژه اى براى اسکان زنان در نظر گرفته مى‌شود.
* به چه صورت توضیح دهید.
** امکاناتى که در اختیار ما قرار مى دهند کمى بهتر از آقایان است. به طور مثال امکانات اسکان ما در این مناطق از شرایط بهترى برخوردار است و سعى مى شود تا اتاق هاى مناسب همراه با وسایل خوب در اختیار خانم ها قرار دهند.
* چه تعداد زن به سکوهاى نفتى تردد مى‌کنند؟
** به طور معمول هرماه تعدادى از کارشناسان زن براى بازدید از سکوهاى نفتى به منطقه اعزام مى‌شوند.
* از چه سالى زنان این امکان را یافتند که به سکوهاى نفتى سفر کنند؟
** قبل از انقلاب نیز کارشناسان زن به سکوهاى نفتى اعزام مى شدند ولى بعد از انقلاب کمى محدودیت در این زمینه قائل شدند ولى از سال ۷۹ که من در این شرکت مشغول به کار شدم کارشناسان زن به سکوها اعزام مى‌شوند.
* شب هایى را که در سکوهاى نفتى ناچار به اقامت شده اید، توصیف کنید. این شبها از نظر احساس روحى با توجه به فضایى که در آن قرار مى گیرید چه تأثیرى روى شما دارد و بیشتر در آن شب ها یاد چه چیزى مى‌افتید؟
** روى سکوهاى نفتى به خاطر آنکه امکانات محدودى وجود دارد خانم ها نمى توانند شبها در آنجا بمانند و شبها را در جزایر نفتى مى گذرانند. من نیز شبهاى زیادى را در این مکانها تجربه کرده ام. در این مواقع معمولاً به خاطر دورى از خانواده احساس دلتنگى مى کنم و به یاد آنها مى افتم ولى سعى مى کنم با بحثهایى که در طول روز داشتم و بررسى آنها خودم را به نوعى سرگرم کنم تا این دورى را زیاد احساس نکنم.
* اولین شبى که در سکوهاى نفتى ماندید دچار ترس و وحشت نشدید؟
** اولین بارى که به سکوى نفتى اعزام شدم دچار ترس و وحشت شدم. زیرا کف این سکوها حالت مشبک دارد و وقتى روى آنها حرکت مى کنى زیر پاهایمان آب خلیج فارس که عمق آن به ۱۰۰ متر مى رسد قرار دارد و از آنجا که مى دانستم که خلیج فارس کوسه دارد دچار ترس و وحشت شده بودم.
* آیا مواردى پیش آمده است که نظر یک متخصص مرد با شما متفاوت باشد و در انتها نظر شما درست بوده باشد؟
** بله. پیش آمده است.
* نمونه اى از آن را که جالب است توضیح دهید.
** البته بحثهایى که بین ما به وجود مى آید فنى است و همه روزه ما با آن سروکار داریم ولى به طور کلى کارشناسان مردى که در سکوها فعالیت مى کنند در این زمینه نظرات بهترى مى دهند و برعکس آن نیز ممکن است در مورد مسائل اطلاعات نمونه هاى اعماق دریا و نحوه پیدا کردن نقاطى که نفت در آنجا وجود دارد نظر ما بهتر باشد ولى به طور کلى نتیجه فرقى نمى کند.
* چه تعریفى از زن دارید؟
-**زن موجودى الهى و دوست داشتنى با دستهاى پر مهر و اندیشه هاى زیبا است که مردان بزرگ و اندیشمند از دامان او به اوج مى رسند. زن شمع خانه است و بدون وجودش گرما، نور و صفا دستخوش توفانهاى مهیب خواهد شد.
* به نظر شما چه تشابهى میان زن و نفت وجود دارد؟
** زن نعمت بزرگى است که براى کشف او شایستگى و تلاش و کوشش فراوان لازم است همچنانکه براى کشف نفت نیز باید این مراحل را گذراند.
زن براى رسیدن به اهداف بزرگ و الهى و گرم و روشن ساختن جامعه باید ابتدا خود را از ناخالصى ها پاک کند و مطهر شود همانطور که نفتى قابل استفاده است که خوب تصفیه شده و از ناخالصى ها پاک شده باشد زن قادر است باعث روشنى و گرمى خانواده و راه اندازى چرخ جامعه شود و مى تواند از بکارگیرى اندیشه هاى غیر متعالى که باعث از هم گسیختگى خانواده و در مقیاس بزرگتر باعث تزلزل و دگرگونى ارکان اجتماعى مى شود، جلوگیرى کند همانطور که نفت چرخ کارخانه ها را به حرکت در مى آورد و با به کار گیرى روشهاى غلط چرخ ها را دستخوش حریق مى‌سازد.
* چه کسانى شما را براى رسیدن به این موفقیت یارى کردند؟
** اول از همه پدر و مادرم سپس حمایت مسئولان شرکت نفت فلات قاره و پس از آن حمایتها و محبتهاى بى دریغ همسرم.
* و اگر پرنده بودید؟
** اگر پرنده بودم به اقصى نقاط گیتى سفر مى کردم و به چراغ خانه هایى که از گرماى محبت و نشاط محروم مانده اند قطره اى نفت هدیه مى‌کردم.