سعید ارکانزاده یزدی
صبح دیروز محمدحسین صفار هرندی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اولین نشست خود با خبرنگاران، 2 ساعت و 15 دقیقه با خونسردی به پرسشهای آنان پاسخ گفت. از همان کاپشنهای پائیزهای که رئیسجمهوری میپوشد به تن کرده بود و در اولین جملاتش سیاست کلی وزارتخانهاش را در برخورد با فرهنگ رسمی کشور مشخص کرد: «مایه مباهات است اینکه به عنوان یک تدارکاتچی در خدمت اصحاب فرهنگ باشم.»
صفار هرندی چندین بار مجبور شد از دوران گذشته وزارت ارشاد انتقاد کند و البته این توضیح را میداد که «ترسم از این است که حرفهایم به دوره مسئولیتهای قبل از من برگردد و برای همین زیاده در این موارد صحبت نمیکنم.» صفار هرندی به انتخابات نهم ریاستجمهوری نیز اشارهای داشت و گفت: «این انتخاب منجر شد به خدمت از موضع چاکری و نوکری و نه از موضع قیمومیت و صاحب مردم بودن و فخر فروختن به دلیل سرویسدهی به آنها. خدا را شکر میکنم که عضو چنین کابینهای هستم.» او در پایان سخنانش در پاسخ به سئوال کیهان از اختلاس در وزارت ارشاد سخن گفت. البته تاکید داشت که تا در دادگاه ثابت نشود نمیتوان نامش را اختلاس گذاشت.
منتقدان دولت مراقب باشند
تمام صندلیهای سالن کنفرانس طبقه چهارم وزارت ارشاد پر شده بود. حتی چند خبرنگار ایستاده به حرفهای وزیر ارشاد گوش سپرده بودند. «از اینکه جای مناسبی برای شما تهیه نکردهایم شرمنده میشویم و لحظه به لحظه نیز شرمندگیام بیشتر میشود.» وزیر پیش از پاسخ به سئوالات خبرنگاران گزارشی درباره سفر اخیر هیات دولت به خراسان جنوبی ارائه داد: «مشاهده از نزدیک و ملموس مشکلات و تنگناهایی که مردم با آن روبهرو هستند این فرصت را برای دستاندرکاران امور اجرایی فراهم میکند که در نگاه به معضلات موجود در کشور عینیتر و جدیتر وارد عمل شوند.» او تاکید کرد: «دولت بنا دارد این کار را تکرار کند و کارش نمایشی نیست و دو هفته یکبار این اتفاق تکرار شود.» وزیر ارشاد به انتقادهایی که به دولت احمدینژاد میشود نیز اشاره کرد: «در حاشیه انتقادها و اعتراضهایی که بعضاً قابل قبول هم هست تلاشی نیز برای بر هم زدن نظمی که در حال شکلگیری است معمول داشته میشود. من این تلاشها را محصول بیگانگی افرادی که مرتکبش میشوند با آن فرهنگی که حاکم بر اندیشه رئیسجمهور و همکاران ایشان است میدانم. به عنوان یک هشدار و توجه و تنبه عرض میکنم به کسانی که به صورت بیگدار برای تخریب وجهه رئیسجمهور و دولتش از هر تلاشی فروگذار نمیکنند مراقب باشند مبادا که روزی ببینند رئیسجمهور و تودههای میلیونی مردم قرارهایی را در جایی میگذارند که خبری از این افراد نیست.»
مجوز دائمی انتشار خبری کتابها بازنگری میشود
از 28 آبان ماه هفته کتاب شروع میشود. وزیر ارشاد دیروز خبر داد که به مدت 10 روز کتاب و کتابخوانی به طور ویژه گرامی داشته خواهد شد و در 30 استاد کشور هم نمایشگاههایی برای ارائه آخرین دستاوردهای فرهنگ مکتوب در حوزه نشر برگزار میشود. او به کمک 100 میلیون تومانی ارشاد به آموزش و پرورش برای برگزاری ده هزار نمایشگاه در مدارس نیز اشاره کرد.
دیروز وزیر ارشاد به دو پرسش شرق پاسخ گفت. اولین پرسش درباره کتاب بودکه مربوط میشد به صدور مجوز جداگانه برای تجدید چاپ کتابها: «برخی از ناشران میگویند که در دروه وزارت آقای مسجدجامعی احتیاجی به مجوز برای تجدید چاپ کتابها نبوده است. اما حالا این مجوز ضروری است. برخی میگویند این کار برای جلوگیری از انتشار کتابهایی که در دوران وزیر سابق مجوز گرفتهاند صورت میگیرد. همینطور است؟»
صفار هرندی در پاسخ به سئوال شرق گفت: «همیشه این روال بوده است که برای تجدید چاپ کتابها یا باید مجوز موردی گرفته میشده یا گاهی مجوز دائمی. الان ما این حق را به خودمان میدهیم که درباره کتابهایی که مجوز دائمی دارند این توجه را بکنیم. درمواقعی کتابها به اسم تجدید چاپ تغییراتی میکنند. بدیهی است که باید از این تعهدی که شکسته شده مراقبت شود. مواردی نیز بوده است که محصول بیدقتی مجوزدهندگان قبلی است. اگر موردی بخواهم بگویم ممکن است خدشهای به حیثیت افراد وارد شود.» او صدور مجوز برای تجدید چاپ را تلاش برای احقاق حق دانست و گفت: «کتاب وقتی که مجوز گرفته است در حقیقت گویای این بوده که یک قانونی زیر پا گذاشته شده است. ما برای احقاق این حقی که زیر پا گذاشته شده میگوییم کتاب بیاید و بازنگری شود. ما کار جدیدی نمیخواهیم بکنیم. این تخلفی است که قبلاً صورت گرفته است و باید اصلاح شود. موارد چنین کتابهایی نیز خیلی محدود است.»
ممیزی کتاب همان است که بوده
تقارن هفته کتابخوانی با اولین نشست خبری وزیر ارشاد باعث شده بود تا نیمی از سئولات به رسانههای مکتوب اختصاص یابد. «روند آنچه تحت عنوان ممیزی یا نظارت بر امر تولید کتاب است تغییری نکرده. آن فرآیند در قواعد حاکم بر کتاب همان است که قبلاً بوده. تنها چیزی که مورد تاکید ما است این است که باید از آزادیهای مردم در امور نشر به خوبی حفاظت شود و از حقوق عمومی در امر نشر نیز باید حفاظت شود.» خبرنگاری درباره مافیای نشر از او پرسید و وزیر پاسخ داد: «من جلساتی را با دوستانمان در اتحادیه ناشران و کتابفروشان داشتهام. آنها نیز اشارهای به برخی مشکلات پیش روی خود داشتند. بنده آنها را فراخواندم که خود این حوزه را آسیبشناسی کنند.
ما چرا در حال حاضر با پدیدهای به نام مافیای نشر طرف هستیم؟ این مشکل بیشتر متوجه نهادهای صنفی است و ما تنها میتوانیم به عنوان یک پشتیبان مطرح باشیم.»
وزیر ارشاد به عفو مالیاتی ناشران اشاره کرد و گفت: «قرار شد با مصوبهای دوستان ناشر ما از پرداخت مالیات معاف باشند. ما پیگیر این موضوع هستیم اما گاهی از آنجایی که در برخی از این حوزهها نگاه تجاری وارد شده است نمیتوانیم به خوبی از تصویب این مصوبه دفاع کنیم.» او در پاسخ به پرسش خبرنگار دیگری که از علت بیتوجهی مردم به کتاب میپرسید گفت: «کسانی که در سیاستگزاریها لایههای زیرین جامعه را نادیده گرفتند مسئول چنین غفلتهایی بودهاند. در سفری که به خراسان جنوبی داشتم با کتابداری مواجه شدم که با لیسانس کتابداری 17 ماه بود که حقوق نگرفته بود و از سویی در جاهایی مدیران ما برای دریافت پاداشهای چند میلیونی از هم سبقت میگیرند. این محصول غفلتهای ما است و همه ما در آن سهیم هستیم.» خبرنگاری از برنامههای وزارت ارشاد درباره هدفمند کردن یارانههای بخش فرهنگ پرسید: وزیر گفت: «هدفمندی یارانههای فرهنگی را باید تعریف کرد. در همه جای دنیا بابت فرهنگ، دولت یارانه میپردازد. انگیزه یارانهها باید در جهت نهایت اعتلا و رشد باشد. اما گاهی این اتفاق نیفتاده و انگیزههای ویژهای تصمیم گرفتهاند که از کتابی حمایت شود. قصد داریم این تیم حمایتکننده و تصمیمگیرنده در مورد خرید کتاب را سامان بدهیم.» ایجاد شهرهای چاپ ایده دیگر وزیر فرهنگ و ارشاد بود: «بنا داریم از ایده ایجاد دهکده یا شهر چاپ دفاع کنیم. جذب اعتبارها از منابع داخلی و خارجی و بخش خصوصی میتواند کمککننده به این قضیه باشد.» او چند دقیقه بعد در تشریح برنامههای عملی ایجاد عدالت فرهنگی گفت: «هدایت محصولات فرهنگی را به طرف مناطقی که کمتر برخوردار بودند شروع کردهایم. در سفرهایی که هیات دولت به مناطق محروم میرود طرحهایی مطرح میشود که عملی نیز میشوند. در کنار این سمتگیری برنامههای سالهای آینده را به سویی خواهیم برد که نقاطی که محروم بودهاند از امکانات برخوردارتر باشند.»
شبکه تلویزیونی خصوصی نداریم
صفار هرندی تاکید کرد که چیزی به نام رادیو و تلویزیون «خصوصی» نداریم. «قانون میگوید رادیو و تلویزیون در انحصار بخش دولتی است و اگر این منع قانونی از سر راه برداشته میشد تازه باب بحث درباره خصوصیشدن گشوده میشد. فعلاً مسئله این است که چنین قانونی در کار نیست.» او دیروز خبر داد که درباره استفاده از ماهواره نیز تصمیم جدیدی گرفته نشده است: «نمیگویم در قبال برخورد با ماهواره هیچ قانونی نداریم اما اخیراً هیچ تصمیم تازهای گرفته نشده است. بحث دیگری که در حول ماهواره مطرح است این است که برای بهرهگیری از منابع ماهواره چه کار میتوانیم بکنیم. در این زمینه بعضاً طرحهایی در مجلس و دولت مطرح بوده است.»
اختلاف با مدیر عامل ایرنا طبیعی است
پاسخ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به سئوال دوم شرق درباره اختلاف وزارتخانه با خبرگزاری جمهوری اسلامی بود. چندی پیش برخی از سایتهای خبری از اختلاف صفار هرندی با خادم المله ـ مدیر عامل ایرنا ـ بر سر انتصاب مدیر مسئول روزنامه ایران مطلبی منتشر کرده بودند تا جایی که اخباری درباره کنار گذاشتن خادمالمله از خبرگزاری به گوش میرسید. صفار هرندی دیروز در اینباره چنین توصیح داد: «من نمیدانم انگیزههای کسانی که به چنین امری دامن میزنند، چیست. البته انکار نمیکنم که در هر حوزهای با هم اختلافنظرهایی داریم. طبیعی است، انسانها آجر که نیستند. هر کدام دارای روح و فکری هستند. بساطی که در حوزه فرهنگ پهن شده، بساط دیکتاتوری و اعمال نظر بدون ملاحظات به جنبههای انسانی نیست. خیلی طبیعی است که گاهی بر سر موضوعی اختلاف سلیقهای ممکن است، وجود داشته باشد، اما ابداً تاثیری در روانی و سلامت ارتباطی که بین ما و مجموعههای پیوسته به آن است، ندارد. مسئله حل میشود و انشاءالله این حرف و حدیثها در نهایت جای خود را به مسائل جدیتر خواهد داد.»
جلو نشریات اجارهای گرفته شود
خبری از وزیر ارشاد در حاشیه سخنرانیاش در مجلس در دوران گرفتن رای اعتماد منتشر شده بود که موجب پیش آمدن حرف و حدیثهایی شد. از او نقل شده بود که «اجازه نمیدهیم چند نشریه با یک تفکر منتشر شود.» صفار هرندی دیروز باز هم در اینباره پاسخ داد: «نمیدانم نام اتفاقی را که درباره آن خبر افتاد، تحریف بگذارم یا خطای در برداشت. ما از تنوع مطبوعات این برداشت را میکنیم که با تکثر نگاهها در حوزه افکار عمومی مواجه هستیم. اما چه میشود کرد. وقتی خبردار شوید که پشت صحنه 10 تا 15 نشریه یک صاحب سرمایهای قرار دارد که او گرداننده همه این نشریات است و یک فکر است که دارد آنها را رهبری میکند، یک فردی که صاحب سرمایه بزرگی بوده، به اندازه نشریاتش ظاهری متکثر داده است. گاهی میبینیم این کار شکل ناهنجاری هم دارد و آن اینکه یک نفر اصل امتیاز نشریه را گرفته و امتیاز آن را اجاره داده است. باید برسیم به جایی که جلو نشریات اجارهای گرفته شود.» وزیر ارشاد درباره لپتاپهای اهدایی خاتمی به خبرنگاران نیز توضیح داد: «انگار لپتاپها قرار است داستان همیشگی ما باشد. در مشورت با خبرنگاران به این نتیجه رسیدهایم که امکان بدل کردن لپتاپ به شکل دیگری مثل نقدی کردن کمک به خبرنگاران هست. تسریع این قضیه نیاز به انجام گردش اداری در نهاد ریاستجمهوری دارد. از سوی دیگر انجمن صنفی روزنامهنگاران نیز باید در انتقال مدارک به ما کمک کند. تا به حال شورای صنفی چیزی به ما تحویل نداده است.»
نظارت از فیلمنامه تا اکران
«سینمای ما باید سینمایی باشد بازتابنده هویت حقیقی ما به عنوان یک ایرانی مسلمان سرافراز انقلابی.» میتوان سیاستهای سینمایی وزارتخانه صفار هرندی را در همین جمله خلاصه کرد. او دیروز گفت: «متاسفانه بخشی از آنچه به اسم سینمای ایران نشان داده میشود، هویت ما را بازتاب نمیدهد. وظیفه ما این است که با رصد کردن آنچه در عرصههای گوناگون سینما میگذرد،نگاه هویتی را لحاظ کنیم. البته نه به عنوان حاکم که در نقش سیاستگزار. متاسفانه در گذشته مدیران سینمایی ما همین نقش سیاستگزاری را نیز رها کرده بودهاند.»
او در پاسخ به پرسش دیگری نیز گفت: «برخی از تدبیرهایی که در سالهای اخیر به مرحله اجرا درآمده، ظاهرش این است که برای حمایت از اقتصاد سینما بوده است، اما باطناً اقتصاد سینما در طول این سالها علیالدوام افت و افول کرده است، ما پسرفت داشتهایم. کاری که ما میخواهیم انجام بدهیم، این است که از بخش آغاز فیلمسازی که تصویب فیلمنامه است تا نقطه اکران با نگاه کاملاً همراه با مولف و نظریهپرداز سینمایی اعمال نظارت درست صورت بگیرد. دیده میشود که جلوی اکران خوب برخی فیلمهای نامناسب گرفته میشود و به فیلمهای بخش خاصی اکران زیادتری داده میشود. این حرف و حدیثها باید در نهایت سر از یک توافق عاقلانه و مدبرانه دربیاورد.» او در جایی دیگر برای حمایت از صنعت سینمای کشور پیشنهاد کرد که سالنهای سینمایی ادارهها و ارگانهای کشور در اختیار عموم قرار بگیرد. »به عنوان مثال 200 یا 300 سالن سینما متعلق به سازمانهای عقیدتی ـ سیاسی نیروهای مسلح است. آنها آمادهاند که وارد گفتوگو با واحد سینمایی شوند و آن سالنها را در اختیار ما بگذارند.» او خبر داد که سیاست وزارت ارشاد به سوی ساخت سالنهای کوچک سینما پیش میرود و وعده داد تا سال آینده 500 سالن سینمایی احداث شود.
درباره سخنگویی دولت با من صحبت نشده
خبرنگاری در نشست خبری دیروز از احتمال انتصاب صفار هرندی به سخنگویی دولت پرسید و گفت: «آیا ما داریم با سخنگوی دولت صحبت میکنیم؟»
صفار هرندی پاسخ داد: «حقیقتاً تا به حال کلامی در اینباره با من صحبت نشده و این به منزله این است که قطعاً تصمیمی در این خصوص گرفته نشده و من هم واقعاً بیاطلاع هستم که در زمینه سخنگویی تصمیم رئیسجمهور و هیات مرکزی دولت چیست.»
نامش را اختلاس نمیگذارم
صفار هرندی تا چندی پیش سردبیر روزنامه کیهان بود. برای همین در پایان جلسه از خبرنگار کیهان خواست با اینکه وقت به اتمام رسیده بود سئوالش را مطرح کند. کیهان درباره تخلفاتی که نامش را اختلاس در وزارت فرهنگ و ارشاد در دوران وزرای پیشین مینامید پرسید: «سوءاستفادههای مالی ثبت شده در دفاتر وزارت ارشاد و دهها میلیارد تومان اختلاس ثبت نشده وجود دارد. مدیریت قبلی اقامت دائم را در لندن گرفته بود تا پس از وزارت با خانوادهاش به آنجا برود. برج مهتاب در میدان ونک تهران ساخته شده است. 15 هزار متر مربع از زمینهای وزارتخانه به یک سرمایهدار در دبی فروخته شده است. مدیریت قبلی بودجه 12 ماهه را در 8 ماه خرج کرده بود.» وزیر ارشاد هم تلویحاً با چنین اتهاماتی موافق بود. او گفت: «در بدو ورود ما به وزارتخانه با این حرف و حدیثها با عنوان حیف و میل بیتالمال مواجه بودیم. اینها باعث شد دستگاههایی همچون سازمان بازرسی یا هیات تحقیق و تفحص مجلس به طور خاص در وزارت ارشاد مستقر شوند. بنا به گزارش این نهادها اتفاقاتی افتاده است که قطعاً باید محاسبه شود. الان من اسمش را اختلاس نمیگذارم چون هنوز چیزی ثابت نشده است. ما به هیچ وجه یک عملیاتی روانی را در ارتباط با عملکرد مسئولان گذشته شروع نکردهایم. از این پس نیز بنا نداریم ذهن مردم مظلوم خود را با این حرفها درگیر کنیم و روا نمیدانم که ذائقه مردم را تلخ کنیم.» صفار هرندی به تحصن کارگران چاپخانه سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد در هفته اول ورودش به وزارتخانه اشاره کرد و گفت: «چیزی که برای سازمان چاپ و انتشارات به جا گذاشتهاند یک محیط آشفته و پریشان با بدهیهای سنگین است. پس از یک بررسی ابتدایی به این نتیجه رسیدم که در آنجا 8 میلیارد تومان بدهی متراکم بدون هیچ پشتوانهای برای بازپرداخت رو به روییم. من روی این کار اسم نمیگذارم. حداقلش این است که یک مدیریت پریشان و غیرقابل دفاع بوده است. من مستقیماً چیزی را به کسی ربط نمیدهم، این کار دادگاه است. بودجهها در ماههای اول امسال صرف شده و حالا دست ما خالی است برای انجام برنامههایمان. اگر در آینده به جای محرومی برویم باید از محل صرفهجوییهای خودمان در وزارتخانه به آنها هدیهای بدهیم.»