جایزه خبر

مهدی شهری
چهارمین جشنواره خبر و برنامه های سیاسی سازمان صدا و سیما با انتخاب آثار برتر و برگزیدگان حوزه های خبری رسانه ملی با حضور جمعی از دست اندرکاران جشنواره، خبرنگاران، گویندگان، گزارشگران، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس سازمان صدا و سیما به کار خود پایان داد.
این جشنواره که چهارمین دوره برگزاری خود را تجربه می کرد توانست جایگاه خوبی را در بین دست اندرکاران خبری رسانه ملی برای خود ایجاد کند. اگر همین روند برگزاری جشنواره دنبال شود مطمئناً می توان به چشم انداز آینده آن امیدوار بود. امروزه برای گزارشگران، نویسندگان، گویندگان و سایر افراد حرفه ای خبر و برنامه سیاسی در حوزه صدا و سیما کسب امتیاز از این جشنواره نوعی رقابت را در بین آنان رقم زده است.
حسین حمزه لو، مسئول کمیته پخش اخبار سیما در زمینه شیوه ارزیابی آثار می گوید: در جشنواره چهارم خبر و برنامه های سیاسی در پخش اخبار تلویزیونی، ۷۵ اثر از اداره کل پخش اخبار سیما، شبکه خبر و مراکز استان ها به صورت اخبار کوتاه مدت، میان مدت مشروح به دبیرخانه جشنواره ارسال شد که با حضور ۷ نفر از پیشکسوتان و افراد با تجربه عرصه خبر ارزیابی، انتخاب و داوری شد.
وی در ادامه می افزاید: در بخش انتخاب آثار، مهمترین موضوع، نوع سردبیری اخبار بود، چون سردبیر نقش اساسی در بستن مجموعه خبری ایفا می کند. در مرحله دوم گوینده و نحوه اجرای خبر ارزیابی شد و سپس کارگردانی مجموعه خبری و نحوه و نگارش خبر از لحاظ ادبیات فارسی مورد توجه هیأت نظارت و ارزیابی قرار گرفت. تعداد گزارش ها در یک بسته خبری و کیفیت آن در یک مجموعه خبری تلویزیونی ارزیابی می شود. مهمترین بخش در این زمینه جذابیت مجموعه برای مخاطب و دیگری تصویری بودن مجموعه است، چون در خبر تلویزیون تصویر از اهمیت ویژه ای برخوردار است و اگر سردبیر منبع تصویری مناسبی ندارد حتماً باید از کار گرافیکی برای خبر استفاده کند تا خبر بیشتر به سمت تصویری برود.
در زمینه گزارش های خبری تعداد ۲۶۵ گزارش خبری و ویژه خبری به کمیته انتخاب آثار ارسال شده بود که از این تعداد حدود ۴۰ گزارش به علت زمان بالا و منطبق نبودن با فراخوان چهارمین جشنواره خبر از داوری معاف شدند. درنهایت، کمیته داوری گزارش های خبری، حدود ۲۲۵ گزارش را بررسی و داوری کردند.
«نصرالهی» مسئول کمیته داوری گزارش های خبری نیز در زمینه ارزیابی آثار جشنواره معتقد است: آثاری که در بخش گزارش به جشنواره رسید در مجموع، آثار متنوع و در قیاس با سالهای قبل دارای کیفیت خوبی بود. به طور کلی روند کارها مثبت و امیدوارکننده است. اما این به آن مفهوم نیست که گزارش ها بدون عیب و ایراد است. همکاران باید بدانند در عصر ارتباطات و کثرت رسانه ها و رقابت، خطرناک ترین تفکر برای اصحاب خبر، حفظ وضع موجود و قانع بودن به شرایط خود است.
وی در ادامه با اشاره به اشکالات محتوایی گزارش ها می افزاید: بسیاری از گزارش ها نسبت به سالهای قبل از نظر سوژه یابی بسیار خوب بود، یعنی سوژه های بدیع، نو، جذاب و متناسب با نیاز مخاطبان و سیاست رسانه انتخاب شده بودند اما اغلب همکاران در پرداخت این گونه سوژه ها موفق نبودند. برخی گزارش ها نیز از نظر پرداخت ضعف داشت، مشکل پلاتو و جملات طولانی نیز زیاد بود، ضمناً برخی از گزارش ها نیز خوب شروع می شد، اما تا پایان گزارش، محور اصلی تعقیب نمی شد و پایان ناموفقی داشت.
دکتر دهشیری، دبیر جشنواره ضمن ارزیابی سه دوره برپایی جشنواره می گوید:
چهارمین جشنواره خبر و برنامه های سیاسی با بهره گیری از تجربیات ارزنده سه جشنواره پیشین با شعار رسانه ملی، اعتماد عمومی، همبستگی ملی با حضور هفتاد و پنج داور با تجربه و صاحبنظر در علوم ارتباطات و استفاده از تجربیات پیشکسوتان عرصه اطلاع رسانی در حالی برگزار شد که کیفیت آثار ارسالی به این جشنواره به گونه ای قابل توجه رشد، اعتلا و ارتقاء یافته است و جشنواره توانسته است فرصتی مناسب را برای تشریح اهداف و سیاستهای رسانه، تبیین انتظارات مسئولان و داوران از خالقان آثار، ارزیابی عملکرد گذشته و بستری مطلوب را برای ارائه و شناخت توانمندی ها، بروز و پرورش خلاقیتها، ابتکار عمل و نوآوری حرفه ای، تقویت انگیزه ها و کنش های سازمانی در فضای رقابت - همکاری، تبادل افکار و انتقال تجربیات، خلق ایده های نو و بروز آراء و اندیشه های نوین و خلاق در امر اطلاع رسانی فراهم آورد و در الگوسازی و ارائه معیارهای استاندارد و تعریف شده و عرضه شاخص های برتر تأثیرات مطلوبی بر جای گذارد.
۹۵۶ اثر ارسالی به دبیرخانه جشنواره در دو مرحله انتخاب و داوری مورد ارزیابی قرار گرفت. در مرحله انتخاب، ۲۰۳ اثر به مرحله داوری راه یافت که با توجه به رویکرد تشویقی جشنواره، از میان این ۲۰۳ اثر ۱۵۳ عنوان با توجه به طبقه بندی رتبه های خالقان آثار مورد تقدیر قرار گرفت. این آثار در ۶ کمیته تولیدات گرافیک و انیمیشن، مقالات علمی و آثار مکتوب، پخش اخبار و تفاسیر سیما، اخبار، گزارشها و تفاسیر رادیویی، گزارش های خبری تلویزیونی و برنامه های سیاسی مورد ارزیابی قرار گرفت. اهتمام همکاران در ادارات کل حوزه سیاسی به ارسال آثار و مشارکت آنان در ایجاد فضای رقابت سالم و منطقی و نیز انگیزه خالقان آثار برای تعامل و همکاری سازنده، حاکی از قوام، ثبات و نهادینگی این جشنواره در معاونت سیاسی است.
دهشیری در زمینه تفاوت جشنواره خبر با سایر جشنواره های سازمان صدا و سیما می افزاید:
این جشنواره از جهاتی چند، متمایز از سایر جشنواره های سازمان قلمداد می شود. اهتمام همزمان به آثار رادیویی و تلویزیونی، ایجاد فضای رقابت بین تهران و مراکز استانها و نیز فضاسازی برای خبرنگاران جوان برای ورود به عرصه رقابت با خبرنگاران حرفه ای حاکی از جامعیت و فراگیری این جشنواره است. از جنبه ای دیگر، جشنواره چهارم تلاش کرده است به گونه ای کامل تر از جشنواره های پیشین عمل کند بهره گیری از داوران مقبول در عرصه درون سازمانی و برون سازمانی، گنجاندن خبر مکتوب در زمره آثار مورد ارزیابی، فعال سازی پایگاه اطلاع رسانی جشنواره، اهتمام به برقراری ارتباط با دانشگاهها و مراکز علمی و نیز با مخاطبان مردمی و همچنین انتشار مقالات علمی جشنواره سوم خبر و برنامه های سیاسی به عنوان اثری علمی و قابل بهره برداری برای دانشجویان علوم ارتباطات و دست اندرکاران عرصه خبررسانی و برنامه سازی در زمره تلاشهای جشنواره چهارم محسوب می شود.
همچنین اهتمام به داورمحوری در ارزیابی ها و عنایت به رعایت بی طرفی در این فرآیند مورد تأکید کمیته های علمی این جشنواره بوده است.
علیرغم امتیازات بر شمرده از سوی دبیر جشنواره، هیأت داوران جشنواره برای غنابخشی به این جشنواره در آینده پیشنهاداتی را مطرح کردند که امید است مدنظر دست اندرکاران برگزار کننده جشنواره های آتی خبر و برنامه های سیاسی قرار گیرد. هرچند که معمولاً این نوع بیانیه ها اغلب یک نوع موضع گیری فرهنگی است اما به نوبه خود می تواند نتایج مطلوبی را برای کیفیت بخشی جشنواره در پی داشته باشد. هیأت داوران چهارمین جشنواره خبر و برنامه های سیاسی با طرح نکاتی ، ارزیابی خود را از برگزاری چهارمین دوره جشنواره اعلام کردند. این نکات عبارتند از:
 با عنایت به نوآوری های نافذ و مؤثر در عرصه های نرم افزاری و سخت افزاری خبر وبا هدف مشارکت فراگیر بخش های مختلف حوزه سیاسی در جشنواره، هیأت داوران لزوم تشکیل دبیرخانه فعال و دائمی جشنواره را بهره مندی از دیدگاه های صاحبنظران و متخصصان فن، تشکیل گروه های کارشناسی جهت مهندسی استانداردها، شاخص ها و معیارهای تولید و پخش خبر و تعامل مؤثر داوران جشنواره با دست اندرکاران عرصه خبررسانی و برنامه سازی را مورد تأکید قرار می دهد.
 با تأکید بر ضرورت سرعت بخشیدن به ارتقای کیفی گزارش های خبری تلویزیونی از جمله پلاتوی مناسب، انسجام درونی گزارش، پرداخت قوی موضوع در قالب حرفه ای، بهره گیری از عبارات مختصر، گزیده و تأثیرگذار، کاربست ادبیات سیاسی متناسب با محتوای گزارش، استفاده از گرافیک، افکت و تصاویر متنوع، تناسب لحن گزارشگر با محتوای گزارش، برقراری ارتباط غیرکلامی با مخاطبان، دقت در انتخاب تصاویر به گونه ای که هماهنگ با کلام و تقویت کننده آن باشد، سرعت در ریتم گزارش با توجه به تنوع مصاحبه شونده ها و رعایت اصول علمی و حرفه ای در دکوپاژ گزارش های خبری بر این اعتقاد است که با توجه به مسئولیت رسانه ملی و کثرت رسانه های رقیب، برنامه ریزی، جذب نیروهای خلاق و ارتقای آشنایی خبرنگاران با اصول حرفه ای گزارشگری از رهگذر برگزاری دوره های آموزشی می تواند روند دستیابی به وضع مطلوب را تسریع بخشد.
 تحولات مثبت در عرصه برنامه سازی رادیویی و تلویزیونی از جمله آثار برخوردار از ساختار پویانمایی و نمایشی و اهتمام برنامه سازان به بهره گیری از ساختار مناسب با توجه به آمیختگی محتوای سیاسی با زبان تصویری، بر ضرورت سرمایه گذاری مناسب در زمینه های مادی و معنوی از جمله نیروی انسانی کارآمد و متخصص، تخصیص بودجه کافی برای برنامه سازی خلاق و توجه بیشتر به آموزش های پیوسته حرفه ای برای مهارت افزایی از رهگذر تشکیل کارگاه های آموزشی و برگزاری نشست های تخصصی برای ارتقای کیفیت ساخت برنامه های سیاسی در رادیو و تلویزیون تأکید می کند.
 با تأکید بر نقش برجسته رادیو در عصر کنونی اطلاعات و ارتباطات و اهمیت کاربرد این وسیله ارتباطی در عرصه خبررسانی در دو حوزه علمی و نظری، لزوم تناسب تعداد و مدت گزارش های صوتی و ارتباط مستقیم رادیویی با تعداد خبرها و مدت هر بخش خبری، تخصصی شدن بخش های خبری متناسب با مأموریت ها و اهداف کلان شبکه های رادیویی، اهتمام به سایر ارزش های خبری علاوه بر عنصر شهرت، توجه به فرم خبرها علاوه بر سخت خبرها، بهره گیری از قالب های گفت وگوهای زنده رادیویی، خبر و گزارش های خبری به جای قالب های تفسیر خبر و گزارش های ویژه خبری، تحقق توسعه متوازن در زمینه فراگیری پوشش خبری شبکه های سراسری رادیویی را مورد توجه قرار می دهد.
هادی زنوزی اصل، گوینده شبکه خبر درباره ارزیابی خود از جشنواره خبر بر این باور است: این جشنواره باید انسجام بیشتری داشته باشد زیرا همان گونه که شاهد بودیم در دوره های گذشته این جشنواره بنا به ملاحظاتی در تاریخ معین برگزار نشد، در عین حال درباره گروه داوری به نظر می رسد که نباید مردم و بینندگان را به عنوان مهم ترین داور فراموش کرد.
وی درباره ملاک های برتر گویندگی می افزاید: سقفی برای دانش یک گوینده وجود ندارد، علاوه بر صدا و تصویر خوب و تسلط بر خبر که طبعاً ویژگی های مهمی هستند دانش گوینده در زمینه های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اهمیت ویژه ای دارد.
مژگان صارمی، گوینده شبکه خبر نیز با اشاره به برگزاری چهارمین جشنواره خبر معتقد است که: داوران جشنواره بهتر است که به یک نوار ارسالی اکتفا نکنند و کار گویندگان، تهیه کنندگان، سردبیران و دبیران را در طول سال بررسی کنند و معدل بگیرند، ملاک های انتخاب برترین ها اعلام شود تا همه بتوانند خود را به سطح برتر برسانند.
مهندس عزت الله ضرغامی، رئیس سازمان صدا و سیما ضمن تشکر از دست اندرکاران جشنواره خبر گفت: اعتمادسازی در صدا و سیما، یک پروژه کوتاه مدت نیست بلکه یک راهبرد مستمر و طولانی است که برای رسانه ملی به شکل امر حیاتی جلوه می کند به خصوص در دنیای امروزی ما در یک فضای رقابتی سهمگین صاحبان رسانه ها قرار گرفته ایم بنابر این باید بیش از گذشته اعتمادسازی خود را نشان دهیم.
در این شرایط، سانسور در واقع ندادن اطلاعات نیست بلکه جلوگیری از اطلاعات انبوه به مخاطبان است. گاهی آنقدر اطلاعات حجیم و انبوه است که اطلاعات اصلی در آن گم می شود و مخاطب توان تشخیص اطلاعات مفید را ندارد.
وی در ادامه افزود: امروز دنیا لبریز از صدا و سرشار از تصویر است از این رو در هیاهوی عظیم صدا و تصویر، انسان واقعی برای انتخاب مسیر مستقیم خود دچار بحران می شود. به همین خاطر وظیفه رسانه ملی بسیار سنگین است اگر در این مقطع بتوانیم اعتمادسازی را به طور صحیح در رسانه ملی محقق کنیم یک صداقت و مهرورزی ارزشمندی بین پیام رسان و پیام گیرنده ایجاد خواهد شد. وقتی رابطه شفاف، صمیمی و مبتنی بر مهر و صداقت بین صاحبان رسانه و گیرندگان پیام صورت گیرد ارتباط واقعی شکل می گیرد.
دکتر غلامعلی حداد عادل رئیس مجلس شورای اسلامی نیز با تأکید بر این نکته که خبرنگاران، ارتش آگاهی بخش هستند گفت: حکومت های خودکامه اغلب از گردش آزاد خبری وحشت دارند، اما سیاستمدارانی که صالح و به فساد آلوده نیستند چرا باید نگران گردش آزاد خبر و اطلاع رسانی باشند. آنها باید تشویق کنند و حرمت خبرنگاران را حفظ کنند اما از سویی دیگر خبرنگاران نیز باید حرمت حرفه خود را بشناسند و آن را حفظ کنند. هر شغلی برای خود اخلاقی دارد. اما در میان مشاغل مختلف، سخن از اخلاق برخی از مشاغل بیشتر مطرح است مثلاً اخلاق پزشکی. اما آیا اخلاق خبرنگاری هم اهمیت دارد؟
وی در ادامه افزود: خبرنگاری که حرمت خبرنگاری را حفظ کند و حرمت قلم و آزادی را بداند مسلماً قابل احترام است مانند سرباز یا سرداری که از یک کشور دفاع می کند. خبرنگارانی که این حرمت ها را رعایت نمی کنند مطمئناً هم به جامعه و هم به خود و همکارانشان زیان می رسانند. خبرنگارانی که در تکاپوی غوغا و هیاهو هستند را کم ندیده اید آنهایی که اغلب درصدد ایجاد هیاهو و غوغا بوده اند معمولاً از اعتبار این شغل شریف کاسته اند. بنابر این بهتر است که برای حفظ جایگاه والای خبرنگاری، اهل خبر از اخلاق حرفه ای خود دفاع کنند.
پس از سخنرانی دکتر حداد عادل، برگزیدگان جشنواره خبر و برنامه های سیاسی جوایز خود را دریافت کردند.