امیدهایى در ناامیدى

نادر کریمى جونى
پیچیدگى هاى آزار دهنده در سرزمین هاى اشغالى به طور روز افزون گسترش یافته، چنان که هم اکنون به حد اعلاى خود رسیده است؛ در حالى که اسرائیلى ها در داخل با راستگرایان و افراطیون یهودى مواجه هستند و بروز شکاف میان لیبرال ها و مذهبیون افراطى جامعه اسرائیل را تهدید مى کند، «تل آویو» باید از امنیت داخلى خود که در مقابل حملات تلافى جویانه فلسطینى ها بسیار آسیب پذیر شده است، حفاظت نماید. در همین حال، شارون و همکارانش باید به نحوى که اطمینان خاطر ایالات متحده آمریکا را فراهم آورد، تعهد خود به پیگیرى صلح در خاورمیانه را نشان دهند و حداقل از آنچه که صریحاً به روند صلح آسیب مى زند، پرهیز کند. در مقابل، دولت خودگردان فلسطین نیز اگرچه نمى تواند در مقابل حملات گاه و بیگاه سربازان صهیونیست سکوت کند و به همین دلیل تاکنون به انحاى مختلف نسبت به تجاوزگرى هاى سربازان اسرائیلى به مناطق خودگردان اعتراض کرده، اما کاملاً روشن است که در جایگاه رئیس دولت خودگردان و مسؤول منتخب سرزمین هاى تحت حاکمیت این دولت، محمود عباس (ابومازن) نمى تواند در برابر آنچه که گام به گام سرزمین هاى تحت نظارتش را به سوى بحران هدایت مى کند، سکوت نماید. از این بابت، محمود عباس نه تنها باید در مقابل عملیات هاى استشهادى فلسطینى هاى عضو گروه هاى جهادى مقاومت کند، بلکه باید ترتیبى اتخاذ کند تا سیاست کنترل گروه هاى جهادى به جنگ فلسطینى - فلسطینى منجر نشود.
«ابومازن» و همکارش «احمد قریع» (ابوعلا) افزون بر این، باید در مقابل امتناع گروه هاى فلسطینى از مشارکت در تشکیل دولت ملى، تمهیدى به مورد اجرا گذارند که نه تنها دولت احمد قریع از خطر فروپاشى در اثر مخالفت گسترده چهره هاى سیاسى فلسطینى رهایى یابد، بلکه روندى که سرانجامش دخیل کردن گروه هاى فلسطینى در دولت خودگردان و مسؤولانه تر کردن رفتار این گروه هاى جهادى است آغاز شود. البته افزون بر این مشکلات عدیده، عباس و همکارانش در دولت خودگردان همچنین باید از کیان فلسطین و امنیت شهروندان فلسطینى حراست کنند و به روند نامیمون دخالت گاه و بیگاه صهیونیست ها در امور داخلى سرزمین هاى اشغالى پایان دهند. بدیهى است که محمود عباس همچنین باید تعهد خود را به ادامه روند صلح نشان دهد و از آنچه که سبب بهانه جویى بیشتر اسرائیل و یا تحریم فلسطینى ها از سوى ایالات متحده خواهد شد، بپرهیزد. اما تشدید منازعات در سرزمین هاى اشغالى، بیش از هر چیز نشانگر آن است که دولت خودگردان و شارون از عهده انجام این وظایف پیچیده و دشوار بر نیامده اند و نتوانسته اند روند تحولات را آن طور که باید، مهار کنند. چه، از یک سو، افراط گرى هم در جامعه اسرائیل و هم در بدنه تصمیم گیرى دولت آن کشور سبب شدت یافتن حملات به فلسطینى ها شد و فلسطینى هاى ساکن سرزمین هاى اشغالى را به انجام حملات تلافى جویانه تحریک کرده است. از این رو، اگر چه تل آویو گروه هاى جهادى و در رأس آن، حماس و جهاد اسلامى را در بروز و شدت یافتن خشونت ها در سرزمین هاى اشغالى، مقصر اصلى معرفى مى کند، اما رهبران صهیونیست به خوبى مى دانند که سیاست منفعل کردن گروه هاى فلسطینى از قبیل حماس و جهاد اسلامى، با استفاده از ترور و یا دستگیرى رهبران آنها، بیش از همه به آرامش در این سرزمین ها لطمه زده است. اولویت دادن به امنیت اسرائیل که عملاً به «امنیت، تنها براى اسرائیل» تبدیل شده، خشم مبارزان و فعالان شبه نظامى گروه هاى جهادى را به شدت برانگیخته و چنانکه «رمضان عبدالله» دبیر کل جهاد اسلامى بر آن تأکید کرده، سبب آغاز دور جدیدى از خشونت ها در سرزمین هاى اشغالى شده است.
در مقابل کوچک ترین حرکت دولت خودگردان براى مهار و یا کاستن از شدت حملات مبارزان فلسطینى با واکنش تند این مبارزان مواجه شد. درگیرى هاى هفته گذشته میان حماس و نیروهاى امنیتى دولت خودگردان حاوى این پیام روشن بود که عبور از خط قرمز گروه هاى جهادى براى تمامى افراد و جناح ها، تنبیه سختى را در پى خواهد داشت. به ویژه آن که بلافاصله بعد از شدت یافتن تخاصم میان فتح و حماس، رهبران حماس از مشارکت در تشکیل دولت ائتلاف ملى انصراف دادند. آنان مشارکت خود در امور سیاسى را تا برگزارى انتخابات شوراى ملى فلسطین به تعویق انداختند. رهبران حماس افزون بر این از مقامات دولت خودگردان خواسته اند تا تغییرات وعده داده شده در ساختار فتح و شوراى فلسطین را به مورد اجرا بگذارند.
این مناسبات پیچیده در حالى که تحولات روزهاى اخیر سرزمین هاى اشغالى بر شدت تخاصمات موجود میان اسرائیلى ها و فلسطینى ها افزوده ممکن است این احتمال را که گذشت زمان، وخامت حاکم بر سرزمین هاى اشغالى را بیشتر مى کند، تقویت نماید. در این صورت، فقط خروج کامل سربازان اسرائیلى از نوار غزه در موعد مقرر و برگزارى آرام و سالم انتخابات شوراى ملى فلسطین در پاییز آینده مى تواند ناامیدى موجود در برابر صلح خاورمیانه را برطرف کند.