بازداشتگاه گوانتانامو رسواگر دمکراسی آمریکایی

م.طلوع‌گر
بیش از سه سال از زمان بازداشت صدها مسلمان در بازداشتگاه مخوف گوانتانامو می گذرد این زندانیان با نقض گسترده حقوق خود مواجه هستند و هیچیک از مقررات بین المللی در مورد آنان جاری نیست . در واقع قرار گرفتن زندانیان در چنین شرایطی , آنان را از تمام حقوق انسانی محروم ساخته است .
در حال حاضر حداقل 545 زندانی از 40 کشور جهان در بازداشتگاه گوانتانامو در بدترین شرایط روحی و جسمی به زنجیر کشیده شده و محبوس هستند. بخش عمده این افراد اکنون بیش از سه سال است که بدون اطلاع از اتهام خود و بدور از دسترسی به وکیل و یا حتی تعیین زمان محاکمه , تنها به دلیل اینکه مظنون به عضویت یا ارتباط با القاعده و رژیم ساقط شده طالبان هستند , در بدترین وضعیت نگهداری و تحت شدیدترین شکنجه های مدرن قرار دارند.
انتشار گزارش هایی درباره سو رفتار و شکنجه زندانیان در بازداشتگاه گوانتانامو توسط رسانه های جمعی , موجی از اعتراضات و نفرت را نزد افکار عمومی سبب شده و دمکراسی ادعایی امریکا و اروپا را زیر علامت سوال بزرگی قرار داده است . فراگیری جهانی این گزارش ها که نخستین بار توسط یک نظامی امریکایی (مترجم عربی بازداشتگاه ) به خارج از بازداشتگاه نشت کرد , تمام ادعاها و آموزه های حقوق بشری تمدن امریکایی را به چالش کشانیده است .
سابقه و ذهنیتی که از برخوردهای غیرانسانی با محبوسین و بهره گیری از شیوه های غیرقابل تصور و شرم آور برای گرفتن اعتراف توسط بازجوهای آمریکایی در زندان های ابوغریب (عراق ) و بگرام (افغانستان ) وجود داشت , سبب شد تا افکار عمومی جهان زودتر از انتظار نسبت به اتفاقات و شکنجه ها در بازداشتگاه گوانتانامو , عکس العمل نشان دهد. شدت این واکنش ها در داخل و خارج از امریکا اکنون بحدی است که کاخ سفید را وادار ساخته تا ظاهرا کمیسیونی را مامور بررسی این موضوع نماید , اگرچه نتایج تحقیقات این کمیسیون پیشاپیش قابل تصور است .
در این میان بسیاری از شخصیت های سیاسی و قضایی و نیز سازمان های بین المللی طرفدار حقوق بشر با اظهار شگفتی از آنچه در بازداشتگاه گوانتانامو می گذرد , نسبت به مخاطراتی که منافع ملی آمریکا از کانال « برنامه مبارزه با تروریسم واشنگتن » تهدید می شود , هشدار داده اند. این افراد و سازمان ها همچنین به مواردی چون نقض گسترده حقوق بشر در این بازداشتگاه و نهادینه شدن آن توسط ارتش و نهادهای رسمی آمریکا اشاره می کنند. اکنون نفرت فزاینده صدها میلیون مسلمان و انسان های آزادیخواه موجب شده تا بی اعتمادی ساکنان خاورمیانه و آفریقا به شعارها و طرح امریکا موسوم به « اصلاحات در خاورمیانه بزرگ و شمال افریقا » پررنگتر گردد. در چنین شرایطی است که جورج بوش رئیس جمهوری ایالات متحده آمریکا با نادیده گرفتن هشدارها و اعتراضات جهانی همچنان در خصوص انتقال و برقراری دمکراسی امریکایی در جهان اصرار می ورزد.
گوانتانامو
نام گوانتانامو اولین بار در فیلم « طلای من » با هنرنمایی « جیمزباند » معرفی شد اما اکنون خلیج زیبای گوانتانامو چند سالی است به عنوان مکانی که به روی رسانه ها و قانون بسته مانده و گاه گاه از پشت درهای بسته اش واز لابلای سیمهای خاردارش , گزارش های مخوفی نشت می کند , شناخته می شود. وقتی امریکا حاکمیت کوبا را از اسپانیا گرفت , زندان گوانتانامو ساخته شد. بعد از انقلاب کوبا , این خلیج طی قراردادی به ارزش سالیانه 4000 دلار به آمریکا اجاره داده شد که تا قبل از این پناهندگان غیرقانونی به خاک امریکا را در خود جای می داد.
بعد از حوادث 11 سپتامبر و « برنامه مبارزه با تروریسم امریکا » این پایگاه نیروی دریایی به زندان مظنونان و متهمین القاعده و طالبان مبدل شده است . دولت امریکا با معرفی نمودن این افراد به دشمنان مسلح غیرنظامی , آنان را از دسترسی به امکانات قضایی و برخورداری از مقررات و قوانین دستگاه قضایی امریکا محروم ساخته است . در عین حال از اطلاق عنوان « اسیر جنگی » به آنان نیز خودداری می کند با این نیت پلید که زندانیان از حقوق تعریف شده برای اسرای جنگی نیز محروم باشند.
از طرف دیگر متمرکز نمودن زندانیان در گوانتانامو که خارج از خاک امریکا واقع شده است این اجازه را به بازجوهای آمریکایی می دهد تا اساسی ترین حقوقی را که چند کیلومتر آنطرفتر (ایالات متحده امریکا) مدعی به داشتنش هستند در این بازداشتگاه به سهولت نقض کنند.
 شکنجه و دمکراسی !
در این بازداشتگاه به سهولت نقض کنند . پس از حملات 11 سپتامبر در آمریکا , بیش از 540 زندانی غیرامریکایی که بسیاری از آنان در جریان جنگ افغانستان و پس از آن در پاکستان دستگیر شده اند , در بازداشتگاه گوانتانامو در شرایط بسیار نامناسبی نگهداری می شوند. براساس گزارشات منتشره در رسانه های گروهی جهان که از درون بازداشتگاه به بیرون درز کرده است , دلایل و اطلاعات غیرقابل انکاری وجود دارد که نشان می دهد این زندانیان توسط بازجوهای ویژه بازداشتگاه برای گرفتن اطلاعات به شکل های مختلف تحت شکنجه های روحی و جسمی قرار دارند. از میان صدها زندانی که هم اکنون در بازداشتگاه محبوس هستند , تنها موارد اتهامی 4 تن از آنان ابلاغ شده و مابقی حدود سه سال است که بدون محاکمه در زنجیرند . (1 )
از سال 2002 که دستگیریهای گسترده مظنونان به ارتباط با القاعده در سراسر جهان بویژه افغانستان و پاکستان آغاز شد , مجموعا بیش از 600 نفر در بازداشتگاه گوانتانامو محبوس شدند. از همان سال ها بازرسان ویژه کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل بارها از مقامات رسمی آمریکا خواستند تا امکان بازدید آزادانه و بدون محدودیت آنان از گوانتانامو را فراهم کنند اما هر بار کاخ سفید با خطرناک توصیف نمودن زندانیان برای منافع ملی امریکا و نیز با بیان اینکه شرایط زندانیان در بازداشتگاه عادی است , از پذیرش این تقاضاها سرباز زده است . این در حالی است که در همان ایام کارشناسان کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل اعلام کردند دلایل جدی و قابل اتکایی درباره وجود شکنجه در این بازداشتگاه وجود دارد.
بعدها با درز کردن اطلاعات به خارج از بازداشتگاه گوانتانامو و انتشار آن در سطح جامعه جهانی , دمکراسی ادعایی امریکا زیر سوال رفت . تداوم شکنجه ها و بدرفتاری با زندانیان همچنین محروم ساختن آنان از بدیهی ترین حقوق اولیه مطابق با آنچه کنوانسیون های بین المللی برای حقوق بشر تعریف نموده است , جهان را به واکنش واداشت . بازدید یک هیات از نمایندگان کنگره آمریکا از بازداشتگاه گوانتانامو در میان فشارهای شدید داخلی و بین المللی در زمانی صورت گرفت که این نگرانی شدت یافت که رفتار نامناسب با زندانیان در گوانتانامو به تصویر امریکا در جهان ضربه زده است .
انتشار تنها بخشی از نتایج بدست آمده توسط این هیات در رسانه ها , گزارش های قبلی رسانه ها را تایید نمود و همین امر کاخ سفید را بیش از گذشته تحت فشار قرارداد. بدنبال این بازدید برخی اعضای این هیات خواستار تعطیلی بازداشتگاه گوانتانامو شدند و برخی دیگر از آنها خواستار آن شدند تا یک کمیسیون مستقل به گزارش های مربوط به شکنجه های روحی و جسمانی زندانیان رسیدگی کند.
« مارتین موبانگا » یکی از چهار تبعه انگلیسی آزاد شده از بازداشتگاه گوانتانامو که فقط بدلیل سفر به پاکستان در ایام جنگ افغانستان , مجبور شد سه سال از عمر خود را در این بازداشتگاه بگذراند درباره رفتار با زندانیان در مصاحبه با « آبزرور » در لندن گفته است : در گوانتانامو بطور مرتب با او و همقطارانش بدرفتاری می شده و بارها مورد ضرب و شتم قرار گرفته است . موبانگا گفت یکی از بازجویان امریکایی در حالی که با کلمات نژادپرستانه بر سر او فریاد می کشید , روی او ادرار پاشیده است . (2 )
این چهار تبعه انگلیسی که به همراه 80 افغان و چند پاکستانی , استرالیایی , فرانسوی , اسپانیایی و ایرانی برای بیش از سه سال در بازداشتگاه گوانتانامو نگهداری می شدند بدون آنکه حتی لازم باشد در دادگاه نظامی حاضر شوند , آزاد شدند. آزادی این زندانیان , این ادعاها را که گفته می شود اکثریت قاطع زندانیان بدون آنکه با اتهامات مشخصی مواجه باشند , در این بازداشتگاه محبوس هستند و بشدت مورد بدرفتاری قرار می گیرند , تقویت می کند.
براساس اسنادی که در رسانه های غربی انتشار یافته , زندانبانان و بازجویان طبق دستور مافوق خود برای گرفتن اطلاعات از زندانیانی قانونا که هیچ اتهامی متوجه آنان نیست , اجازه دارند تمام روش های سنتی و مدرن شکنجه حتی بهره گیری از تحریکات جنسی را بکار بگیرند. « اریک سار » که در این اردوگاه مخوف بعنوان مترجم مشغول بکار بوده است به آسوشیتدپرس گفت : ژنرال جفری ملیر (فرمانده بازداشتگاه ) معتقد است اولویت نخست , به حرف واداشتن بازداشت شدگان است . آنهم به هر قیمتی ! بگفته وی بازجویان زن با پوشیدن لباس های کوتاه و مستهجن در نیمه های شب اقدام به بازجویی از زندانیان می کنند!
یک سند سری وزارت دفاع امریکا که در اختیار خبرگزاری آسوشیتدپرس قرار گرفته , نشان می دهد که این وزارتخانه عامدا برای وادار ساختن زندانیان دردسرساز گوانتانامو به همکاری , تیمی متشکل از افسران زن تشکیل داده است !(3 )
شیوه های بازجویی مورد استفاده وزارت دفاع ایالات متحده امریکا از زندانیان گوانتانامو به حدی تهوع آور , قبیح و غیرانسانی است که پلیس فدرال امریکا مدتی پیش در نامه ای به رئیس جمهوری نگرانی خود را در مورد روش های « به شدت خشن و مستهجن » بازجویی و عدم توجه بازجویان به شکایت متعدد افسران ارشد اف .بی .آی ابراز داشته بود. گفته می شود بازجویان این بازداشتگاه برخلاف سایر بازداشتگاه های امریکا نه ازمیان افسران اف .بی .آی بلکه از میان نظامیان انتخاب شده و فقط پاسخگوی سلسله مراتب ارتش و وزارت دفاع هستند . (4 )
اهانت به قرآن ـ ضرب و شتم مداوم ـ جلوگیری از عبادت و اقامه نماز ـ لخت کردن ـ پاشیدن ادرار به صورت و لباس ـ مجبور ساختن زندانیان به کثیف کردن خود ـ بیخوابی درازمدت ـ گرسنه نگه داشتن از جمله روش های متداول شکنجه در بازداشتگاه گوانتانامو است .
 تخریب تصویر آمریکا
افشای عملکرد غیرانسانی وزارت دفاع و ستاد ارتش امریکا در اردوگاه گوانتانامو , چهره پنهان سیاستمداران کنونی کاخ سفید را برملا کرد و استفاده ابزاری آنان از دمکراسی و طرفداری از حقوق بشر را آشکار ساخت . تخریب تصویرآمریکا نزد افکار عمومی جهان , بسیاری از محافل سیاسی , مطبوعاتی و قضایی و نیز شخصیت هایی چون « جیمی کارتر و بیل کلینتون » روسای جمهوری سابق ایالت متحده را به موضعگیری صریح و شدیداللحن علیه دولت بوش واداشت . این در حالی است که سازمان های بین المللی نیز اگر چه دیر هنگام , از نقض گسترده حقوق بشر توسط امریکایی ها درگوانتانامو بشدت ابراز نگرانی نموده و از ضرورت تعطیلی آن سخن گفته اند.
- «کلایواستفورد اسمیت» وکیل آمریکایی 45 تن از زندانیان اردوگاه گوانتانامو درباره عملکرد دولت بوش به شبکه « بی .بی . سی » می گوید : نگرش مقامات آمریکایی به عدالت و مجازات و نیز حمایت از استمرار بازداشتگاه گوانتانامو واقعا ساده لوحانه است چرا که گوانتانامو باعث شده صدها میلیون نفر در سراسر جهان از دمکراسی آمریکایی متنفر بشوند. وی می افزاید : جرم تمام زندانیانی که وکالت آنها را بعهده دارم , فقط مسلمان بودنشان است و برای هیچیک از آن ها در پرونده هایشان , جرم مشخصی ثبت نشده است . دربازداشتگاه گوانتانامو شمار زندانیانی که فقط به خاطر یک خبر چینی بی اساس در پاکستان دستگیر و به این اردوگاه منتقل شده اند , بسیار است . اشاره وی به تعیین جایزه پنج هزار دلاری از سوی آمریکا در پاکستان برای معرفی طرفداران القاعده است . (5 )
- «جیمی کارتر» رئیس جمهور اسبق ایالات متحده آمریکا در سالهای 59 ـ 1355 از دولت امریکا خواست برای اثبات علاقه خود به رعایت حقوق بشر , به فعالیت زندان گوانتانامو هر چه سریعتر پایان دهند. وی در این خصوص گفت : گزارش های رسیده از گوانتانامو مبنی بر شکنجه شدید روحی و جسمی زندانیان سبب شده که آمریکا همچنان اعتبار خود را در این راه قربانی کند. اما اکنون زمان آن فرا رسیده که آمریکاییان به خاطر رفتار رهبران خود و اشتباهاتی که آنان در گوانتانامو مرتکب می شوند , خجالت زده و سرافکنده شوند . (6 )
- «بیل کلینتون» رئیس جمهوری سابق آمریکا در سالهای 79 ـ1371 که در حال حاضر هنوز از چهره های سرشناس سیاسی کشورش است به روزنامه « فایننشال تایمز » گفت : ضرورت دارد که کارگزاران دولت بوش به سرعت در مورد وضعیت زندانیان در بازداشتگاه گوانتانامو تجدید نظر کنند. وی با اشاره به نقض آشکار حقوق بشر در زندان گوانتانامو تصریح کرد اکنون زمان آن فرا رسیده که دیگر در مورد سو رفتار با زندانیان , چیزی نشنویم . وی گفت تداوم این وضعیت قطعا پیروزی مهمی برای زندانیان و القاعده است چرا که نقض حقوق انسان ها در دنیای کنونی به هیچوجه پذیرفتنی نیست . کلینتون یادآور شد : جدا از مسایل اخلاقی سو رفتار با زندانیان اگر در دنیا به عنوان شکنجه گر زندانیان شناخته شویم , جان سربازان آمریکایی در سراسر جهان در خطر خواهد بود . (7 )
- سناتور «جوزف بایدن» از حزب دمکرات آمریکا که درکمیته روابط خارجی سنا عضویت دارد , تاکید کرد ایالات متحده آمریکا باید بازداشتگاه گوانتانامو را تعطیل کند. وی به شبکه تلویزیونی « ای . بی .سی » گفت : جنجالی که بر سر این بازداشتگاه در جهان پدید آمده سبب شده چهره آمریکا تخریب شود , علاوه بر آن این وضعیت بجای آنکه آمریکایی ها را از تهدید تروریسم مصون دارد , بیشتر در معرض خطر قرار می دهد. بایدن گفت : گوانتانامو بزرگترین ابزار تبلیغاتی در جهان علیه امریکا شده است و ما باید به با برچیدن آن به اوضاع خاتمه دهیم . (8 )
پس از آنکه مقامات دولت بوش ادعا کردند که قوانین قضایی آمریکا شامل بازداشتگاه گوانتانامو نمی شود یک قاضی آمریکایی در واشنگتن حکم داد که محکمه های نظامی ویژه ارتش آمریکا در بازداشتگاه گوانتانامو , غیرقانونی هستند.
- «جویس هنس گریس» در پی شکایت زندانیان گوانتانامو اعلام کرد این محکمه ها , زندانیان را از حقوق اولیه مصرح در قانون اساسی محروم ساخته است . قاضی گرین گفته است تعداد یازده مورد دادگاه نظامی که او آنها را بررسی کرده ناقض قانون اساسی آمریکا هستند و افراد تحت بازداشت شده از حقوق کامل قانونی خود برخوردار نبوده اند. وی تاکید کرد هر گونه اعترافی که در شرایط شکنجه از زندانیان گرفته شده , فاقد ارزش می باشند.
خانم گرین در حکم صادره تصریح نموده است که جنگ با تروریسم , نمی تواند این حق را برای کاخ سفید ایجاد کند که بنیادی ترین حقوق اولیه انسان ها که مردم امریکا 200 سال برای استقرار آنها جنگیده و جان داده اند , نادیده بگیرد . (9 )
- سازمان امنیت و همکاری اروپا از دولت آمریکا خواسته است , بازداشتگاه گوانتانامو را تعطیل کند. در گزارشی که به سفارش این سازمان تهیه شده آمده است : رفتاری که با صدها زندانی این بازداشتگاه می شود بیش از پیش به نفرت از امریکا و و غرب دامن می زند و جوانان مسلمان را به پیوستن به سازمان القاعده سوق میدهد . این سازمان که 55 عضو از اروپا , امریکا شمالی , جمهوری های شوروی سابق دارد , در گزارش خود تصریح کرده است : تصاویر تهیه شده از داخل زندان ابو غریب و رفتاری که با زندانیان در گوانتانامو می شود موجب شده تا نسلی از جوانان مسلمان به صفوف سازمان القاعده و سایر گروه های تندرو بپیوندند. این گزارش توصیه می کند بازداشتگاه گوانتانامو رابایستی برای کاستن از نفرت مسلمانان از امریکا و اروپا تعطیل کرد . (10 )
- سازمان عفو بین الملل در گزارش سالانه خود , امریکا را متهم کرد که با موجه جلوه دادن شکنجه و بدرفتاری دراردوگاه گوانتانامو (کوبا) بگرام (افغانستان ) و ابوغریب (عراق ) بیشترین ضربه را به اصول و مقررات جامعه جهانی درباره حقوق بشر زده است . این گزارش همچنین آمریکائیها را به بهره گیری از ایدئولوژی جدیدی متهم می سازد که طی آن در ظاهر از آزادی و عدالت سخن گفته می شود اما باایجاد ارعاب و وحشت در واقع دنبال سلطه گری است .
این سازمان در گزارش خود تصریح کرد که هم اکنون صدها نفر تنها به اتهام ارتباط با شبکه القاعده وگروه طالبان پس از سه سال همچنان دربازداشتگاه گوانتانامو محبوس هستند . (11 )
در شرایطی که علاوه بر مقامات قضایی و سیاسی آمریکا , سازمان های طرفدار حقوق بشر و نیز اتحادیه اروپا , سو رفتار با زندانیان را نکوهش کرده و خواستار تعطیلی بازداشتگاه گوانتامو شده اند , ژنرال « ریچارد مایزر » رئیس ستاد ارتش آمریکا در یک گفتگوی تلویزیونی ادعا کرد که بازداشتگاه گوانتانامو , زندانی نمونه و با امکانات و تسهیلات بسیار خوب است ! همچنین « دونالدرامسفلد » وزیر دفاع امریکا نیز با رد درخواست ها برای بسته شدن بازداشتگاه گوانتانامو تاکید کرد امریکا هنوز به این زندان نیاز دارد و جایگزینی برای آن وجود ندارد!(12 )