چالشهای سهگانه رژیم صهیونیستی
سیدحسین موسوی / رئیس مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه
1- طی تنها یک ماه گذشته بود که رژیم صهیونیستی با سه ناکامی مهم در عرصه سیاست خارجیاش مواجه شد. یکی از این رویدادها به سرعت جنبه جهانی پیدا کرد و اسرائیل در میان خانواده بینالمللی به مثابه رژیمی شناخته شد که به بدیهیترین حقوق بشر احترام نمیگذارد. این رویداد هم خونین بود و هم به لحاظ انسانی و از دیدگاه ناظران بینالمللی به عنوان اقدامی شناخته شد که باید در چارچوب جنایت علیه بشریت مورد رسیدگی قرار گیرد. این رویداد همان حمله به «کاروان آزادی» و کشته و زخمی کردن بیش از 30 تن از مدافعان حقوق بشر بود که در چارچوب یک ماموریت کاملاً انسانی و برای شکستن محاصره باریکه غزه به سوی این منطقه حرکت کرده بودند.
در همین رویداد بود که رژیم صهیونیستی در میان کشورهای گوناگون جهان به دلیل حضور اتباع این کشور در میان اعضای کاروان آزادی به باد انتقاد گرفته شد. شورای امنیت سازمان ملل متحد طی یک نشست فوقالعاده حمله نظامیان اسرائیل را به کشتی حامل مواد غذایی، دارویی و دیگر کمکهای مورد نیاز مردم غزه مورد انتقاد قرار داد و در بیانیه ریاستی شورای امنیت ضرورت پایان دادن به محاصره 36 ماهه نوار غزه مورد تاکید قرار گرفت. دوستان و همپیمانان استراتژیک اسرائیل و در راس آنها ایالات متحده آمریکا در پی وقوع این رویداد خونین در تنگنا قرار گرفتند. آنها ناگزیر شدند حمله اسرائیل به کشتی کاروان آزادی را مورد نکوهش قرار دهند، اما در عین حال این کشورها به ویژه ایالات متحده آمریکا نتوانستند سیاست مبتنی بر معیارهای دوگانه خود را پنهان کنند، زیرا هم آمریکا و هم فرانسه و انگلیس از «قابل درک بودن اقدام اسرائیل» سخن به میان آوردند.
این رویداد از دو منظر پیوسته به هم مورد بررسی قرار گرفت. منظر اول موضوع حمله نظامیان اسرائیل به یک کشتی حامل مواد دارویی و غذایی (به میزان 10تن) برای مردم فلسطین آن هم در آبهای بینالمللی و قربانی کردن دهها تن بود. منظر دوم، محاصره باریکه غزه که رژیم صهیونیستی تلاش میکرد طی 36ماه گذشته از افکار عمومی خانواده بینالمللی پنهان کند در نگاه جهانیان زنده شد و همه کشورها به ویژه مدافعان اسرائیل در عرصه بینالمللی به ضرورت پایان دادن به این تراژدی انسانی گرایش پیدا کردند. برخی کشورهای عربی و به طور مشخص دولت مصر که به لحاظ زمینی تنها گذرگاه مشترک (گذرگاه رفح) را با باریکه غزه دارد و طی چند سال گذشته به بهانه وجود اختلاف در میان فلسطینیها عملاً به سیاست محاصره باریکه غزه تن داده بود، از این رویداد خونین در تنگنا قرار گرفتند و برای عقب نماندن از موج محکومیت جهانی رژیم صهیونیستی طرح صلح اعراب را مورد بررسی مجدد قرار داده و در اجلاس فوقالعاده وزرای خارجه کشورهای اتحادیه عرب اعلام کردند اگر گشایشی در سیاست دولت راستگرای بنیامین نتانیاهو در مقابل فلسطینیها رخ ندهد، کشورهای عربی نسبت به بازپسگیری طرح صلح خود اقدام خواهند کرد. عمرو موسی به عنوان دبیر اتحادیه عرب در جریان دیدار از باریکه غزه پا را از این هم فراتر گذاشت و در پاسخ به پرسش خبرنگاران رسماً از خطا بودن سیاست کشورهای عربی در برابر اسرائیل طی چند سال اخیر سخن به میان آورد.
رویداد خونین حمله به کاروان آزادی، کشورها و نیروهای جدید را وارد معادله کشمکش اعراب و اسرائیل کرد. دولت ترکیه یعنی کشوری که از یک سو عضو پیمان آتلانتیکشمالی ناتو است و از سوی دیگر روابط امنیتی و اقتصادی و سیاسی سطح بالایی با رژیم صهیونیستی دارد به عنوان پرچمدار کاروان آزادی در معرض یک ضربه شدید انسانی، اخلاقی، قرار گرفت. در نتیجه این کشور با توجه به موقعیت منطقهای، اروپایی و بینالمللی خود در صف کشورهایی قرار گرفت که خواهان انجام تحقیق مستقل در مورد چگونگی حمله نظامیان اسرائیل به کاروان آزادی شدند.
رژیم صهیونیستی برای گریز از فشارهای شدید بینالمللی اقدام به تشکیل یک کمیته تحقیق داخلی با مشارکت دو ناظر بینالمللی (البته بدون داشتن حق رای) کرد، اما ترکیه بلافاصله از این اقدام اسرائیل انتقاد کرد و خواهان تشکیل یک کمیته تحقیق مستقل بینالمللی برای رسیدگی به این رویداد خونین شد. دولت ترکیه رسماً اعلام کرد تا رسیدن به نتیجه قطعی در زمینه علت این اقدام اسرائیل از پای نخواهد نشست. در همین حال سازمانهای مدافع حقوق بشر در سطح جهان اقدام به تشکیل کاروانهای آزادی برای شکستن محاصره باریکه غزه کردند. مطابق آخرین آمار اعلام شده دهها هزار تن از داوطلبان انضمام به این کاروانها ثبتنام کردند.
سرائیل برای فرار از این وضعیت دشوار اعلام کرد از این پس آماده دریافت کمکهای انسانی بینالمللی و رساندن آن به باریکه غزه پس از بازرسی محتوای این کمکها خواهد بود. کشورهای اتحادیه اروپا نیز در نشست اخیر وزرای خارجه ضمن ابراز تأسف از ادامه محاصره باریکه غزه آمادگی خود را برای حضور دریایی در دریای مدیترانه به منظور بازرسی کشتیهای حامل مواد غذایی به مردم محاصره شده باریکه غره اعلام کردند.
این رویداد، اوضاع داخلی اسرائیل و کشمکش احزاب سیاسی را به اوج خود رساند. پرز رئیسجمهور رژیم صهیونیستی برای آنچه دفتر وی «بررسی انزوای روزافزون اسرائیل در مقیاس جهانی» خواند، یا رهبران احزاب اپوزیسیون به ویژه خانم لونی رهبر حزب کادیما به رایزنی پرداخت تا احتمال تغییر دولت را مورد بررسی قرار دهد. ناظران سیاسی این اقدام شیمون پرز را تلاش برای آرام کردن خشم فزاینده جهانیان از اقدامات اسرائیل تفسیر کردند.
در هر حال به نظر میرسد سایه عملیات نظامی اسرائیل در حمله به کشتی کاروان آزادی به این زودیها از صحنه رژیم صهیونیستی رخت نخواهد بست و این رژیم بالاخره باید تاوان عملکرد فراقانونی خود را بپردازد. جهانیان به ویژه بسیاری از شخصیتهای نامدار ایالات متحده آمریکا طی واکنشهای گوناگون از باراک اوباما رئیسجمهور این کشور خواستند هر چه زودتر به تدابیری بیندیشد که بیش از این آمریکا در سطح جهانی تاوان همراهی و جانبداریهای پیوسته خود را از اسرائیل نپردازد. آنها به ویژه به وعدههای باراک اوباما پیش و پس از انتخاب شدنش اشاره کردند که خواهان جهانی عاری از تبعیض و پیمانهای ناعادلانه ایالات متحده با کشورهای گوناگون در مقیاس جهانی شده بود.
2- رویداد دوم اگر چه به اندازه رویداد اول بازتاب وسیعی در میان افکار عمومی خانواده بینالمللی نداشت، اما در میان کشورهای عضو سازمان ملل متحده، هم بازتاب داشت و هم سوال برانگیز بود. چنان که همه میدانند موضوع بازنگری در معاهده ممنوعیت تولید و گسترش سلاحهای اتمی زیرنظر سازمان ملل متحد مورد بررسی قرار گرفت. مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ماه مه سال جاری پارهای از تغییرات را در معاهده مزبور به بحث گذاشت. از جمله این موارد منطقه خاورمیانه بود که از سوی بسیاری از کشورها مورد توجه قرار گرفت. منظور اصلی این بود که خاورمیانه عاری از سلاحهای اتمی باشد. این طرح مورد تایید بخش اعظم کشورهای خاورمیانه از جمله جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت، اما رژیم صهیونیستی به این طرح رای منفی داد.
به این ترتیب وضعیت سلاحهای اتمی اسرائیل بار دیگر در معرض توجه کشورهای عضو سازمان ملل متحد قرار گرفت. رژیم صهیونیستی به بهانه اینکه این طرح کشورهایی نظیر ایران را که به گفته مقامات رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا در جهت دستیابی به سلاحهای اتمی تلاش میکنند، مورد توجه قرار نداده، به منطقه خاورمیانه عاری از سلاحهای اتمی رای منفی داد.
واقعیت این است که رژیم صهیونیستی در دهه 50 میلادی قرن پیشین با همکاری فرانسه و به بهانه اینکه در محیط ناامنی قرار دارد، به ساخت بمب اتمی پرداخت، اما همواره از استراتژی ابهام استراتژیک در زمینه توانمندیهای اتمیاش پیروی میکرد. کارشناسان امور اتمی معتقدند اسرائیل حداقل به 360 کلاهک اتمی مسلح است و مرکز اتمی «دائمونا» در اسرائیل طی چند دهه به فعالیت خود ادامه میدهد. اسرائیل هنوز به معاهده ممنوعیت ساخت و گسترش سلاحهای اتمی نپیوسته و همواره از اعطای مجوز بازرسی از مراکز اتمی خود به بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی خودداری کرده است. محمد البرادعی رئیس پیشین سازمان بینالمللی انرژی اتمی با هدف تشویق رهبران رژیم صهیونیستی به پیوستن به معاهده بینالمللی ممنوعیت ساخت و گسترش سلاحهای اتمی به تل آویو سفر کرد، اما رهبران اسرائیل حتی به وی اجازه بازدید از مراکز اتمی خود را ندادند.
از سوی دیگر رژیم صهیونیستی به هیچ یک از کشورهای خاورمیانه اجازه دستیابی به دانش هستهای حتی در جنبههای مسالمتآمیز را نمیدهد و برای این منظور و به منظور جلوگیری از دستیابی کشورهای خاورمیانه به توانمندیهای اتمی به زور متوسل میشود. حمله هوایی اسرائیل به راکتورهای اتمی عراق در دهه 80 میلادی قرن پیش و حمله هوایی به منطقه دیرالزور در سوریه در سال گذشته مسیحی و نیز تهدید پیوسته رژیم صهیونیستی علیه ایران در همین چارچوب قرار دارد. کشورهای غربی و در راس آنها ایالات متحده آمریکا موضوع اتمی بودن رژیم صهیونیستی را از دستور کار خود خارج کرده و هیچ یک از سازمانهای بینالمللی اجازه نمیدهند این موضوع مورد رسیدگی قرار گیرد. در مقابل کشورهای غربی از پایه و اساس در مورد تلاش کشورهای خاورمیانه (چه عربی و چه غیرعربی) برای دستیابی به دانش و تاسیسات اتمی مسالتآمیز مخالفت میکنند. در واقع کشورهای غربی درست از همان استراتژی اسرائیل در مورد ضرورت بیرقیب ماندن رژیم صهیونیستی در منطقه به لحاظ توانمندیهای اتمی پیروی میکنند.
به این ترتیب و پس از طرح بازنگری در معاهده ممنوعیت ساخت و گسترش سلاح اتمی از سوی سازمان ملل متحد، موضوع اتمی بودن اسرائیل مورد توجه جهانیان قرار گرفت. در همین حال چگونگی برخورد دوگانه کشورهای غربی نسبت به تواناییهای اتمی در خاورمیانه در معرض داوری کشورهای جهان قرار گرفت.
در گذشته نه چندان دور فقط جمهوری اسلامی ایران بود که مخاطرات ناشی از اتمی بودن رژیم صهیونیستی را در همه محافل جهانی مطرح میکرد. رژیم صهیونیستی و برخی از کشورهای غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا به تکرار این نکته میپرداختند که ایران برای سرپوش گذاشتن روی فعالیت اتمی خود، موضوع توانمندیهای اتمی را مطرح میکند اما امروزه بسیاری از کشورهای خاورمیانه در موضوع مخاطرهآمیز بودن سیاست پنهانکاری رژیم صهیونیستی به صف ایران پیوستهاند.
3- فشار پیوسته ایران و جانبداری بسیاری از کشورهای خاورمیانه و کشورهای عضو جنبش غیرمتعهدها موجب شد آژانس بینالمللی انرژی اتمی، توانمندیهای اتمی اسرائیل را در دستور کار اجلاس ماه ژوئن سال جاری قرار دهد. بیتردید این رویداد برای رهبران رژیم صهیونیستی خبر خوشایندی نبود، اما اسرائیل تلاش کرده و میکند که این موضوع را از دستور کار آژانس بینالمللی انرژی اتمی خارج کند. همچنین نحوه برخورد کشورهای غربی به ویژه آمریکا با این مساله یک بار دیگر معیارهای دوگانه کشورهای غربی را در برخورد با منطقه خاورمیانه عاری از سلاحهای اتمی در معرض داوری افکار عمومی قرار میدهد.
ایالات متحده آمریکا و دیگر کشورهای عضو دائمی شورای امنیت صرفاً با تکیه بر برخی گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی که در آن نسبت به «پارهای ابهامات در فعالیتهای اتمی ایران» ابراز نگرانی شده تاکنون به صدور چهار قطعنامه ظالمانه علیه ایران مبادرت کردند. اما همین کشورها در مورد اتمی بودن رژیم صهیونیستی و کلاهکهای اتمی این رژیم نه تنها سکوت اختیار کردند، بلکه حتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی را از پرداختن به این موضوع و از وارد کردن فشار بر رژیم صهیونیستی برای پیوستن به معاهده جهانی ممنوعیت ساخت و گسترش سلاح اتمی منع میکنند. اما به نظر میرسد با افزوده شدن شمار کشورهای خواهان شفافیت رژیم صهیونیستی در زمینه فعالیت اتمی و گشوده شدن تاسیسات اتمی این رژیم به روی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هم اسرائیل و هم کشورهای غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا در تنگنا قرار گرفتهاند. ایران در این زمینه میتواند تلاشهای خود را گسترش داده و حتی پارهای از توافقات احتمالی خود را برای حل و فصل پرونده اتمی با کشورهای 1+5 مشروط به زدوده شدن نگرانیهای مربوط به فعالیتهای اتمی اسرائیل به ویژه در جنبههای تسلیحاتی آن کند. بیتردید کشورهایی نظیر ترکیه که در زمینه نگرانی از فعالیت اتمی اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران اشتراک نظر دارند، میتوانند موج وسیعی علیه رژیم صهیونیستی به راه بیندازند. نمیتوان بدون شفافسازی در حوزه مخاطرات توانمندیهای اتمی اسرائیل به خاورمیانه عاری از سلاحهای کشتار جمعی اندیشید. همچنین نمیتوان بدون پیوستن رژیم صهیونیستی به معاهده منع ساخت و تولید سلاحهای اتمی و بازرسی از تاسیسات اتمی این رژیم، دیگر کشورهای خواهان بهرهمندی از دانش و تاسیسات مسالمتآمیز اتمی را با فشارهای پیوسته و تحریم و تهدید به استفاده از زور، از ادامه فعالیتهای اتمی مسالمتآمیز بازداشت. به نظر میرسد وقت آن فرارسیده است که رژیم صهیونیستی در زمینه اقدامات فراقانونیاش در حوزههای گوناگون از حمله نظامی به کاروان آزادی تا فعالیتهای غیرمجاز اتمیاش پاسخگو باشد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
