چالش‌هاى جدى امنیت ملى

کامبیز توانا
در روزگار عجیبى بسر مى بریم. حوادث اخیر که نمونه بارز بلایاى طبیعى هستند، به وضوح نشان مى دهند نباید اطمینان صد در صد به داشته ها داشت چرا که هیچ وقت نمى توان حدس زد که چه پیش خواهد آمد.آمریکا مشغول فرستادن نیرو به عراق بودکه دوتوفان مرگبار دو ایالت را درنوردید وبودجه و بازار بورس و اقتصاد این کشور را به چالش کشید. حالا آمریکا بیش از هر زمان دیگرى آسیب پذیر است؛ هم در عراق گرفتار شده وهم دردو ایالت به شدت آسیب دیده است. پاکستان نیز ناگهان پذیراى فاجعه اى بزرگ شد.در این اتفاقات آنچه براى ما مهم است درسهایى است که در آن نهفته شده و مادامى که از آن درس نگیریم باید با حوادث پیش رویم که در آن صورت قدرت برنامه ریزى مان را از دست مى دهیم.در این روزها و بدون این که پیامد قطعنامه اخیر شوراى حکام را بررسى کنیم به چالشى جزیى تر وارد شده ایم.این که آیا فناورى هسته اى ملى است وچرا از این نظر کسى حمایت نمى کند.مشکل درحال حاضر ملى بودن یا نبودن این مسأله نیست.بحث این جاست که جمهورى اسلامى ایران با فناورى هسته اى قدرت بیشترى پیدا مى کند که بسیارى از قدرتها آمادگى پذیرش آن را ندارند. این جا دیگر جاى آن نیست که بحث ملى گرایى را مطرح کرد چراکه حالا به موضع منسجم نیاز داریم. ایران حتى از پتانسیل هایى که به آن اعتقاد دارد بهره نمى گیرد.
مجمع عمومى سازمان ملل پنج عضو غیر دائم شوراى امنیت را انتخاب کرد و ما که به حکمیت سازمان ملل اعتقاد داریم هنوز جایى در این میان نداریم اما قطر براى دو سال در شوراى امنیت جاى دارد.این هفته مجمع عمومى سازمان ملل پنج عضو غیر دائم شوراى امنیت را انتخاب کرد وقطر، پرو، غنا، کنگو و اسلواک با اکثریت دو سوم آراى مجمع عمومى به عنوان اعضاى غیردائم به مدت دو سال در شوراى امنیت خواهند بود
اعضاى غیردائم شوراى امنیت از میان گروههاى جغرافیایى سازمان ملل شامل آسیا، آفریقا، آمریکاى لاتین و کارائیب، گروه اروپاى شرقى و گروه اروپاى غربى و سایرین انتخاب مى شوند با این انتخاب، قطر از گروه آسیا جایگزین فیلیپین، غنا و کنگو از آفریقا جانشین الجزایر و بنین، اسلواکى از گروه اروپاى شرقى، جانشین رومانى و پرو جانشین آرژانتین خواهد شد.
بدین ترتیب ترکیب جدید شوراى امنیت از ژانویه سال آینده میلادى را کشورهاى آمریکا، روسیه، فرانسه، چین و انگلیس به عنوان اعضاى دائم و دانمارک، یونان، برزیل، تانزانیا و ژاپن به اضافه پنج عضو جدید تشکیل خواهند داد.
اما هنوز جایى براى ایران باز نشده است.
زبان جدید
دکتر على لاریجانى اخیراً خبر خوبى داد و گفت که دکترین امنیت ملى در دست تدوین است.با این حساب در آینده از حرکت هاى تجربى کاسته و به عملکرد آکادمیک افزوده خواهد شد اما در عین حال او انتقاد جدى خود را به غرب نیز وارد کرد.
دبیر شوراى عالى امنیت ملى تصریح کرد: پیشرفت کشور ما در نقطه اى است که بتوانیم بین صنعت و دانشگاه پل ارتباطى درستى بزنیم. ما از گذشته تا به حال گامهاى خوبى برداشته ایم. درست است که با کشورهاى پیشرفته فاصله داریم اما اگر مهم نبودیم روى ما حساسیت نشان نمى دادند. لاریجانى در نشستى با حضور دانشجویان دانشگاه صنعتى شریف با ابراز خرسندى از حساسیت دانشجویان در مسأله انرژى هسته اى تصریح کرد: همه دغدغه ما رسیدن ایران به تکنولوژى و فناورى است و طبیعى است که نخبگان و دانشجویان بیشترین توجه را نسبت به آن داشته باشند.وى با بیان این مطلب که مسأله اتمى تنها موضوعى نیست که باید ذهن دانشجویان به آن معطوف شود خاطرنشان کرد: حوادث زیادى در خاورمیانه در حال رخ دادن است.وى با اشاره به وجود فاشیسم آمریکایى گفت: پرده هاى مختلف فاشیسم آمریکایى در دنیا پهن شده است و به راحتى مى توانید سایه هاى آن را ببینید. مهمترین خصومت فاشیسم آمریکایى این است که مشروعیت رفتار و اعمال سیاسى همه کشور باید به تأیید آمریکا برسد. حرفى که درون تئورى فاشیسم آمریکایى وجود دارد این است که مى گویند ما باید کار شما را مشروع بدانیم.لاریجانى با اشاره به سخن وزیرخارجه آمریکا گفت: وزیر خارجه آمریکا وقتى راجع به بحث هسته اى ایران صحبت مى کرد همین نگاه را داشت و گفت درست است داشتن چرخه سوخت حق ایران است ولى ما نمى گذاریم.
دبیر شوراى عالى امنیت ملى با بیان این مطلب که ظاهراً براى آمریکایى ها پذیرش ان پى تى ملاک نیست خاطر نشان کرد: فکر مى کنند مشروعیت را باید آنها به ما بدهند. در بحث اتمى هم لازم نیست به چراهاى دیگر توجه کنید. تمام کشورهایى که عضو ان پى تى هستند حق دارند فناورى هسته اى داشته باشند و مشکل ما این است که مى گویند نمى گذاریم.
او در ادامه افزود: در مورد ایران مى گویند درست است شما حق دارید، اما ما به نیت شما کار داریم. بنده ما به وزیر سه کشور در نیویورک گفتم شما چرخه سوخت ما را قبول دارید؟ ما در خصوص فناورى هسته اى حق داریم ؟ گفتند ما به نیت شما کار داریم سؤال این است که شما نیت را چطور مى سنجید آنها باید به رفتار و اعمال ما کار داشته باشند نه نیت. آنارشیسم حقوقى در حال حاکم شدن بر دنیاست. در بحث انرژى اتمى کره شمالى که از نظر فناورى هسته اى و غنى سازى از ما جلوتر است مشکلى در آژانس ندارد اما باید هر روز براى ایران یک مسأله اى پیش بیاورند. بعد از بسته شدن قرارداد پاریس و ارجاع نتیجه آن به شوراى حکام، توافقى در این مسأله حاصل شده بود اما به محض این که یوسى اف اصفهان راه اندازى شد، مشکلات آغاز شد ، در حالى که نیروگاه یو سى اف زیر نظر آژانس بین المللى انرژى اتمى است. آنها مى خواهند حالت نسیان در ملت ایجاد کنند و تنها راه خروج ما از این وضعیت این است که محافل علمى حساسیت ویژه اى براى این امر قائل شوند تا آنها بفهمند که این یک خواسته ملى است که ان شاء الله با پایدارى شما تحقق پیدا مى کند.لاریجانى افزود: آنها مى خواهند ما بپذیریم که ما ملت درجه ۲ هستیم و نباید «هاى تک» داشته باشیم البته اجازه داشتن صنعت رب گوجه فرنگى و ساخت کولر را به ما مى دهند.
طرح‌هاى آینده
دکتر لاریجانى ارائه طرح از سوى برخى کشورها براى خروج از این وضعیت از جمله آفریقاى جنوبى را راه دیگر خروج از بحران خواند و در عین حال گفت: البته من فکر مى کنم فصل این طرح ها گذشته است. یک راه هم همین لولوى شوراى امنیت است، در کشور ما وقتى از شوراى امنیت نام مى برند فکر مى کنند حادثه خاصى رخ مى دهد نه چنین نیست خیلى ها به شوراى امنیت مى روند و در مى آیند.وى مثال کره شمالى را مطرح کرد که بعد از ارجاع پرونده اش به شوراى امنیت باب مذاکره را باز کرد و در نهایت مذاکرات منجر به حفظ توان تولید سوخت هسته اى و عدم انحراف فعالیت ها به سمت سلاح هسته اى شد. پرسش اصلى اینجاست که آیا هم اکنون ایران نیز در وضعیتى هست که چنین هزینه اى را متحمل شود؟
دبیر شوراى عالى امنیت ملى همچنین گفت: «بعد از رفتن به شوراى امنیت نیز خلاقیت هاى بسیارى در دیپلماسى مى توان به کار برد.» با این همه نگرانى برخى ناظران سیاسى این است که آیا ایران که در هر جلسه شوراى حکام رفتار دوست و غیر دوست را آزموده چنین آمادگى را به واقع دارد؟
آمریکا دست به کارشده است
ایالات متحده در ادامه دور جدید اتهامات خود علیه کشورمان، اینبار ادعاى عجیبى را دال بر انجام آزمایشات هسته اى از سوى تهران مطرح کرده است. واشنگتن در تلاش براى اعمال فشار بر جمهورى اسلامى شمارى از کشورها را در جریان گزارشى مجعول قرار داده که در آن از فعالیت هاى تسلیحات هسته اى ایران سخن مى رود. به گزارش خبرگزارى فرانسه این فعالیت ها شامل انفجار یک موشک با کلاهک هسته اى در ارتفاعى بوده است که مى تواند تأثیر یک انفجار هسته اى را به حداکثر خود برساند.یک دیپلمات نزدیک آژانس بین المللى انرژى اتمى در وین در این زمینه اظهار داشت که انفجار کلاهک هسته اى در ارتفاع ۶۰۰ مترى از زمین برابر با همان ارتفاعى است که بمب هیروشیما منفجر شد، و این انفجار مى تواند تنها براى یک بمب هسته اى معنا دهد.به باور این دیپلمات تسلیحات شیمیایى، بیولوژیک یا سلا ح هاى متعارف ایجاب مى کنند که نزدیک تر به سطح زمین منفجر شوند تا تأثیر مطلوب خود را بگذارند. وى اظهار داشت که این اطلاعات آمریکا مشخص نمى کنند که کلاهک این موشک یک کلاهک هسته اى بوده است یا خیر، ولى آمریکا معتقد است که این اطلاعات از اهمیت بسیار برخوردارند.
آمریکا تلاش خود را براى اجلاس شوراى حکام ماه نوامبر آغاز کرده و براى این پروژه حتى یک نام هم برگزیده است! یک دیپلمات مى گوید این برنامه اسم رمز «پروژه ۱۱۱» را بر خود دارد. به هر حال به نظر مى رسد که باید براى شرایط سختى خود را آماده کنیم. آمادگى اى که به هوشمندى سیاستگذاران و برنامه هاى دقیق اجتماعى براى عامه مردم بیشتر نیازمند است تا شعارپردازى و احساسات گرایى.