آماده احیای جامعه هستیم

* پس از حدود 18 سال از پیروزی انقلاب اسلامی که مردم تنها به خواندن چند روزنامه همیشگی مانند کیهان و اطلاعات عادت کرده بودند، چه نیازی در سال 76 احساس شد که روزنامه جامعه را منتشر کردید؟‌ آیا فکر می‌کردید مردم به بیش از آنچه سایر روزنامه‌های وقت منتشر می‌کردند، احتیاج داشتند؟‌
** روزنامه جامعه با ایده پر کردن خلأها در سیستم اطلاع‌رسانی کشور در سال 76 پا گرفت. من معتقدم رسانه‌های مکتوب و غیرمکتوب و حتی الکترونیکی اگر بازار مصرف نداشته باشند، امکان تولید نخواهند داشت و اگر هم داشته باشند، با استفاده از سوبسید خواهد بود. من همیشه مطبوعات را با پفک مقایسه کرده‌ام یعنی اگر پفک نمکی در قشر کودک و نوجوان خریدار نداشته باشد، کارخانه‌های تولید پفک نمکی برای چه کار کنند؟ ‌لذا پایه شکل‌گیری روزنامه جامعه تهیه اطلاعات بود.
* از گردانندگان روزنامه جامعه بگویید. آنها را چطور گرد هم آورید؟
** تیم گردانندگان روزنامه جامعه یک تیم حرفه‌ای بود. متوسط سابقه حرفه‌ای این تیم حداقل دو نیم دهه یعنی معادل یک ربع قرن بود. از سردبیر تا مدیر تحریریه و دبیران دارای سابقه طولانی و حرفه‌ای بودند که در یک روزنامه جمع شدند.
* اکنون گفته می‌شود تمام کادر این روزنامه با سفر به کشورهای دیگر تبدیل به اپوزیسیون ضدنظام شده‌اند، این ادعا تا چه حد صحیح است؟
** دوست نداشتم در این گفت‌وگو عنوان کنم اما همه می‌دانند من طراح و ایده‌پرداز روزنامه جامعه بوده‌ام و می‌بینید که در ایران هستم و خواهم ماند. نیازی هم به مهاجرت و گرفتن پناهندگی ندارم. من هیچ اشکالی ندارم لذا نیاز به رفتن ندارم. من ایستاده‌ام.
* نظر آنها تنها روی شما نیست و از دیگر اعضای روزنامه که اکنون در خارج هستند، ‌نام می‌برند.
** من قبول دارم افرادی که بدنه روزنامه را اداره می‌کردند، اکنون در خارج از کشور هستند و در برخی رسانه‌های معتبر فارسی‌ زبان یا غیرفارسی فعال هستند اما باید بررسی کرد چرا آنها از کشور رفتند. این افراد به دنبال کار بودند و مطمئن باشید اگر روزنامه جامعه بسته نمی‌شد،‌ هنوز سر کار خود در ایران بودند. بدنه روزنامه جامعه را بیکار کردند و از آنجا که تامین معیشت از ابتدایی‌ترین نیازهای انسان است، آنها برای کار به خارج رفتند. اینکه می‌گویند آنها درصدد طرح توطئه علیه نظام هستند اصلاً صحت ندارد. اگر به این افراد اجازه کار در رسانه‌ای حرفه‌ای را بدهند، قول می‌دهم تمام‌شان برگردند. اگر رسانه‌های فعال و مدرن در کشور باشند، هیچ روزنامه‌نگار و سردبیر و دبیری حاضر به ترک میهن نمی‌شود.
* یعنی معتقدید اگر روزنامه‌ای مانند جامعه بار دیگر منتشر شود،‌ این افراد به کار خود باز می‌گردند؟
** ما آمادگی داریم تا بار دیگر روزنامه جامعه را احیا کنیم و مطمئن باشید اگر اجازه کار مدرن و حرفه‌ای داده شود، این افراد هم به ایران باز ‌می‌گردند.
* برخی اوقات اخباری مبنی بر اختلافات درون ‌گروهی گردانندگان روزنامه جامعه به بیرون درز پیدا می‌کرد، این اختلافات بر سر چه بود؟ آیا بر سر محتوا مشکلی بود یا مسائل صنفی کار را دشوار می‌کرد؟
**‌ چنین اختلافاتی هیچ‌گاه وجود نداشت و تمامش دروغ و شایعه است. ما به نحوی رفتار کردیم که شفاف بود و حرکت روزنامه هم‌ هرمی،‌ جدی و دموکراتیک بود. البته زمانی بین سرمایه‌گذاران اختلافاتی پیش آمد که بر سر جایگزینی روزنامه دیگری به جای جامعه بود. از جمله این افراد محسن سازگارا بود که برای انتشار روزنامه دیگری اعلام آمادگی نکرد.
* تا اینجای گفت‌وگو به دو اصل موفقیت روزنامه جامعه که یکی پر کردن خلأهای اطلاع‌رسانی و دیگری استفاده از کادر حرفه‌ای بود، ‌اشاره کردید. دیگر مواردی که وجب اثرگذاری روزنامه جامعه در میان مردم شد، چه بود؟
** روزنامه جامعه توانست نقش حائل میان گروه‌های سیاسی و اجتماعی را ایفا کند یعنی از یک‌سو برای مطالبات مردم،‌ آزادی جامعه و آرمان‌های مردمی می‌کشید و از سوی دیگر به مسائل حکومت و اعتماد و امنیت ملی توجه داشت، لذا ایده مستحکمی بود که یک رسانه در ارتباط به بدنه اجتماعی، فضا را باز کند. یکی دیگر از موارد این بود وضوح نشان دهد و به عبارتی در کاخ شیشه‌ای بتواند مسوولان را پاسخگو کند.
می‌دانید واژه مسئول به این معنا است که می‌شود سوال کرد، لذا در روزنامه جامعه سعی شد ایده پاسخگویی مسئولان و پرسشگری مردم تقویت شود. می‌خواستیم با این کار نوعی اعتمادسازی میان مردم و دولت ایجاد شود که ایده مهمی بود. براساس همین اهداف بود که روزنامه جامعه توانست الگوی موفقی از رسانه را به ظهور برساند و به بالاترین درجه در جامعه را از 18 دقیقه به دو ساعت و 20 دقیقه در خرداد 76 برساند. یعنی کاری صورت داد که اوقات فراغت مردم با مطالعه مطالب متنوع در همه بخش‌ها سپری شود. روزنامه جامعه سرانه مطالعه را به نحو چشمگیری افزایش داد که یکی از موفقیت‌ها بود.
* تیراژ روزنامه جامعه چقدر بود؟‌
** تیراژ این روزنامه 500 هزار عدد بود که برخی مواقع و به صورت موقت به 600 هزار عدد هم رسیدکه نشان‌دهنده موفقیت این روزنامه بود.
* شاید این رقم خواننده برای انتشارهای مکرر روزنامه در یک روز بوده باشد. راستی چرا ایده چاپ چندباره روزنامه جامعه مطرح شد؟
** چاپ سه‌گانه یعنی بامدادی،‌ نیمروزی و عصر ایده‌ای بود که هدفش مقابله با قدرت صداوسیما بود زیرا آن روزها این رسانه قدرت زیادی یافته بود و می‌خواست به تدریج جایگزین رسانه‌های مکتوب شود. بر این اساس روزنامه را در سه نوبت با مقالات جدید و صفحات تازه منتشر کردیم و مخاطب با سه نسخه در روز تغذیه می‌شد. این ایده در جامعه به خوبی مورد پذیرش واقع شد و برخی هر سه نسخه در روز را خریداری می‌کردند.
* ارزیابی شما از توقیف روزنامه جامعه چیست؟‌
** ایده جامعه مدنی که از سوی روزنامه جامعه مطرح و دنبال شد، پس از توقیف این روزنامه به شکل سلولی تکثیر شد و اکنون شاهد هستیم هر رسانه مکتوبی که خواهان موفقیت است، معیارهای روزنامه جامعه را سرلوحه کار خود قرار می‌دهد.