ناگفته‌های خانواده هاشمی

* آقای هاشمی هنوز آخرین خطبه هاشمی ‌رفسنجانی مورد بحث و نقد بسیاری از سیاسیون قرار می‌گیرد. شما به عنوان یکی از نزدیکان آقای هاشمی در جریان بودید که آیا متن آن خطبه‌ها از پیش تدارک دیده شده بود؟ اگرنه تا چه حد شعارهایی که بخشی از نمازگزاران سر می‌دادند بر صحبت‌های مطرح شده تاثیر گذاشت؟
** در تمام 30 سالی که آقای هاشمی ‌رفسنجانی خطیب نماز جمعه بوده‌اند، خطبه‌های ایشان همیشه حالت روشنگرانه داشته و متناسب با بحث‌های روز بوده است. ایشان همانند دیگر خطیبان، خطبه اول را با یک بحث ایدئولوژیک و فقهی و مبانی اختصاصی شروع و موضوعاتی را انتخاب می‌کردند که به صورت سلسله مراتب هر جمعه قسمتی از آن بیان می‌شد. خطبه دوم هم که همیشه بحث روز است. آن روز هم ایشان با توجه به مسائل روز مطالب خود را آماده کرده بودند زیرا آقای هاشمی فردی پرمطالعه هستند و همیشه پیش از هر سخنرانی اطلاعاتی را جمع‌آوری و از قبل صحبت‌های خود را آماده می‌کنند.
بنابراین این‌گونه نبود که ببینند فضای نماز جمعه چگونه است و بر آن اساس مواضع خود را مطرح کنند. در آن شرایط هم مباحثی را مطرح کردند که مسائل روز بود. اگر نگاهی به خطبه‌های نماز جمعه 26 تیرماه سال 88 بیندازیم و به قول شما رسانه‌ای‌ها آن را تجزیه و تحلیل کنیم، می‌بینیم ایشان در خطبه اول به بحث فقهی می‌پردازند، مشروعیت و محبوبیت حکومت و ریشه‌های تاریخی و فقهی و قرآنی و سیاسی انقلاب را برمی‌شمرند و اینکه حکومت در اسلام چه مبانی و مسائلی دارد که در نوع خود بحث عمیق، پرمحتوا و مستندی بود. در خطبه دوم نیز ایشان مطابق روال به مسائل روز پرداختند و متناسب با مسائل روز و حکومت‌داری سخنانی را مطرح کردند و...
گفتند در شرایطی هستیم که باید خویشتنداری کنیم. البته بحث‌هایی را هم با مردم داشتند و به نقش و جایگاه مهم رای مردم در حکومت اشاره کردند و اینکه مردم باید پشت حکومت باشند. نکته مهم دیگر این نماز جمعه این بود که آقای هاشمی‌رفسنجانی به شکل منسجم و مدون چندین پیشنهاد به عنوان راهکار برون‌رفت از آن وضعیت ارائه دادند؛ پیشنهاداتی که رهبری هم نسبت به اجرای برخی از آنها دستور داده بودند. بدون شک خطبه نماز جمعه آخرین جمعه تیر ماه سال 88، خطبه‌ای ماندگار خواهد بود هم از نظر محتوا و هم به عنوان یک مانیفست و راه‌حل برای برون‌رفت از مشکلات کشور.
همان‌طور که گفتید واکنش به این خطبه‌ها متفاوت بود و عده‌ای توقع دیگری داشتند و انتظار نداشتند که ایشان این‌گونه بی‌پرده و شفاف به این مسائل ورود پیدا کنند و برای آنها پذیرفتنی نبود، عده‌ای هم مطالب را متناسب می‌دانستند و از هاشمی‌ رفسنجانی، مردی که از او به عنوان مرد بحران‌ها نام برده می‌شود، انتظاری جز این نداشتند. اما درخصوص اینکه ایشان با کسی در مورد مطالب خطبه‌هایشان مشورت کرده بودند یا نه؟ خیر، آقای هاشمی‌ رفسنجانی عموماً، مستقیماً و شخصاً مطالب خطبه‌ها را آماده می‌کنند و از آنجایی که بسیار پرمطالعه هستند، خودشان تصمیم می‌گیرند که چه بگویند و چه کار کنند.
* بعد از آن نماز جمعه تخریب‌ها و حمله‌ها علیه آقای هاشمی‌ رفسنجانی بیشتر شد، آیا برای ایشان عواقب و بازخورد صحبت‌ها و مطالبی که در خطبه‌های نمازجمعه قصد مطرح کردن آنها را داشتند، قابل پیش‌بینی بود؟
** هیچ‌وقت چنین سوالی را با ایشان مطرح نکردم. آقای هاشمی‌رفسنجانی یکی از ارکان اصلی انقلاب و نظام بوده و هست. ایشان همیشه به عنوان فرد مصلح مطرح بوده‌اند و مردم انتظار دارند در مواقع ضروری، ایشان راهکار ارائه کنند. آقای هاشمی در این مورد احساس مسئولیت می‌کنند و شخصی که چنین مسئولیتی برای خود قائل است، تنها به دلیل اینکه ممکن است در قبال انجام مسئولیتش مورد تعرض قرار گیرد، سکوت نمی‌کند و من چنین چیزی در شخصیت آقای رفسنجانی ندیده‌ام. ایشان جان و مال و آبروی خود را سپر بلای انقلاب کرده است. من با توجه به شخصیت و کارنامه ایشان در خلال 50 سال گذشته، رفتار محافظه‌کارانه را دور از شخصیت ایشان می‌دانم و هیچ‌گاه چنین رفتاری نداشته‌اند.
* در نماز جمعه 26 تیر ماه سال 88 برای آقای هاشمی چه چیزی مهم بود؛ رضایت یکطرفه یا میانداری؟ هرچند ایشان بارها گفته‌اند مردم و نظام را جدا از هم نمی‌دانند.
** در خطبه‌های آن نماز بیشتر بحث آقای رفسنجانی نظام و انقلاب بود. صحبت‌های آقای هاشمی همواره در جهت حفظ نظام و انقلاب است. ایشان همه را به وحدت دعوت می‌کنند و با اشاره به فضای روز و هجمه‌ای که دشمن برای انقلاب و نظام دارد، وحدت در مقابل دشمن خارجی را ضروری می‌دانند و بحث اعتماد بین مردم و حکومت را عنوان می‌کنند. از نظر آقای هاشمی‌ رفسنجانی در نظام هم مردم و هم مسئولان باید حافظ ارزش‌های اسلامی باشند. در خطبه‌های نماز جمعه پارسال هم بخشی از خطبه‌ها در مورد جمهوری اسلامی بود که ایشان عنوان می‌کنند جمهوریت و اسلامیت نظام دو اصل تفکیک‌ناپذیر است و نباید هیچ‌کدام را فدای دیگری کرد. جمهوری اسلامی یک لفظ نیست بلکه واقعیتی است که از عقاید ما، از قرآن، روایات و از ائمه و پیغمبر به ما رسیده و ما به آن اعتقاد داریم و این دو باید با هم باشند. اگر یکی از این دو آسیب ببیند، ما دیگر آن انقلاب را نداریم. اگر «اسلامی» نباشد اصلاً داریم به بیابان و بیراهه می‌رویم و اگر «جمهوری» نباشد اصلاً قابل تحقق نیست.
ایشان نظام و مردم را جدا از هم نمی‌دانستند و آن روز هم بر تلاش برای جلب اعتماد مردم از طرف حکومت تاکید کردند و گفتند که نباید از این بابت برای مردم نگرانی وجود داشته باشد باید مردم در تعیین سرنوشت خود دخالت داشته باشند چرا که برای تداوم انقلاب ضروری است. هدف هاشمی‌ رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه حفظ نظام بوده و همواره تاکید داشتند که باید مراقب القائات دشمن خارجی باشیم و کاری نکنیم که دشمن به هدفش برسد. از نظر ایشان تفکیکی بین نظام و مردم وجود ندارد، ضمن اینکه آقای هاشمی همیشه رفتاری فراجناحی و خارج از بحث‌های موجود در جامعه داشته‌اند و از نظر ایشان حفظ ارزش‌ها و نظام با حضور مردم ممکن است.
* در خطبه‌های نماز جمعه سال گذشته در بحث اعتماد میان مردم و حکومت، ایشان از پیامبر اکرم(ص) سخنی را روایت می‌کنند مبنی بر اینکه «پیامبر با مردم وفادار خود کشور را اداره می‌کرد و دشمن را سر جای خود می‌نشاند». شما چه تحلیلی از این سخنان و شرایط موجود و شیطنت غربی‌ها تحت عنوان قطعنامه دارید؟
** آقای هاشمی‌رفسنجانی به عنوان یک تحلیلگر سیاسی همیشه نگاه به سمت افق‌های پیش‌رو داشته و دارند. سخن ایشان در رابطه با اعتمادسازی بین مردم و مسئولان براساس این واقعیت بوده که اگر میان آنها انسجام باشد، این برای دشمن بازدارنده است و دشمن نمی‌تواند از این خلأ استفاده کند. در مورد جبهه‌گیری دشمن علیه نظام ایشان همیشه گفته‌اند در کشوری مثل ما که تنها اتکای آن به مردم است نه به حمایت یک قدرت خارجی، اگر دشمن احساس کند از درون پایه‌ها سست شده از بیرون خیزش برمی‌دارد و مسلماً وقتی جبهه داخلی منسجم باشد، این در برابر دشمن بازدارنده است. شما می‌بینید ایام الهی که اتفاق می‌افتد مسئولان مردم را به حضور در صحنه دعوت می‌کنند. این بیانگر این است که آنها حضور مردم در صحنه را به عنوان بیمه انقلاب می‌دانند و تضمینی برای انقلاب محسوب می‌شود که برای دشمن هم بازدارنده است.
وقتی دشمن ببیند مردم در صحنه هستند کمتر می‌تواند دست‌درازی کند. مقام معظم رهبری و هاشمی‌رفسنجانی هم بارها همین را بیان کرده‌اند. درخصوص قطعنامه‌ها و تحلیل‌ها باید بگویم این قطعنامه‌ها حاکی از شیطنت دشمن است و دشمن می‌خواهد بین مردم و مسئولان فاصله ایجاد کند. تجربه تاریخی نشان داده اینها نه دوست دولتند و نه دوست ملت بلکه تنها به فکر منافع خود هستند و منافع‌شان هم هیچ‌گاه با منافع ملت و دولت ما سازگاری نداشته است. اینها القائاتی است که دشمن به دنبال آن است وگرنه همین مردم کوچه و خیابان به خوبی این را می‌دانند که غربی‌ها نگران آن نیستند و جنایاتی که آمریکا و متحدانش در عراق به بهانه سرنگونی صدام و در افغانستان به بهانه جنگ با تروریسم و طالبان مرتکب شدند و روی همه جنایتکاران را سیاه کردند، به ملت ما ثابت کرد که مواضع غربی‌ها در قبال کشورمان غیرانسانی و ددمنشانه است و آنها چیزی جز منافع خودشان نمی‌شناسند. مردم ممکن است از مسائل داخلی ناراضی باشند اما وقتی پای منافع ملی و دفاع از وطن پیش بیاید باهم متحد و هم‌نظر می‌شوند.
* عده‌ای به راهکارهای ارائه شده از سوی آقای هاشمی برای برون‌رفت از وضعیتی که ایشان آن را بحرانی توصیف کردند به خصوص در مورد آزادی زندانیان حوادث پس از انتخابات، حملات و هجمه‌های فراوانی داشتند در حالی که شاهد بودیم خرداد ماه گذشته این راهکار از سوی همین افراد برای نشان دادن رافت و مرون اسلامی مورد استقبال قرار گرفت. فکر می‌کنید علت آن حمله‌ها به پیشنهاد آزادی زندانیان از سوی آقای هاشمی چه بود؟
** آقای رفسنجانی آن زمان چیزی را که به نفع نظام بود دیدند و مطرح کردند که ممکن است دیگران درک نکرده باشند، ضمن اینکه من پاسخگوی حرکات و اعمال آنها نیستم و باید از خود آنها علت مخالفت‌های دیروز و استقبال امروزشان را از این راهکار پرسید.
* اخیراً پایگاه اطلاع‌رسانی هاشمی ‌رفسنجانی فراخوانی با عنوان سنجش شاخص مقبولیت مردمی نماز جمعه 26 تیرماه 88 برگزار کرده و مردم را در جایگاه داوری در مورد خطبه‌های این نماز جمعه قرار داده، هدف از این کار چیست؟
** نمی‌دانم. من اطلاعی در این خصوص ندارم.
* آیا آقای هاشمی رفسنجانی بار دیگر به نماز جمعه باز خواهند گشت؟
** مشخص نیست. برای ایشان مردم و نظام مهم است و اگر رفتن ایشان به نماز جمعه موجب وحدت، آرامش و انسجام مردم و نظام بشود، آقای هاشمی به نماز جمعه خواهند آمد ولی اگر قرار باشد عده‌ای با قصد برهم زدن وحدت اقدام به سر دادن شعار کنند به دلیل مواجه بودن با تهدیدات خارجی و آسیب‌پذیری جامعه، ایشان از رفتن به نماز جمعه خودداری می‌کنند.
* چقدر این احتمال وجود دارد که نماز جمعه روز قدس امسال طبق سنت هر ساله به امامت آقای رفسنجانی برگزار شود؟
** نمی‌دانم، هنوز هیچ چیز مشخص نیست.