نامه احمدی‌نژاد چرا و چگونه؟

امیر محبیان
ارسال نامه به جرج بوش رئیس‌جمهور ایالات متحده پس از 27 سال توسط دکتر محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران ظاهرا هم در دنیا بحث هایی را موجب شد و هم در داخل کشور.
محتوای نامه باعث شد گروهی آن را مباحث مطول غیر سیاسی، جمعی آن را وعظ و ارشاد پیامبر گونه و در مقابل بعضی آن را ابتکاری برآمده از الهام الهی بخوانند. همین امر دستمایه کار سیاسی بعضی از جریانات سیاسی برای نگارش نامه به دیگری (کروبی به جتنی) یا نقدهای روزنامه نگارانه (مشابه آنچه در روزنامه شرق آمد) شد.
اما پرسش های اصلی چیست؟
1- آیا ارسال نامه از سوی احمدی نژاد به بوش کار نادرستی بود؟
بر این باورم که اساس ارسال نامه که در هر حال به تلطیف فضای خشن سیاسی انجامید کار نادرستی نبود و شاید کمتر کسی با این امر مخالفت داشته باشد.
2- آیا زمان ارسال نامه مناسب بود؟
بعضی می گویند چرا اجازه داده نشد در زمان خاتمی این کار صورت گیرد، این ایراد وارد نیست، خاتمی هم در زمان خود از طریق مصاحبه با سی ان ان و سایر رسانه ها پیام های فرهنگی دولت خود را به ایالات متحده صادر کرد.
گروهی می گویند محافظه کاران می خواستند خاتمی راه مذاکره با آمریکا را نگشاید تا اعتبار این اقدام در حساب سیاسی خودشان واریز شود.
این سخن از سر بدبینی است، اولا معلوم نیست این کار لزوما اعتباری در پی داشته باشد. ثانیا شرایط حاکمیت “تقریبا یکپارچه” عقلا شرایط بهتری برای ارسال پیام است تا شرایط چند گانگی در حاکمیت، ثالثا احمدی نژاد با زبانی سخن گفته است که چندان از ادبیات حاکم بر آن چراغ سبز برای ایجاد رابطه فهمیده نمی شود تا بتوان او را مصادره کننده اعتبار رابطه با آمریکا )!!( بدانند. از سوی دیگر، زمانی که جهان، ایران را خشونت طلب و مخالف منطق می نمایاند، نامه احمدی نژاد بدون شک می تواند تا حدودی بر فضا تاثیر مثبت بگذارد.
3- چرا نامه با ادبیات دیپلماتیک نبود؟
درست است که ادبیات نامه به زبان عرفی دیپلماتیک نبود ولی شاید بتوان این روش را که سخن گفتن به دور از پیرایه های دیپلماتیک و با زبان صادقانه است در صورت رسیدن به نتیجه مطلوب به عنوان یک سبک مورد مطالعه قرار داد.
لذا اکنون در مورد اثرات این سبک از ادبیات نمی توان قضاوت قطعی داشت، باید منتظر نتیجه ماند. ضمن آن که در هر حال رئیس جمهور حق دارد با سبک ویژه خود به ارسال پیام بپردازد و طبعا مسئولیت آن را نیز پذیرا است.
4- چرا نامه طولانی است؟
طولانی یا کوتاه بودن نامه فی حد ذاته مهم نیست، مهم نتیجه ای است که از آن به دست خواهد آمد، نامه کوتاه بی نتیجه لزوما بهتر از نامه بلند واجد فایده نیست.
5-چرا احمدی نژاد این نامه را نوشت؟
باید پرسید پس چه کسی باید نامه را می نگاشت؟ عاقلانه و منطقی و منطبق با ادب دیپلماتیک نبود که فردی پایین تر از رئیس جمهور ایران به رئیس جمهور آمریکا نامه رسمی ارسال کند، از سوی دیگر، می پرسند آیا بهتر نبود مقام معظم رهبری این نامه را خطاب به بوش می نوشت. کمترین عقل سیاسی به این پرسش به دلایل واضح پاسخ منفی می دهد ضمن آن که تراز سیاسی مقام بوش در ایران، رئیس جمهور ایران است و نه رهبری.
6-می پرسند چرا افرادی به صورت غیر منطقی از احمدی نژاد در ارسال این نامه دفاع می کنند؟
پاسخ آن است که شاید حرکت آنها واکنش به کسانی است که غیر منصفانه به احمدی نژاد حمله می کنند واقعیت آن است که دفاع غیر منطقی به همان اندازه مذموم است که حمله غیر منصفانه و حمله غیر منصفانه همان اندازه نامطلوب است که دفاع با چشمان بسته.
در پایان، شاید حرفهای زیادی و چه بسا جدی از سوی منتقدان در باب حرکتهای سیاسی دکتر احمدی نژاد قابل طرح باشد ولی عقل و منافع ملی حکم می کند که به گونه ای حرکت ننماییم که حق، عدل و انصاف و منفعت ایران لگدکوب خواسته های نفسانی ما گردد.