عوامل و ریشه‌های دین‌گریزی از منظر قرآن و حدیث

1- طرح عنوان دین گریزی در ارتباط با بحث آسیب شناسی دینی است. از نظر اسلام انسان ها فطرت دینی دارند و گریزان بودن از دین، جریانی بر خلاف فطرت و طبیعت است و از این رو باید به واکاری علت ها و ریشه هایی پرداخت که موجب این جریانند. اعتقاد به خدا و گرایش به دین، نشانه سلامتی آدمی و گریز و ستیز با آن، به منزله بیماری است. اگر بنگریم فردی یا گروهی سلامت و شادابند، آن را نشانه انتخاب درست و حرکت در جریان طبیعی نظام خلقت می دانیم؛ اما اگر ببینیم فردی بیمار است، از علت آن می پرسیم و این پرسشی به جا و صحیح است؛ زیرا بیماری بر خلاف جریان اصلی و طبیعت است.
بنابراین، گرایش دینی نیاز به علت جویی ندارد؛ چون بر اساس فطرت است؛ بلکه باید به دنبال این بود که چرا بشر به بی دینی گرایش می یابد.
2- تبیین این بحث، در واقع پرداختن به بهداشت دین و دینداری است و بسیار پراهمیت تر از بهداشت تن و روان است. از آنجا که دین و دینداری با حقیقت انسان و وجوه مختلف زندگی وی پیوند دارد، بحران های ناشی از آسیب دین و دینداری بسیار عمیق و گسترده است و می تواند به بحران های روحی، فکری، اجتماعی و سیاسی بینجامد و به بی هویتی انسان منجر گردد که “المصیبه بالدین اعظم المصائب”؛ مصیبت و آسیب دینی، عظیم ترین مصیبت ها و آسیب هاست.
3- عوامل دین گریزی، ازجنبه های گوناگون قابل تقسیم است. از نگاهی می توان آنها را به دو بخش کلی تقسیم نمود:
الف) عواملی که مانع روی آوردن انسان به دین و امور معنوی می گردد و او را از نزدیک شدن به دینداری باز می دارد.
ب) اموری که موجب تضعیف، تردید، دل زدگی و ناپایبندی انسان به باورها و ارزش های معنوی است و او را ازدین، مذهب و ارزش های معنوی دور می کند. قسم اول آدمی را از متدین شدن به دین الهی باز می دارد و قسم دوم انسانی را که پایبند به دین و امور معنوی است، سست عقیده و بی دین می سازد.
4- به منظور تبیین بهتر مطلب، در دو فصل جداگانه به طور فشرده درباره معنا و مفهوم دین در لغت و اصطلاح، حقیقت دین از منظر قرآن و نیز درباره ارزش و اهمیت دین، محوریت و نقش ارزنده و ارتباط تنگاتنگ دین با زندگی فردی، اجتماعی و انسانی سخن به میان آمده است. فصل سوم درباره عوامل دین گریزی است. این عوامل را می توان به علل روانی، فردی، اجتماعی و ... تقسیم نمود.
5- به نظر نویسنده اثر، تاکنون کتابی جامع که به عوامل دین گریزی از منظر قرآن و سنت بپردازد، دیده نشده هرچند در پاره ای از کتاب های اعتقادی- آنجا که بحث فطری بودن خداشناسی مطرح شده- به این موضوع پرداخته اند که اگر خداشناسی فطری است، چرا گروهی بی دین و منکر خدا هستند؛ آنگاه برخی از علت ها بیان شده است و در بحث معرفت و شناخت نیز می توان به مطالبی متناسب با این موضوع دست یافت.
این اثر در 319 صفحه در نوبت اول و به قیمت 2500 تومان توسط دفتر تبلیغات اسلامی شعبه خراسان تهیه و در موسسه بوستان کتاب قم به زیور چاپ مزین شده است.