شخصیت‌های مسلمان شده در فرانسه

محمد ولایت‌مدار
هر روز در فرانسه زنان و مردان با داشتن فرهنگ غربی و مذهب مسیحی آزادانه به اسلام می گرایند و در میان توده های عظیمی که هر روز در مساجد گرد هم می آیند هر کس می تواند شاهد حضور تعداد زیادی از مردم باشد که در صفوف مرتب ، نماز می خوانند و از همه مهم تر اینکه هر روزه تعداد قابل ملاحظه ای از فرانسویان به دفتری که در مسجد بزرگ پاریس دایر شده روی می آورند و با گفتن جملات “ لا اله الا الله “ و “ محمدا رسول الله “ مسلمان می شوند و هر روزه نو مسلمانان تحت تعالیم قرآن قرار می گیرند. فارغ از این که این نو گروندگان پس از اسلام آوردن به دلیل محیطی که در آن قرار دارند به مذهب بر حق شیعه می گروند و یا غیر آن ، مهم این است که هر روزه گرایش و آگاهی به کامل بودن دین اسلام بیشتر می شود.
می توان گفت تا به امروز هرگز دنیای غرب به ویژه فرانسه تا این اندازه صحنه گرایش به اسلام نبوده است. زنان نو مسلمان فرانسوی در راه جست و جوی پاکی ، اخلاص و اجرای کامل دستورات قرآن ، از لحاظ روحی و روانی پای بند آرمان اسلام شده اند و از فساد رایج در غرب به کلی روی گردان به نظر می رسند ، به طور متوسط روزانه ده نفر در پاریس به اسلام می گروند و تاکنون حداقل 400 هزار نفر در فرانسه به اسلام گرویده اند. از جمله علل شیفتگی فرانسویان به اسلام گرایش به یک جست و جوی اخلاقی در برابر زوال ارزش های غربی می باشد ؛ چون اسلام به زندگی روزمره یک مفهوم مقدس می بخشد و همچون چراغ راهنمایی جلوه گری می کند.
مسلمانان فرانسه اگر چه در اقلیت هستند ، لیکن جاذبه فراوانی به همراه خود دارند تا آن جا که عده زیادی از مسیحیان به اسلام روی آورده اند. شمار رسمی مسیحیانی که فقط در فرانسه به اسلام روی آورده اند ، یکصد هزار نفر برآورد شده است.
حضور و تردد جوانان حاشیه نشین فرانسه که بیش تر از نژاد های اسپانیایی ، پرتغالی ، چینی ، آفریقایی و لائوسی هستند به مساجد و ازدواج آنان با همسران مسلمان و از همه مهمتر هم نشینی و معاشرت آنان با جوانان مسلمان از عوامل اصلی اسلام گرایی آنان به شمار می آید ، هر چند به اسلام گرویدن جوانان فرانسوی به سبب تجربیات اجتماعی آنان است ، اما نقش سازمان های تبلیغاتی چون “ جماعت تبلیغ “ نیز در این امر ، مهم است.
می توان گفت یکی از مهم ترین شخصیت های ذی نفوذ اسلامی در فرانسه دلیل ابوبکر ، رئیس انستیتوی اسلامی و مسجد بزرگ پاریس است. وی فرزند حمزه ابوبکر فقیه الجزایری است که به علت فعالیت های اسلامی اش و همچنین به دلیل ترجمه قرآن کریم به زبان فرانسه شهرت فراوان پیدا کرد.
ابوبکر خود پزشک و از اعضای کانون پزشکان این کشور است. البته موضع سیاسی وی ارائه نوعی اسلام تساهل و تسامح طلب مورد قبول و تایید دولت فرانسه و غرب است. وی می گوید می کوشد این انستیتوی اسلامی و مسجد بزرگ پاریس را از نفوذ دولت الجزایر خارج کند و فعالیت های بسیاری را برای پیشبرد نظریات الازهر به خصوص شیخ آن که در حمایت از قانون ضد حجاب دولت فرانسه علیه مسلمانان سابقه روشنی ندارد ، در پاریس آغاز کرده است. در همین خصوص وی ملاقات های متعددی با رئیس این دانشگاه صورت داده است. دلیل ابوبکر دارای ملیت فرانسوی است.
دیگر شخصیت بزرگ اسلامی فرانسه روژه گارودی است که به دلیل فعالیت های علمی و سخنرانی هایش در میان مردم فرانسه و مسلمانان جهان شهرت دارد. این متفکر فرانسوی از چند سال پیش در کشور اسپانیا یک انستیتوی بزرگ اسلام شناسی دایر کرده و عمده فعالیت های خود را در آن جا متمرکز نموده است.
روژه گارودی یکی از اعضای کادر رهبری حزب کمونیست فرانسه از معروفترین شخصیت های مسلمان شده فرانسه می باشد. وی به دنبال انتقاد از رهبری حزب کمونیست فرانسه درباره حمایت پس پرده از تجاوز شوروی به چکسلواکی در سال 1968 میلادی ، ابتدا در آغاز سال 1970 میلادی از کمیته مرکزی و پس از چند ماه از خود حزب اخراج شد. گارودی در منازعه با اگزیستانسیالیسم که پس از پایان جنگ دوم جهانی در فرانسه ریشه کرده بود ، مدافع عمده اندیشه مارکسیستی بود. او در کتب متعددی از اواخر دهه 1950 ، به ویژه در دیدگاه انسانی ( 1959 ) نوعی انسان گرایی مارکسیستی را ترویج می کند که نه تنها از هم کلامی با اگزیستانسیالیسم ، بلکه از پدیدار شناسی و شخصیت گرایی نئوتامیستی نیز استقبال می کند.
گارودی پس از انفصال از حزب کمونیست که سه دهه منزلگاه اندیشه او را تشکیل داده بود ، ارتباط تبادل نظر خود را با دیگر جریان های عقیدتی افزایش بیش تری داد. گارودی در بیش تر نوشته هایش مانند سخنان انسان ( 1975 ) و پروژه امید ( 1976 - 1977 ) با عنوان فرعی جالب “ غرب یک تصادف است “ و فراخوانی زنده ها (1976) به این نکته تاکید داشت تمدن غرب تبدیل به یک ماشین مخرب شده است که سهم دیگر تمدن ها را در ساختار دیگر تمدن انسانی نابود می کند.
گارودی سپس در سال 1981 میلادی ، همزمان با نامزدی برای ریاست جمهوری به اسلام گروید. این مرحله از زندگی او در کتبی مانند بشارت های اسلام (1981) ، اسلام آینده ما را در بر می گیرد (1981) و بیوگرافی قرن بیستم با عنوان فرعی “ وصیت نامه فلسفی روژه گارودی “ آمده است. گارودی پس از گرویدن به دین تازه ، میهمان محبوب کشورهای اسلامی بوده است. او در سال 1983 میلادی برای سخنرانی در جشن هزارمین سالگرد “ الازهر “ دعوت شد.
وی در سال 1939 میلادی وارد ارتش فرانسه شد و در سال 1940 میلادی ، اسیر سربازان آلمان هیتلری شد و در اردوگاه اسرای جنگی در الجزایر که تحت نظارت نیروهای نازی بود به مدت سه سال در اسارت به سر برد. روژه گارودی از سال 1945 تا 1958 میلادی نماینده مجلس فرانسه و در سال های 1959 تا 1962 میلادی سناتور مجلس سنای فرانسه بود. وی مدتی طولانی در رهبری حزب کمونیست فرانسه قرار داشت. گارودی در این دوران کتاب های مشکلات مارکسیم ، تئوری مادی گری و مطالعات لنین را نوشت.
وی بعد از انجام تحقیقاتی درباره اسلام ، پس از سال ها تجربه مسیحیت و مارکسیسم در هفتاد سالگی اسلام آورد. در آن زمان مسلمانان از اسلام آوردن او شاد شدند ؛ چرا که او از اندیشمندان ، نویسندگان ، سخنرانان برجسته فرانسه و فیلسوف حزب کمونیست فرانسه نیز به شمار می رفت. استقبال از وی به اندازه ای افراط آمیز بود که هیچ کس به این فکر نیفتاد عقاید او را عمیق تر بشناسد بعد از اسلام آوردن ، وی چند کتاب درباره اسلام و علیه تمدن غرب از جمله اسلام ، دین آینده و اسلام و برنامه آینده نوشت.
گارودی کتاب معروفی درباره رژیم اشغالگر قدس تحت عنوان پرونده اسرائیل تالیف نموده که انتشار آن، موضع گیری محافل فرهنگی و سیاسی در اروپا را به دنبال داشته و محافل صهیونیستی از وی به دادگاه شکایت کردند.
لبته محاکمه فیلسوف و اندیشمند مسلمان فرانسوی ، روژه گارودی به اتهام ابراز تردید درباره ارتکاب جنایات ضد بشری علیه یهودیان در دادگاه فرانسه ، موید یک نکته است و آن این که آزادی بیان وقتی در بر گیرنده منافع صهیونیسم جهانی باشد ، ادعایی بیش نیست.
کتاب دیگر گارودی فلسطین سرزمین پیامبران می باشد. گارودی نام اسلامی (رجاء) بر خود نهاده است و چندین سفر به کشور های عربستان ،امارات متحده عربی و دیگر کشورهای اسلامی نموده در دانشگاه های این کشور ها به سخنرانی پرداخته است. گارودی هفت بار قبل از انقلاب اسلامی وچندین بار پس از انقلاب به ایران سفر کرده است. در سفری که اخیرا به ایران داشت این چنین ابراز می کرد که می خواهد اسلامی نو دگرگون شده را به مردم ارائه نماید.
وی می گوید من اسلام را نپذیرفتم بلکه به سوی آن آمدم ؛ زیرا با بررسی آیات قرآن دریافتم که اسلام ، دین جدیدی نیست ، اگر جدید بود با ادیان دیگر تناقض داشت ، اسلام خلاصه و مکمل ادیان پیشین بود؛ زیرا اصل دین ، یکی است و اختلاف در شیوه ارائه آن از سوی پیامبران به مردم است. اسلام به معنای لغوی و الهی اش از زمان ابراهیم پدیدار شد ، پس او نخستین مسلمان است. من نیز هنگامی که به اسلام روی آوردم ، مسیر خود را از زمان ابراهیم آغاز کردم و جز آیات قرآنی از هیچ دیگری استفاده نکردم.
من در پی تجربه ای شخصی و پیمودن راهی دراز به اسلام روی آوردم ، از فلسفه محض آغاز کردم و با گذشت از مسیحیت و مارکسیسم به اسلام رسیدم ، بی آن که عقاید پیشین خویش را کنار گذارم ، انتقال من به اسلام به معنای بریدن من از گذشته ام نیست ، بلکه در امتداد آن است ، دینی که امروز به معتقدم ، آمیزه ای است از اسلام و دین های پیش از آن ؛ دین ابراهیم زیرا ابراهیم معنای تاریخی کلمه نه یهود بود نه مسیحی ، نه بودایی بود نه مسلمان من نیز مسلمان به معنای عام کلمه هستم نه خاص. مسلمان بودن من تعارضی با افکار دینی و فلسفی گذشته ام ندارد. اسلام همه یکتاپرستان و پیروان ادیان دیگر را زیر پرچم خود گرد می آورد.
پروفسور ونسان منصور مونتی نیز از مشاهیر مسلمان در فرانسه به شمار می رود. به علاوه می توان از پروفسور عبد الحلیم هربرت نیز یاد نمود. قابل ذکر است که سه نفر اخیر ، از مسلمانان فرانسوی الاصل هستند که به دین مبین اسلام تشرف حاصل کرده اند و از این میان ، آقای پروفسور عبد الحلیم هربرت مذهب حقه شیعه را برگزیده است. این استاد فرانسوی قبلا در دانشگاه “ سنت اتین “ و “ لیون “ تدریس می کرده و متخصص جامعه شناسی است و تا کنون چند بار به جمهوری اسلامی ایران سفر کرده است.
گفتنی است که گروهی از مشاهیر فرانسوی نیز به اسلام گرویده اند ، ولی به دلایل مختلف از جمله به دلیل ترس از دست دادن شغل ، ایمان اسلامی خود را آشکار نمی کنند.
ویژگی موریس بژار ، از دیگر تازه مسلمان شدگان فرانسه در این است که برخلاف بیش تر کسانی که در فرانسه به اسلام و مذهب اهل تسنن گرویده اند ، وی به تشیع که در جهان اسلام از نظر تعداد اقلیت قرار دارند روی آورد.
همچنین از جمله افراد سر شناس فرانسه که به دین اسلام گرویده اند کود کیویژ مدیر عامل بنگاه انتشاراتی “ سوی “ و مترجم آثار مذهبی امیر عبد القادر و یا بانو “ اوا دوویتره میروویچ “ نویسنده آثار متعدد در مورد صوفی گری و پروفسور فلسفه در دانشگاه سوربن را می توان نام برد. این دو در یک محیط متعصب کاتولیک رشد کرده بودند.
از افراد دیگری که در فرانسه به اسلام گرویده اند می توان به آقای غروبورژ - که سال ها ریاست تلویزیون فرانسه را بر عهده داشت - و آقای کریستین بونو - که نامش را به یحیی بونو تغییر داده و از جمله مسلمانان اندیشمند فرانسوی است - اشاره کرد. یحیی بونو در نزد استادان حوزه علمیه ایران از جمله آیت ا... آشتیانی - از شاگردان امام خمینی (قدس- ) به تحصیل فلسفه اشتغال داشته است و در دانشگاه سوربن فرانسه دکترای خود را در رشته فلسفه و عرفان امام خمینی (قدس) گذرانده است. وی می گوید : “ من پیش از این که مسلمان بشوم ،حتی مسیحی درستی نبودم ، مثل همین اروپایی های عادی و معمولی که بیش تر لامذهب هستند ، بنده نیز به ظاهر مسیحی بودم. حتی انتصاب درستی به آیین فعلی و خیالی مسیحیت را هم نداشتم. و آن چه از ادیان شرقی بیشتر در آن جا رواج داشت بودیسم و هندوئیسم بود. وقتی مسلمان شدم ، خبر نداشتم که فرق میان سنی و شیعه چیست. در سال اول که مسلمان شده بودم با کتاب های استاد شهید مطهری - که شاگرد علامه طباطبایی بودند - آشنا شدم ، و بدین وسیله با تشیع نیز آشنا شدم و پی بردم ، اول که مسلمان شده بودم ، سنی بوده ام. “اسلام بدون شک از موج کنجکاوی در فرانسه بهره برده است ، لیکن به جز چند استثنا در فرانسه ، مسلمان شدن نمی تواند جنبه سیاسی داشته باشد ؛ زیرا گرایش به اسلام بیش تر اوقات نتیجه یک پژوهش معنوی بوده است. برا ی برخی از کاتولیک ها مذهب آنان تنها یک مرحله برای رسیدن به اسلام است و تعداد مسلمانان اروپا به سرعت در حال افزایش است. بخش عمده ای از این رشد به عنوان نتیجه ای ساده از مهاجرت های بین المللی به حساب می آید. به دلایل بسیاری افرادی از “ دار الاسلام “ با کوله باری مذهبی از راه می رسند. در این میان اروپاییان وجود دارند که به مذهب این مهاجران می گروند ، گر چه آنان از نظر تعداد ناچیزند ، اما این نیز اتفاق می افتد که آنان با ذهنی کنجکاو نسبت به مذهب جدیدشان با خود تفاسیری جدید نیز به همراه می آورند. بنابراین ، آنان در تکامل مستمر اسلام و در تطبیق آن با شرایط جامعه معاصر اروپا ، تشریک مساعی دارند. بنابراین تشرف به اسلام پدیده ای جدید نیست. هیچ کس در مورد اینکه در اروپای غربی چه تعداد گرونده به اسلام وجود دارد ، اطلاع دقیقی در دست ندارد ، اما شاید بی راه نباشد که بگوییم آنان مقوله ای وسیع تر از آنچه که بیش تر مردم تصور می کنند را تشکیل می دهند ؛ به عنوان مثال اگر فرانسه را در نظر بگیریم ، فرانسه دارای بیش از 6 میلیون نفر مسلمان است. بنابراین ، حتی اگر جمعیت پروتستان را جداگانه به عنوان یک مذهب در نظر بگیریم اسلام، دومین مذهب در فرانسه به شمار می آید. طبق گفته سخنگوی رسمی مسلمانان در پاریس ، بنا به تخمین ، تعداد گروندگان حداقل تا چهار صد هزار نفر متغیر است. حتی اگر کم ترین آمار را نیز در نظر بگیریم ، باز تعداد قابل توجهی را تشکیل می دهند که به شدت رو به افزایش نیز هستند. به همین دلیل هم روزنامه نگاران و هم پژوهشگران به این پدیده توجه بیش تر و بیش تری پیدا می کنند. این گرویدن ها صرفا به حلقه های روشن فکری محدود نمی شود. اسلام پیروان جدید خود را از تمام سطوح جامعه و به دلایل گوناگون عملی و معنوی جذب می کند. این روشنفکران گرونده به دین اسلام ، نه تنها در فرانسه بلکه در سوئیس ، انگلستان ، بلژیک و سایر نقاط اروپا نیز یافت می شوند.