پاسخ به سئوالات انتخاباتی

* اینکه همه کاندیداهای احتمالی و همه احزاب و گروه های سیاسی با دیدگاه های متفاوت میگویند شورای نگهبان باید طبق قانون اساسی به وظایف خود عمل کند یعنی چه؟
** اصل 99 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران میگوید : « شورای نگهبان , نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری , ریاست جمهوری , مجلس شورای اسلامی و مراجعه به آرا عمومی و همه پرسی را برعهده دارد».
درباره مفهوم نظارت , اختلاف نظرهائی وجود دارد و احزاب و افراد با توجه به منافع مورد نظر خود نکاتی را در این زمینه گفته و نوشته و منتشر کرده اند. البته صاحبنظران سیاسی و حقوقی نیز درباره مفهوم نظارت شورای نگهبان نظر داده اند که خلاصه این نقطه نظرات را میتوان تحت دو عنوان « نظارت استصوابی » و « نظارت استطلاعی » جمع بندی کرد.
نظارت استطلاعی , یعنی ناظر فقط از چگونگی برگزاری آنچه موظف است بر آن نظارت نماید , مطلع شود و حق اعمال نظر در آنرا نداشته باشد.
نظارت استصوابی , یعنی ناظر علاوه بر اطلاع یافتن از چگونگی برگزاری , اقدامات لازم برای جلوگیری از انحرافات و تخلفات و اعمال نظر برای قانونی برگزار شدن را نیز داشته باشد.
این اختلاف نظر , معمولا در دو زمینه کاربرد عملی دارد. یکی تعیین صلاحیت نامزدهاو داوطلبان و دیگری چگونگی برگزاری انتخابات از تاریخ برگزاری تا تبلیغات انتخاباتی و اخذ رای و شمارش آرا مردم و صیانت از آن . مجری انتخابات , وزارت کشور است ولی شورای نگهبان برای اطمینان از صحت برگزاری آن و انطباق آن با قانون , به وظیفه نظارتی خود عمل می کند.
در مرحله صلاحیت ها , از آنجا که تعدادی از نامزدهای مورد نظر بعضی احزاب توسط شورای نگهبان ردصلاحیت میشوند , این احزاب شورای نگهبان را به نقض قانون متهم می کنند و نظارت را استطلاعی معنی می کنند تا شورای نگهبان نتواند نظر خود را درباره صلاحیت ها اعمال نماید و ناچار باشد صلاحیت همه داوطلبان را تایید کند.
در طرف مقابل , احزابی که نظارت را استصوابی میدانند به شورای نگهبان در مواردی که ممکن است با تسامح برخورد کند تذکر میدهند قانون را رعایت کند و افراد فاقد صلاحیت را مورد تایید قرار ندهد.
البته خود قانون اساسی تکلیف را در این زمینه روشن کرده و در اصل 98 تصریح نموده است : « تفسیر قانون اساسی بعهده شورای نگهبان است که با تصویب سه چهارم آنان انجام می شود».
شورای نگهبان درباره اصل 99 نظر خود را داده و اعلام کرده منظور از نظارت این شورا بر انتخابات , نظارت استصوابی است . واقعیت هم همین است , زیرا صرف اطلاع یافتن از چگونگی امور , اصولا « نظارت » نیست و نظارتی که به عنوان یک وظیفه برای شورای نگهبان در نظر گرفته شده , باید با اعمال نظر قانونی همراه باشد تا لغو و بیهوده نباشد.