انتقادپذیری شرط اتحاد ملی

سال 86 را در حالی آغاز می‌کنیم که به نظر می‌رسد سال جدید از لحاظ تنوع حوادث سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، یکی از استثنائی‌ترین سالها خواهد بود این وضعیت همه ما را بر آن می‌دارد که ما هم به دنبال راهکارهای نوین و حتی استثنایی باشیم. شاید نامگذاری سال 86 به نام اتحاد ملی و انسجام اسلامی نیز بی‌تأثیر از همین وضعیت نباشد ، زیرا تجربه ثابت کرده است که در غیاب وحدت و انسجام داخلی، هم فرصت‌ها یکی پس از دیگری از بین می‌رود و هم تهدیدها بیش از گذشته رخ می‌نماید و نگرانی‌ساز می‌شود.

البته با اطمینان می‌توان گفت که آحاد ملت نه تنها برای تقویت مبانی اتحاد ملی مشکلی ندارند بلکه اتحاد، خواسته موکد اکثریت مردم می‌باشد. پس اگر برای رسیدن به انسجام و اتحاد تلاشی لازم باشد، این تلاش نه به عهده مردم بلکه وظیفه مسئولان است. این مسئولان نیز اگر بخواهند، نشانه‌هایی در اختیار دارند تا با استفاده از آنها اتحاد ملی را تقویت نمایند. شاید در میان نشانه‌های موجود، هیچ یک به اندازه آنچه در آستانه تشکیل نظام جمهوری اسلامی توسط رهبری انقلاب بیان شد، مؤثر و روشن‌گر نباشد و اکنون که بیست و هشتمین سالگرد تشکیل نظام را پشت سر گذاشتیم، یادآوری برخی از آن رهنمودها می‌تواند رسیدن به افق ترسیم شده برای سال 86 را آسان نماید. همانطور که بی‌توجهی به آنها، قطعاً نه تنها فاصله ما را با نظام مورد نظر مردم و رهبری فقید انقلاب دور می‌کند بلکه تحقق اتحاد ملی را نیز با مشکلاتی مواجه خواهد کرد.

از دیدگاه امام «ره»، انتقادپذیری مسئولان در مرتبه‌ای از اهمیت قرار داشت که به مسئولان توصیه می‌کردند تحمل انتقاد ولو ناحق را داشته باشند. این سخن از شناخت ایشان نسبت به ویژگی‌های همه انسانها حکایت می‌کرد و نشان می‌داد که از نظر ایشان، زیان طرح یک انتقاد ناحق در برابر دستاوردهای فراوان انتقاداتی که علیه مسئولان مطرح می‌شود، قابل توجه نیست زیرا یک انتقاد ناحق، در نهایت حقی از یک مسئول حکومتی را ضایع خواهد کرد – که آن هم با گذشت زمان مرتفع خواهد شد – اما جلوگیری از انتقاد، می‌تواند به گسترش کژی‌ها و مفاسد در ارکان حکومت منجر شود که زیان آن را همه ملت از جمله مسئولان و سیاستمداران تحمل خواهند کرد. آنچه رهبر فقید انقلاب در خصوص تحمل انتقاد بیان می‌کردند در تمام سال‌های قبل و بعد از پیروزی انقلاب مورد توجه ایشان بود. از جمله چند ماه قبل از پیروزی انقلاب، ایشان در توصیف فضایی که پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی بر عرصه سیاسی کشور حاکم خواهد شد، اظهار داشتند:

«هر فرد از آحاد ملت، حق دارد مستقیماً و در برابر سایرین، زمامدار مسلمین را استیضاح کند و او موظف است پاسخ قانع کننده بدهد» این سخن نشان دهنده آن است که از دیدگاه امام هیچ یک از مسئولان بی‌نیاز از انتقاد نبوده و نیستند و می‌توان آن را برگرفته از کلام امام علی (ع) دانست که خود را از احتمال ارتکاب خطا مصون نمی‌دانست.

اگر امروز به دنبال اتحاد هستیم و رسیدن به اتحاد را لازمه غیرقابل تردید حل مشکلات کشور می‌دانیم باید قبول کنیم که شرط اتحاد، پذیرفتن برابری همگان برای استفاده از حقوق قانونی، انسانی و اجتماعی است که یکی از این حقوق، پذیرش حق انتقاد عمومی نسبت به مسئولانی است که جایگاه حقوقی آنها بدون پذیرش مردم هیچ گونه اصالتی ندارد.

مسئولان قوای مختلف کشور اکنون می‌توانند نحوه برخورد خود با انتقادات را با آنچه توسط بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی مورد تاکید قرار گرفته و رهبری فعلی نظام نیز بر آن پافشاری دارند مقایسه نموده و میزان موفقیت خود برای تقویت اتحاد ملی در سال 86 را پیش‌بینی کنند.