عفو مقتدرانه

عفو 15 نظامی انگلیسی به عنوان هدیه‌ای از جانب ملت ایران به خانواده‌های این نظامیان در آستانه میلاد پیامبر رحمت (ص) بازتاب گسترده‌ای در محافل سیاسی و رسانه‌ای دنیا به دنبال داشت. آزادی نظامیان انگلیسی در حضور رئیس جمهوری اسلامی ایران پس از اعطای نشان شجاعت به فرمانده یگان ایرانی دستگیرکننده آنها، یک پیام روشن برای افکار عمومی جهان و نیز قدرت‌های سلطه‌جوی غربی دربر داشت و آن این که جمهوری اسلامی ایران اگرچه از ایجاد تنش و بحران در منطقه و روابط خود با کشورهای دیگر استقبال نمی‌کند، اما با هرگونه تعرض هرچند محدود و بی‌اثر به خاک خود با شدت هرچه تمام‌تر برخورد می‌کند و از دفاع در برابر هر قدرت خارجی نه تنها پشیمان نیست، بلکه به مدافعان خود افتخار هم می‌کند.

از ابتدای دستگیری 15 نظامی انگلیسی به دلیل تجاوز به آب‌های سرزمینی ایران، مسئولان ارشد کشورمان بر حل و فصل این موضوع از طریق قانونی و دیپلماتیک تأکید داشتند و برای بسیاری از صاحب‌نظران سیاسی روشن بود که ایران پس از نشان دادن قاطعیت خود در برابر هرگونه تجاوز، موضوع نظامیان بازداشت شده انگلیسی را از طریق دیپلماسی فیصله خواهد داد، امری که در مسائل فیمابین کشورها و دول مختلف، رایج و مسبوق به سابقه است. اعلام خبر آزادی تنها نظامی زن دستگیر شده انگلیسی در نخستین روزهای آغاز ماجرا در همین راستا قابل ارزیابی بود. اما موضع‌گیری‌ عجولانه و تهدیدآمیز برخی سردمداران دولت بریتانیا از جمله تونی بلر نخست وزیر این کشور که با ادبیات عصر استعمار و قرن نوزدهم اتخاذ گردید، موجب شد تا مسئولان ایرانی با خودداری از آزادی نظامی زن انگلیسی، عملاً این پیام را به دولتمردان انگلیسی ارسال کنند که ادبیات تهدید در قبال جمهوری اسلامی ایران به هیچ ‌وجه کارآیی ندارد و چه بسا تأثیر معکوس در روند قضایا داشته باشد.

دلیل آن که پس از صدور بیانیه‌ شورای امنیت- که با فشار آمریکا و انگلیس و البته حذف برخی زیاده‌خواهی‌های آنها صادر شد- جمهوری اسلامی ایران این بیانیه را بی‌اعتبار و بی‌تأثیر در حل موضوع اعلام کرد، تأکید بر همین مسأله بود که ایران به هیچ ‌وجه در فضای تهدید و فشار سیاسی، تصمیم‌گیری منفعلانه نخواهد کرد.

این پیام روشن ایران را پیش از دولتمردان انگلیسی، تحلیلگران سیاسی و رسانه‌های این کشور و دیگر کشورهای غربی دریافتند. به گونه‌ای که پس از چند روز، به یک‌باره شیوه و لحن مواجهه بسیاری از رسانه‌های غربی با موضوع بازداشت نظامیان انگلیسی تغییر یافت و بسیاری از این رسانه‌ها و تحلیلگران آنها ضمن تقبیح مواضع پر اشتباه نخست وزیر انگلیس، تنها راه فیصله‌یابی موضوع نظامیان بازداشت شده را پذیرش اشتباه از جانب دولت بریتانیا و ورود به مسیر دیپلماسی عنوان کردند. تغییر گفتمان رسانه‌های انگلیسی و غربی، البته تا حدودی بر دولت بریتانیا کارگر واقع شد و دولتمردان این کشور پس از یک دوره تهدید، سرانجام بر گشایش باب مذاکره با ایران تأکید کردند.

در واقع، آزادی 15 نظامی انگلیسی پس از آن صورت گرفت که قدرت‌های مقابل به روشنی دریافتند ایران اسلامی به هیچ‌ وجه تحت تأثیر جوسازی‌های سیاسی و رسانه‌‌ای و استفاده‌های ابزاری از سازمان‌های بین‌المللی تصمیم نمی‌گیرد.

این بدان معناست که تصمیم ایران برای عفو نظامیان مذکور، نه از موضع انفعال که از موضع «اقتدار» و نشانه عدم استقبال جمهوری اسلامی از تداوم تنش با دیگر کشورها در عین دفاع قاطع و همه جانبه از حریم آبی و خاکی خود است.

اگرچه ریاست محترم جمهور در مصاحبه مطبوعاتی خود به درستی تأکید نمود که آزادی یکی از دیپلمات‌های ایرانی گروگان گرفته شده در عراق ما به ازای آزادی 15 نظامی انگلیسی نیست و آزادی این نظامیان، یکجانبه و صرفاً نماد رأفت و رحمت ایرانیان است؛ اما آزادی این دیپلمات ایرانی و نیز موافقت آمریکایی‌ها با ملاقات مسئولان وزارت خارجه کشورمان با 5 دیپلمات به گروگان گرفته شده ایرانی در عراق- پس از دو ماه بی‌خبری- بیانگر آن است که آمریکا و انگلیس علی‌رغم لحن و ادبیات تهدید‌آمیز خود، به روشنی پیام اقتدار ایران اسلامی را دریافته اند و بر این نکته بخوبی وقوف یافته اند که هر عمل نابخردانه‌ای علیه ایران- در هر سطحی که باشد- با پاسخی قاطع و شگفت‌آور مواجه خواهد شد؛ پاسخی قاطع که در پیوند با دیپلماسی فعال، پیچیده و غافلگیرکننده ایران، چیزی جز شکست و شرمندگی سیاسی برای سران متفرعن دولت‌های سلطه‌جو در پیشگاه ملت‌های خود و افکار عمومی جهان به دنبال نخواهد داشت.