راهبرد دو سویه

حسن رشوند

بررسی و کالبدشکافی رفتار مسئولان ایران در نحوه مواجهه با موضوع نظامیان متجاوز انگلیسی حکایت از یک راهبرد کارآمد دارد که گویای عمق نگاه دولت و رئیس جمهور در خنثی‌سازی جنگ روانی دشمن با اتخاذ استراتژی «قاطعیت در کنار ملایمت و ملاطفت» است.

راهبردی که بارها در طول حیات انقلاب اسلامی از سوی حضرت امام (ره) و رهبر معظم انقلاب در شرایط حساس جامعه در ابعاد داخلی و خارجی مورد تأکید و استفاده قرار گرفته است. در مقاطع پیشین، در صورت پیدایش کانون‌هایی که در حکم چالش برای جمهوری اسلامی ظهور می‌یافتند، حضرت امام (ره) از این استراتژی استفاده می‌کردند. هدف از این استراتژی «رفع چالش طی برنامه‌ای طیف‌بندی شده» بود که در نهایت نتیجه مطلوب حاصل می‌شد. بدین معنا که از ابزارها و روش‌های گوناگون از گفت‌وگو تا برخورد مستقیم و قاطع بهره می‌بردند تا به هدف اصلی نائل آیند.

به دلیل همین رفتارهای به ظاهر متفاوت اما در واقع مرتبط و منسجم بود که هیچ‌گاه دشمنان نمی‌توانستند برنامه اصلی ایران را پیش‌بینی کرده و برای ایران اسلامی ایجاد بحران کنند. آنچه در قضیه دستگیری و بازداشت 15 نظامی متجاوز انگلیسی شاهد بودیم، حکایت از درایت، هوشمندی و بهره‌گیری از اندیشه مترقی حضرت امام (ره) و رهبر معظم انقلاب در استفاده از استراتژی «قاطعیت همراه با ملایمت» بود.

برخورد ایران با این موضوع می‌تواند در فرایند تحلیل‌ها از واقعه پیش آمده مؤثر واقع شود:

1- رسانه‌های انگلیسی در فاصله ماه‌های بهمن و اسفند بیشترین حجم تبلیغات و جنگ روانی را علیه جمهوری اسلامی سازماندهی کردند. اعلام خبر حرکت ناو جنگی «جان سی استینس» آمریکا برای عزیمت به خلیج فارس نخستین بار توسط همین رسانه‌ها منتشر شد. به نظر می‌رسد از رهگذر این تبلیغات مسموم که با الفاظی از قبیل «ایران در هدایت عوامل تروریستی در عراق نقش اصلی را ایفا می‌کند»، «ایران کانون خطر در منطقه خاورمیانه است» و ..... به دنبال تحریک شریک استراتژیک خود یعنی آمریکا برای برخورد با جمهوری اسلامی بودند. هرچند در کنار این هدف، افزایش فشارهای بین‌المللی در پرونده هسته‌ای را نیز پیگیری می‌کردند.

2- اواخر اسفند سال گذشته برخی مقام‌های نظامی انگلیسی اعلام کردند قصد دارند تا سربازان خود را در آینده نزدیک از جنوب عراق خارج کنند. این خبر می‌توانست برای آمریکا که مشکلات لاینحلی در این کشور داشته و درگیر جنگ و بحران در دو جبهه عراق و افغانستان است، چالش‌های اساسی ایجاد کند. ولی به نظر می‌رسد از آن جا که آمریکایی‌ها رفتار شریک خود را نوعی امتیازخواهی انگلیس می‌پنداشتند، چنین خبری به واکنش‌های آنچنانی آنها منجر نشد. آیا نمی‌توان ورود نظامیان انگلیسی به آبهای ایران،‌ آن هم در آستانه بزرگترین رزمایش نظامی آمریکا در خلیج فارس از زمان اشغال عراق تاکنون را تحریک آمریکا برای انجام یک اقدام نظامی علیه ایران پس از شکست تاکتیک تهدید به خروج از عراق تحلیل کرد؟ نظامیان انگلیسی در سوم فروردین ماه به آبهای سرزمینی ایران تجاوز کردند. قرار بر این بود در هفتم فروردین این رزمایش با استعداد دو ناو هواپیمابر و 15 ناو جنگی و بیش از یکصد هواپیمای جنگنده برگزار شود. انگلیسی‌ها به درون آبهای ایران آمدند تا به خیال خود یک جنگ فراگیر را در منطقه دامن بزنند. ولی رفتار انگلیسی‌ها موجب شد آمریکایی‌ها بدون اعلام تعویق رزمایش خود در خلیج فارس، آن را در روزهای هفتم و هشتم فروردین برگزار نکنند. اگر تأملی از سر دقت داشته باشیم بدرستی درمی‌یابیم که از نهم فروردین ادبیات پرخاشگرانه و طلبکارانه انگلیسی‌ها بویژه پس از آن که با واکنش منجسم و مقتدرانه ایران مواجه شدند، تغییر کرده و لحن ملایمتری که حکایت از عقب‌نشینی آنها داشت، به خود گرفت. درخواست گفت‌وگو و مذاکره توسط مقام‌های انگلیسی برای رفع مشکل را باید در راستای واکنش مقتدرانه تهران و عدم تمایل آمریکا برای ورود به جنگ ناخواسته ولی طراحی شده انگلیسی‌ها با ایران ارزیابی کرد.

3- اقدام مرزبانان جمهوری اسلامی در واقع صلابت نظام را در مواجهه با هرگونه تهدید به نمایش‌ گذاشت و اظهارات فرمانده نیروی دریایی آمریکا در منطقه خلیج فارس پس از برخورد با متجاوزان انگلیسی مبنی بر این که به نیروهای خود اعلام کرده است «مراقب باشید وارد آبهای ایران نشوید»، حکایت از درستی رفتار نظامیان و مدیریت صحیح مسئولان جمهوری اسلامی در برخورد با نظامیان انگلیسی دارد. در کنار اقدام قاطعانه‌ای که جمهوری اسلامی با نظامیان انگلیسی انجام داد با وجود همه فشارها در طول 12 روز و صدور بیانیه‌ توسط شورای امنیت، باز هم این ایران بود که مدیریت بحران را در دست داشت و بدون توجه به هرگونه تهدیدی، با یک حرکت ابتکاری و بهره‌گیری از وجه دوم استراتژی توصیه شده حضرت امام (ره) یعنی «ملایمت و ملاطفت اسلامی» بار دیگر قدرت‌های غربی و رسانه‌های خارجی را غافلگیر کرد و با دادن نشان شجاعت به فرمانده مرزبانان آبی جمهوری اسلامی از اقدام بموقع نظامیان تقدیر و همراه با آن رأفت اسلامی نظام اسلامی را به نمایش گذاشت. قطعاً این اقتدار و برخورد ایران در مواجهه با یک چالش سیاسی در حافظه تاریخی همه کشورها و ملت‌ها باقی خواهد ماند و چه‌بسا برخی معادلات را در منطقه تغییر دهد.