اصلاحات اساسی در دیوان عدالت اداری

دیروز حجت الاسلام والمسلمین رازینی در محل دیوان عدالت اداری مصاحبه مطبوعاتی داشت . مصاحبه مطبوعاتی رئیس دیوان عدالت اداری از چند منظر از اهمیت ویژه ای برخوردار بود.
اول آنکه رئیس دیوان عدالت اداری در سال جاری حضوری غیرفعال در ارتباط با رسانه های خبری داشت . این امساک خبری نه به دلیل این بود که مسئولان دیوان عدالت اداری تصمیم به مصاحبه مطبوعاتی نداشتند , بلکه رئیس دیوان عدالت مصمم است که تا زمانی که طرحهای تازه و عملیاتی و درحال اجرا نداشته باشد , اقدامی برای مصاحبه مطبوعاتی نکنند. این سنت حسنه در دیوان عدالت اداری می تواند برای سایر مسئولین سرمشق باشد تا مردم و رسانه ها همیشه از نو بودن و تازگی در اخبار و گزارشات برخوردار باشند و جامعه خبری ما از شعارپراکنی ها پاکسازی شود.
دوم آنکه یکی از مهمترین بخش های مصاحبه دیروز اقدام اساسی و مبتکرانه دیوان عدالت اداری در ایجاد دفاتر ویژه دیوان در وزارتخانه ها , نهادها و ادارات دولتی است .
قرار است در هر وزارتخانه یا نهاد یا اداره یک دفتر ویژه دیوان عدالت اداری تاسیس شود.
این دفتر متشکل از سه نفر خواهد بود. یک نفر معتمد و نماینده وزارتخانه یا نهاد و دو نفر قاضی عالی رتبه . نمایندگان دیوان عدالت دو نفر قاضی بازنشسته یا قاضی پخته و با سابقه حداقل 15 سال خدمت و حداقل مدرک دکتری یا کارشناسی ارشد خواهند بود. این سه نفر در دفتر ویژه دیوان عنوان جایگزین شورای حل اختلاف را خواهند داشت . این طرح در راستای « قضازدایی » انجام می شود و هدف آن این است که از تشکیل پرونده های زائد و نیز اطاله دادرسی در دیوان جلوگیری کند.
منابع مطلع در دیوان عدالت می گویند امید است که در آستانه جشنهای پیروزی انقلاب اسلامی (دهه فجر امسال ) اولین دفتر ویژه دیوان عدالت اداری در اولین وزارتخانه دولتی افتتاح شود و شادی مضاعف نصیب مردم مظلومی شود که در ادارات , نهادها و وزارتخانه ها مورد ستم و بی عدالتی قرار می گیرند.
سوم اینکه همین منابع یادآور می شوند اولین دفتری که در دهه فجر امسال امید افتتاح آن می رود دفتر ویژه دیوان عدالت در سازمان تامین اجتماعی است.
حجت الاسلام والمسلمین رازینی در مصاحبه دیروز خود سازمان تامین اجتماعی را رکوردار شکایات مردمی اعلام کرد. وی افزود : سازمان تامین اجتماعی مقام اول شکایات مردمی علیه خود را دارد و شهرداری مقام دوم و ادارات مالیاتی مقام سوم را دارا هستند.
در سالهای اخیر بویژه سال جاری شهرداریها و ادارات مالیاتی تعامل بیشتری با مردم داشته و دارند.
در شهرداریها و ادارات مالیات , مسئولین با مردم سازگاری زیادی از خود نشان داده اند. به بخشنامه ها و ماده قانونی های خشک و بی روح کمتر استناد کرده اند. این احتمال را داده اند که ممکن است قانونگذار مرتکب اشتباهاتی شده باشد , اما متاسفانه مسئولین سازمان تامین اجتماعی اصرار دارند که به صورت خشک و بی روح و فقط با استناد به قوانین و دستگاه های کامپیوتری با مردم برخورد کنند و با همین عملکردها به شدت موجبات نارضایتی مردم را پدید آورده اند.
برای بازرسان بیمه تامین اجتماعی هرچه کامپیوتر در خود ثبت کند , حکم قاطع است و از همان لحظه ثبت جریمه , پشت جریمه و اخطار پشت اخطار برای مردم صادر می شود و رقمهای کلان از مردم بابت بیمه و تاخیر پرداخت و... مطالبه می شود.
اوج عدم تعامل مسئولین بیمه با مردم این است که آنها در مقابل اعتراضات مردمی فقط به ادای کلمات خشک و بی روح بسنده می کنند و می گویند : قانون مجلس است , بروید به مجلس شکایت کنید. یا : بروید به هیئت دولت شکایت کنید. مصوبه هیئت دولت است . در شرایطی که دیوان عدالت اداری برای حل مشکلات مردم به اقدامات اصلاح گرانه و عمیق و اساسی تن می دهد و حتی رئیس دیوان رسما اعلام می کند که با تاسیس دفتر ویژه در ادارات می خواهند از تشکیل پرونده , صدور رای قضایی و تشکیل پرونده قضایی و استناد به قانون و صدور حکم قانونی و محکوم کردن فرد یا افرادی جلوگیری کنند , چطور یک اداره یا سازمان یا نهاد دولتی اصرار دارد در تعامل با مردم فقط به بخشنامه ها و قوانین خشک و بی روح استناد کند.
نکته مهم تر از همه نکات بالا که دقیقا خلاف برخورد غلط مسئولین برخی ادارات و وزارتخانه ها است , برخورد عملیاتی و روح واقع بینانه و عمل گرایانه رئیس دیوان عدالت اداری در برخورد با قوانین است . این نکته می تواند برای همه سرمشق و عبرت شود. دیوان عدالت اداری که در واقع یک نهاد وابسته به قوه قضائیه است و برای آب خوردن هم باید به قوانین و مواد و تبصره های قانونی استناد کند , آمده است برای نجات مردم از دیو بوروکراسی و بی عدالتی راههای فراقانونی و اصلاح گرایانه را برگزیده است.
دیوان عدالت اداری می گوید ما شوراهای حل اختلاف و دفاتر ویژه در ادارات و نهادها را افتتاح می کنیم تا مجبور به تشکیل پرونده و برخورد قانونی (که حق طبیعی و فلسفه وجودی دیوان است ) نشویم . ما می خواهیم با کدخدامنشی به وزرا , معاونین وزرا , مدیران کل , روسای ادارات و نهادها بگوییم آقای وزیر , آقای معاون وزیر , آقای مدیر کل , آقای رئیس , فلان کارمند یا فلان مراجع آمده و از شما شکایت کرده , دو تن از قضات عالی رتبه ما اعلام کرده اند که حق با کارمند یا مراجع شماست , شما فقط یک دستور شفاهی بدهید و مشکل را حل کنید و اجازه بدهید ما پرونده تشکیل ندهیم و حکم قضایی صادر نکنیم . پس نتیجه می گیریم که می توان کارهایی کرد که فقط به قوانین خشک و بی روح متکی نشد. می توان کارهایی انجام داد که به نتیجه مطلوب رسید , بدون اینکه تشکیل پرونده قضایی بدهیم و بدون اینکه قوه قضائیه را متورم تر و گسترده تر کنیم و هزینه های نظام و قوه قضائیه را بالا ببریم . می توان در کارها رضای خدا را در نظر گرفت و مردم را در چاه و یل نظام بوروکراسی و قضایی رها نکنیم . نتیجه نهایی تر اینکه مسئولین بیمه تامین اجتماعی و سایر مسوولین که درصدر آمار شکایات مردمی قرار دارند , می توانند تعامل بیشتری با مردم داشته باشند و از چسبیدن به قوانین خشک و بی روح و بعضا غلطی که اتفاقا مجلس و دولت هم تصویب کرده , دست بردارند و عدالت را بیشتر رعایت کنند.
ان شاالله در دهه فجر امسال و در روز افتتاح اولین دفتر ویژه دیوان عدالت اداری در سازمان تامین اجتماعی وسایر وزارتخانه ها و... بیشتر در این باره قلم خواهیم زد.