نقش زنان در مبارزات ملت فلسطین

وزارت بهداشت فلسطین اعلام کرده است از آغاز انتفاضه تا زمستان گذشته 205 بانوی فلسطینی به شهادت رسیده است . این واقعیت بار دیگر نقش مهم و موثر زنان را در تاریخ مبارزات ملت فلسطین در اذهان ملل آزاده و مسلمانان جهان زنده می کند. بر این اساس مقاله زیر در نظر دارد از زوایای مختلف به این مبحث , یعنی نقش زن در آرمان فلسطین بپردازد.
فعالیت های زنان فلسطینی را باید به دو بخش اجتماعی , فرهنگی و مبارزاتی تقسیم کرد.
فعالیت های اجتماعی :
طبق آمار موجود حدود یک و نیم میلیون زن در فلسطین زندگی می کنند که بیش از نیمی از جمعیت فلسطینی ها را در نوار غزه و کرانه باختری تشکیل می دهند و این به آن معنی است که زنان فلسطینی نیمی از بار مسئولیت و دردها و رنج های ملت فلسطین را متحمل می شوند. گرچه رسالت اصلی زنان فلسطینی شرکت در مبارزات آزادسازی فلسطین بوده است و تاریخ نیز دربرگیرنده فرازهای پرافتخاری از این نقش می باشد ولی این ایفای نقش مبارزاتی مانع فعالیتهای اجتماعی زنان فلسطینی نشده است . چنانکه براساس تازه ترین گزارش مرکز اطلاعات رسانه ای فلسطین در بیروت , در زمان حاضر غیر از حضور زنان در موسسه های ملی و انجمن های اجتماعی , 56 زن فلسطینی در شورای ملی فلسطین عضویت دارند . مطابق این گزارش از مجموع 100 عضو شورای مرکزی جنبش آزادی بخش فلسطین « فتح » , 10 نفر از اعضای آن را زنان تشکیل می دهند .
از 88 عضو مجلس قانون گذاری فلسطین , 5 نفر , و از 24 وزیر حکومت خودگردان نیز دو وزیر زن هستند . طبق آمار , 12 درصد مدیران و 25 درصد رئیسان بخش های این حکومت نیز در اختیار زنان است .
از مجموعه سه هزار و 600 عضو شورای شهر در مناطق فلسطینی , 66 نفر زن هستند و این درحالی است که ملت فلسطین در سال های اخیر شاهد انتخاب زنان در کمیته های مرکزی برخی از سازمان ها و احزاب فلسطینی است . نقش زنان در مبارزات اجتماعی و سیاسی , موجبات تغییر در مفاهیم و ارزش های متعلق به آنان را فراهم کرده هرچند نیروهای سیاسی و احزاب فلسطینی که هدایت آنان به عهده مردان است , از فعالیت های زنان حمایت جدی ندارند.
در این میان برخی جنبش های زنان فلسطینی دیدگاه روشن و جامعی درباره نقش زنان در اینده جامعه فلسطینی ندارند. از این رو اتحادیه زنان فلسطینی آنان را به مشارکت جدی در انتخابات , به ویژه انتخابات مجلس قانون نگذاری فلسطین تشویق می کند.
خانم « زهیره کمال » وزیر امور زنان در حکومت خودگردان در این باره گفت که به تازگی انجمنی متشکل از 15 عضو با هدف آموزش سیاسی زنان فلسطینی برای شرکت در مبارزات انتخاباتی تشکیل شده است . انتخابات مجلس قانون گذاری فلسطین از سال 1375 به این سو برگزار نشده است .
زهیره با انتقاد از قانون انتخابات فلسطین معتقد است که مواد این قانون بیشتر مبتنی بر نفوذ و سنت های عشیره ای و برتری بخشیدن به نقش مردان و تقدم آنان بر زنان است که این امر مانع جدی برای مشارکت آنان به حساب می آید.
فعالیت های مبارزاتی :
افزون بر فعالیت اجتماعی , زنان فلسطینی با آنکه در بدترین شرایط اقتصادی در نتیجه اشغالگری اسرائیل به سر می برند , در عین حال نقش مبارزاتی خود را برای آزادی قلمرو فلسطین و استیفای حقوق غصب شده به خوبی ایفا کرده اند. گواه این مطلب به شهادت رسیدن و مجروح شدن شمار زیادی از زنان و دختران فلسطینی از آغاز پیکار آزادسازی فلسطین تاکنون بوده است .
دامنه مبارزات زنان فلسطین از فعالیت در پشت جبهه و تربیت فرزندان مبارز تا شرکت مستقیم در عملیات رزمی و انجام عملیات شهادت طلبانه علیه اشغالگران صهیونیست گسترده بوده است . این مبارزات به ویژه در طول انتفاضه نخست و همچنین انتفاضه مسجدالاقصی نمود بیشتری داشته است .
شرکت در عملیات شهادت طلبانه
شرکت زنان فلسطینی در عملیات ضد صهیونیستی به ویژه عملیات شهادت طلبانه , مبارزه برای آزادی فلسطین را وارد مرحله تازه ای کرد. در این راستا شمار زیادی از زنان فلسطینی با دست زدن به عملیات شهادت طلبانه تلفات گسترده و ضربات روانی شدیدی بر صهیونیستها وارد کردند. به تعدادی از این عملیات اشاره می شود.
1 ـ « وفا ادریس » , 20 ساله عضو گردانهای الاقصی در تاریخ هشتم دی ماه 1380 در بیت المقدس دست به عملیات شهادت طلبانه زد که منجر به کشته و زخمی شدن 91 صهیونیست شد .
2 ـ « دارین ابوعیشه » عضو گردانهای الاقصی در هفتم بهمن 1380 در شمال کرانه باختری عملیات شهادت طلبانه انجام داد که منجر به زخمی شدن 3 نظامی اسرائیلی گردید.
3 ـ « ایات الاخرس » , عضو گردانهای الاقصی , در نهم فروردین 1381 در بیت المقدس عملیات استشهادی انجام داد که 22 صهیونیست کشته و زخمی شدند.
4 ـ « عندلیب خلیل » در دوم اردیبهشت 1381 در بیت المقدس عملیات شهادت طلبانه انجام داد که بیش از 90 صهیونیست کشته و زخمی شدند .
5 ـ « هبه عازم سعید » , 20 ساله , عضو گردانهای قدس در تاریخ نهم اردیبهشت 1382 در منطقه « عفوله » عملیات استشهادی انجام داد و 23 صهیونیست را کشته و زخمی کرد.
6 ـ « هنادی تیسیر » , 28 ساله عضو گردانهای قدس در 14 مهرماه 1382 در شهر حیفا عملیات شهادت طلبان انجام داد که منجر به کشته و زخمی شدن 80 صهیونیست گردید .
7 ـ « ریم الصالح » 22 ساله , عضو گردانهای عزالدین قسام در تاریخ 24 دی ماه 1382 در غزه عملیات شهادت طلبانه صورت داد که طی ان 15 صهیونیست کشته و زخمی شدند.
براساس گزارش وزارت بهداشت فلسطین شمار بانوان شهید فلسطینی که فقط در دوره زمانی انتفاضه مسجدالاقصی به شهادت رسیده اند به 205 نفر بالغ می گردد.
همچنین در این مدت به علت ممانعت نظامیان رژیم صهیونیستی ازا نتقال بانوان باردار فلسطینی به بیمارستان ها , 55 زن فلسطینی در ایست های بازرسی صهیونیستی زایمان کردند که از این میان 33 نفر از نوزادان متولد شده در بازرسی ها به علت جلوگیری صهیونیست ها از انتقال آن ها به بیمارستان در دم جان سپرده اند.
براساس این گزارش بیش از 31 بانوی فلسطینی به علت ممانعت رژیم صهیونیستی از عبور آمبولانس های فلسطینی از ایست های بازرسی و انتقال این بیماران به بیمارستان ها و مراکز درمانی بدرود حیات گفته اند.
زنان اسیر فلسطینی
مقاومت حماسی زنان اسیر فلسطینی در زندانهای رژیم صهیونیستی برگ زرینی در تاریخ مبارزات ملت فلسطین محسوب می شود. این زنان دوشادوش مردان فلسطینی با تحمل حبس های طولانی و انواع شکنجه های روحی و جسمی نقش بسزایی در تکوین آرمان فلسطین ایفا کرده اند.
با وجود کمبود اسناد ومنابع درباره تعداد و اسامی زنان اسیر فلسطینی منابع غیررسمی و اولیه در فلسطین نشان می دهد که از آغاز اشغال فلسطین تاکنون نزدیک به 10 هزار زن فلسطینی از گروههای مختلف توسط صهیونیستها بازداشت شده اند.
هم اینک در زندانهای اشغالگران مادرانی حضور دارند که سالها از اسارتشان می گذرد. « ماجده سلایمه » . « سمیحه حمدان » و غیره ازجمله این اسیران هستند.
اکثر دستگیریهای زنان فلسطینی در فاصله سالهای 1347 تا 1355 همچنین در دوران انتفاضه صورت گرفته است . این اسرا در مدت محکومیت خود با انواع سرکوبها و شکنجه ها روبرو بوده اند و شهادت تعداد زیادی از اسیران حاکی از آن است که آنها مورد ضرب و شتم , فشار روانی و انواع تهدیدها قرار گرفته اند.
سالهای 47 تا 48 به عنوان سالهای آغازین بازداشت برای زنان اسیر سالهای بسیار سختی بود . از دهه 1360 زنان اسیر فلسطینی برای بهبود شرایط زندانها و مقابله با سیاستهای سرکوب و خشونت به شیوه های مختلف به مبارزه و اعتراض و اعتصاب غذای نامحدود دست زدند. آنان در سال 1363 به مدت 18 روز , در سال 1371 به مدت 15 روز , در سال 1375 به مدت 18 روز و در سال 1377 به مدت 10 روز به اعتصاب غذای نامحدود دست زدند.
اصلی ترین درخواستهای زنان اسیر فلسطینی جداکردن آنان از زنان جنایتکار و بهبود کیفیت غذا , درمان بیماران , دادن اجازه برای استفاده از روزنامه و کتاب و نامه , پایان دادن به سرکوب اسرا و اقدامات ایذایی برای تحریک این اسیران از سوی زندانبانان بود. زنان اسیر فلسطینی با اقدامات اعتراض آمیز خود موفق شدند به برخی از خواسته های خود جامه عمل بپوشانند و برای خدمت به اسرا موسسه ای را در داخل زندان تشکیل دهند.
مشکلات زنان اسیر فلسطینی منحصر به این موارد نبوده است . این زنان مانند « میمه آغا » , « سمیحه حمدان » و « ماجده سلایمه » در سلولهای تنگ و تاریک زندانهای رژیم صهیونیستی زایمان و به مدت دو سال از کودکان خود در همین سلولها نگهداری کرده اند.
ماجده که با وجود سهل انگاری صهیونیستها و بی توجهی به وضعیت سلامتی اسرا از بیماری رنج می برد. سالهای طولانی از عمر خود را در زندانهای صهیونیستها گذرانده است . برخی از زنان اسیر مانند « عطاف عالیه » , « زهره فرعوش » , « نادیه الخیاط » , « فاطمه برناوی » (که اول زن اسیر فلسطینی است ) بیش از 10 سال است که در این زندانها اسیرند .
هنگامی که صهیونیستها پس از توافق « طابا » تصمیم گرفتند که تعدادی از زنان اسیر فلسطینی را آزاد کنند , زنان اسیر فلسطینی با آن مخالفت کرده و خواستار آزادی دسته جمعی زنان اسیر شدند و ترجیح دادند که در زندان بمانند تا این امر تحقق یابد. آنها موفق شدند در نهایت سخن خود را به کرسی بنشانند و در سال 1376 تعداد زیادی از زنان اسیر فلسطینی از زندانهای اشغالگران آزاد شدند.
این اسیران همچنین پس زا امضای توافق « اسلو » با شعار « هیچ طرحی بدون آزادی تمامی اسرای فلسطینی صورت نخواهد گرفت » به منظور دستیابی به اهداف خود به طرح اعتصاب اسرای فلسطینی در زندانهای اشغالگران پیوستند.
در حال حاضر دهها زن اسیر مبارز از جمله « سونا الراعی » , « نسرین طه » , « عبیر عمرو » , « سعاد غزال » , « ومها العک » , « ام منی » , « ساره عیسی عمرو » , « وجدان احمد بوجه » , « عبیر ناصر ابوخضیر » و « هنا ابو خضیر » در زندانهای اشغالگران اسیرند. این اسرا در بند زنان « الرمله » و مراکز بازداشت دیگری در شرایطی بسیار سخت زندگی می کنند. اشغالگران آنها را در سلولهای زنان جنایتکار قرار می دهند و همه روزه به اقدامات تحریک آمیزی بر ضد آنان دست می زنند.
در بین زنان اسیر فلسطینی یک نوجوان 16 ساله به نام « سعاد غزال » حضور دارد که به شش سال و نیم حبس محکوم شده است .
شکنجه اسرای زن
زن فلسطینی در اثنای بازداشت و بازجویی به دست افراد « شاباک » (سازمان اطلاعات رژیم صهیونیستی ) با انواع روشهای سرکوبگرانه و وحشیانه روبروست . صهیونیستها برای این که زنان اسیر را به زانو درآورند و به تسلیم وادار کنند و از آنها انسانهایی بی هدف , ضعیف و شکننده بسازند از انواع فشارهای روانی , تهدید استفاده می کنند.
برخلاف تصور بازجویان صهیونیست زنان اسیر فلسطینی شجاعت و بی باکی خود را در رویارویی با بازجویان و روشهای خشونت بار و ضدبشری آنها ثابت کردند و دیری نپایید که بطلان این اندیشه بر اشغالگران روشن شد.
زن اسیر فلسطینی برای حمایت از عزت و شرف و نیز دفاع از انسانیت خود بسیاری از ظلم و ستمها و دردها را تحمل کرده است . تجربه زن فلسطینی پر از فداکاری , ازخودگذشتگی و فداکاری است و حماسی ترین لحظات را در تاریخ به ثبت رسانده است . در این راستا بازجویان صهیونیست از وحشیانه ترین و غیرانسانی ترین روشهای موجود برای شکنجه زنان اسیر استفاده کرده اند که به برخی از آنها اشاره می شود :
تهدید به تجاوز جنسی : بازجویان صهیونیست گمان می کردند که این عامل , برنده ترین سلاح برای درهم شکستن مقاومت زنان فلسطینی و وادارکردن آنان به تسلیم و اعتراف است . « رائده محمد » شحاده » , یکی از اسرای فلسطینی می گوید : تهدید به تجاوز شمشیری بود که برروی گردنم گذاشتند : « اعتراف کن و گرنه به یکی از سربازانم دستور می دهم که در برابر من به تو تجاوز کند » .
« فاطمه الکرد » می گوید : بازجویان صهیونیست او را تهدید کردند که زنان فاحشه ای به سلول را خواهند آورد.
« صفا دعیبس » درباره این روش وحشیانه گفت : در حالیکه بازجو به من نزدیک می شد , گفت : آیا وقتی که شوهرت با تو ازدواج کرد باکره بودی من با حقارت به سوی او نگاه کردم , سپس مرا تهدید به تجاوز کرد.
« رحاب عیساوی » تصریح کرد , اشغالگران وی را تهدید کردند که اگر به آنچه می خواهند به طور کامل اعتراف نکند , یک « دروزی » را می آورند تا به وی تجاوز کند.
بدون تردید بازجویی زجرآورترین دوره زندان برای زن اسیر فلسطینی به شمار می رود. او با انواع روشها شکنجه می شود. بازجویان برای اینکه از وی اعتراف بگیرند با او در یک اتاق پر از آینه می نشینند و در حالیکه که در وسط اتاق مذکور میز بزرگی قرار دارد و یک اسلحه کمری نیز بر روی آن گذاشته شده است , از پدر اسیر می خواهند که وی را قانع به اعتراف کند. این تهدید با حضور نزدیکان و اعضای خانواده صورت می گیرد. بازجویان برای گرفتن اعتراف از اسلحه استفاده می کنند.
یکی از زنان اسیر می گوید : آنان مرا در سلولهای ترسناک و تاریک قرار دادند که به جز سرما و تاریکی در آن چیزی دیگری وجود نداشت . آب برای ساعات طولانی در آن جاری می شد به طوری که احساس می کردم که بر لبه پرتگاهی ایستاده ام . من با سکوت و انتظار همراه با نگرانی و آشفتگی هم نشین شده بودم . در این چاه وحشتناک تنها مانده بودم و گذشت زمان را احساس نمی کردم . ذهنم مشوش شده بود. صدها تن از زنان اسیر نیز وضعیتی مشابه من داشتند. هدف آنها رساندن زن اسیر به حالتی از ناامیدی , احساس تنهایی و تسلیم بود.
یکی از انواع فشارهای روانی که اعضای سازمانهای اطلاعاتی صهیونیستها از آن بر ضد زنان اسیر استفاده می کردند , آوردن دهها زن فاحشه به سلولهای اسرا بود زیرا می دانند که زنان فلسطینی به ارزش های اخلاقی و معنوی پایبندی شدید دارند.
بازجویان زنان اسیر را برای ساعات طولانی از خواب محروم می کردند. آنها یک کیسه بدبو را برروی سر اسیر قرار می دادند به طوری که صورت وی را می پوشاند و تنفس او را دشوار می کرد. اشغالگران دستهای اسیر را از پشت می بستند و وی را برای ساعات طولانی بی حرکت رها می کردند. اشغالگران همراه با این اقدام اجازه نمی دادند که زنان اسیر فلسطینی برای مدت طولانی بخوابند و یا غذا بخورند تا از این راه مجبور شوند اعتراف و از بازجویان اطاعت کنند. « سهام برغوثی » در این باره می گوید : آنها اسرا را از خواب محروم می کردند.
در هفتم خرداد 1371 زنان فلسطینی در یک هماهنگی کامل با سایر زندانیان , به مدت 17 روز اعتصاب کردند که منجر به بهبود نسبی شرایط زندان ها گردید.
هم اینک , شمار زیادی از زنان به همراه بیش از هفت هزار زندانی مرد فلسطینی در شرایط طاقت فرسایی در زندانهای رژیم صهیونیستی به سرمی برند. این زنان عمدتا به اتهام اقدامات ضد صهیونیستی و یا همکاری با مبارزان فلسطینی در زندان هستند.
آنچه در این میان از اهمیت برخوردار است تقویت روزافزون اراده بانوان فلسطینی برای تشریک در مبارزات آزادیبخش سرزمین فلسطین است . زن فلسطینی اگر زمانی فقط جنایات روزمره فلسطینی ها را در حق خود و اعضای خانواده اش تحمل می کرد اینک به یک عصیانگر شجاع در برابر جنایات و سیاستهای غیرانسانی صهیونیستها تبدیل شده است و بدون ترس با امکانات محدود دفاعی به رویارویی با صهیونیستها برمی خیزد. این واقعیتی است که ترس و نگرانی را در دل صهیونیستها عمیق تر می سازد.
« بنیامین الیعازار » رئیس سابق ستاد ارتش رژیم صهیونیستی که شخصا با یک زن شهادت طلب فلسطینی , که قبل از عملیات بازداشت شده و در زندان به سرمی برد , به گفتگو پرداخته است اعتراف می کند : « درک نمی کنم چه عاملی این زنان را به انجام چنین اعمال خطرناک و استقبال از مرگ ترغیب می کند. » این واقعیتی است که هم اکنون در اذهان زنان فلسطینی جاری است و نویدبخش رهایی سرزمین فلسطین است .