تحولات لبنان و نقش سازمان ملل متحد

درافشانى
مأموریت «ترى رودلارسن» فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد به خاورمیانه و رایزنى هاى وى با مقامات بلندپایه مصر، اردن، سوریه و لبنان اگرچه در قالب پیگیریهاى دبیر کل سازمان ملل متحد براى نظارت بر اجراى قطعنامه ۱۵۵۹ شوراى امنیت توجیه شده است، ولى اظهارات وى نشان مى دهد که لارسن اهداف دیگرى را نیز تعقیب مى کند. در قطعنامه ۱۵۵۹ شوراى امنیت، خارج شدن نیروهاى سورى از لبنان و خلع سلاح گروههاى شبه نظامى دراین کشور خواسته شده است. اما تأکید ترى رود لارسن بر لزوم برگزارى انتخابات پارلمانى در لبنان در موعد مقرر، یعنى ماه ژوئن، مى تواند زوایاى دیگرى از مأموریت فرستاده ویژه دبیرکل را نشان دهد.
ناظران سیاسى عقیده دارند، موضوع انتخابات پارلمانى در لبنان که از قضا جناحهاى مخالف دولت این کشور نیز به آن دل بسته اند، موضوعى است که در کنار دو موضوع دیگر یعنى خروج نیروهاى نظامى و اطلاعاتى سوریه از لبنان و خلع سلاح حزب الله مى تواند منشأ تحولات آتى در لبنان باشد. این در شرایطى است که ترور «رفیق حریرى» و ابعاد پیچیده این ترور که رمز آلود نشان مى دهد، کماکان، بیروت و دمشق را تحت تأثیر فشارهاى خارجى قرار خواهد داد. سیر تحولات پس از ترور حریرى در لبنان و حتى سوریه، نشان دهنده آن است که طراحى این ترور، دقیق و در جهت اجراى اهداف خاصى صورت گرفته است.
دولت سوریه پایان ماه آوریل را زمان نهایى براى تخلیه کامل نیروهاى خود از لبنان اعلام کرده است و امیل لحود نیز تلاش فراوان دارد تا روند تحولات را به سود خود تغییر دهد. ولى این همه حاکى از تغییر موازنه هاى قدرت در لبنان در جهت ایجاد امنیت و رفع دلمشغولى ها و دغدغه هاى تل آویو و مقامات اسرائیلى است.
حضور نیروهاى سوریه در لبنان، قدرت حزب الله و همگامى هاى دولت لبنان با آن همواره اسباب نارضایتى اسرائیلى ها بوده است. از این رو، مجموعه تحولاتى که لبنان پس از ترور رفیق حریرى و قطعنامه ۱۵۵۹ شوراى امنیت شاهد بوده ، حدس و گمانهایى را تقویت کرده است. اجراى این قطعنامه در شکل نهایى آن مى تواند اسرائیل را در مرزهاى شمالى با لبنان آسوده خاطر کند.
اگرچه حزب الله در قالب کنونى باتوجه به توانایى هاى خود، با خلع سلاح سخت کنارخواهدآمد. ولى به نظرمى رسد ظرفیت هاى لازم را براى تبدیل به یک حزب سیاسى داراست.
شاید مشکل اصلى و اساسى دراین راه نوع امتیازاتى باشد که دولت لبنان و حزب الله از آمریکا و یا اسرائیل درخواست خواهندکرد. اگرچه تحرک سازمان ملل متحد دراین باره نشان مى دهد، دولت لبنان از امکان مانور چندانى برخوردار نخواهدبود.
با این اوصاف، موضوع انتخابات پارلمانى ماه ژوئن در لبنان مى تواند یک نقطه عطف درتحولات جارى این کشور تلقى شود. برگزارى و یا عدم برگزارى انتخابات پارلمانى و حتى نتایج آن، چالش دولت لبنان با سازمان ملل متحد، آمریکا و فرانسه خواهدبود. برخى تحلیلگران انقلابهاى رنگین درگرجستان، اوکراین و حتى قرقیزستان را که همگى برآمده از انتخابات پارلمانى ریاست جمهورى دراین کشورها بوده است، دراین باره مثال مى‌آورند.
به اعتقاد این تحلیلگران، انتخابات پارلمانى لبنان به احتمال فراوان ابزارى براى دخالت در لبنان و وادار کردن دولت این کشور به اجراى تغییرات موردنظر خواهدبود.
از این رو پیش بینى آنکه در چنین وضعیتى،لبنان در پى سپرى شدن ۱۶ سال از پایان جنگ داخلى باردیگر دستخوش بى ثباتى و ناآرامى مى شود، چندان دور از ذهن نخواهدبود. تحولات آتى در لبنان که ترکش هاى آن مى تواند فضاى سیاسى سوریه را نیز تحت تأثیر خود قراردهد، حلقه اى دیگر از طرحهاى آمریکا درخاورمیانه و دنباله آن چیزى است که پس از گذشت دوسال از اشغال عراق شاهد آن هستیم.
در این گیر و دار، آنچه جلب نظر مى کند و مى تواند حساسیت داشته باشد، نقش سازمان ملل متحد در سوق دادن تحولاتى است که بى تردید، نفع اصلى آن، نصیب آمریکا و اسرائیل خواهدشد.
اصرار سازمان ملل متحد بر اجراى دقیق و کامل قطعنامه 1559، باتوجه به انبوهى از قطعنامه هاى فراموش شده سازمان ملل متحد ازسوى اسرائیل، شائبه هاى کنونى نسبت به عملکرد دبیرکل سازمان ملل را افزایش داده است.