۲ انتخابات در آفریقا: یک تشابه چند اختلاف

حسن یوسفى
مناطق مختلف قاره آفریقا در روزهاى اخیر شاهد برگزارى انواع انتخابات بوده اند و هرکدام از آنها نیز ویژگى هاى خاص خود را داشته است.
در این میان، برگزارى دو انتخابات در منطقه بحران خیز غرب آفریقا در ۱۰ روز گذشته در نوع خود هم جالب و عبرت انگیز به نظر مى‌رسد.
اما این دو انتخابات در لیبریا و بورکینافاسو، اگرچه از نظر ظاهرى به هم تشابه داشتند، اما در اصل، چند تفاوت ماهوى با هم دارند. در ظاهر، در لیبریا و بورکینافاسو، نامزدهاى پیروز با کسب حدود ۶۰ درصد آراى شرکت کنندگان در انتخابات ریاست جمهورى به موفقیت دست یافتند.
در لیبریا، خانم «الن جانسون سرلیف» در دور دوم انتخابات ریاست جمهورى لیبریا در رقابتى قابل توجه توانست رقیب تازه نفس خود، «ژرژوه آ» فوتبالیست مشهور سابق را شکست دهد. اما در بورکینافاسو، براى سومین بار، «بلیز کامپائوره» با شکست دادن رقباى خود در انتخابات ریاست جمهورى قدرت را دراین کشور از آن خودکرد و براى پنج سال دیگر در رأس قدرت حضور خواهد داشت.
با اینکه برخلاف ادوار گذشته، ۱۱نامزد از احزاب مخالف در انتخابات ریاست جمهورى هفته گذشته بورکینافاسو حضور داشتند، مخالفان با متهم کردن دولت به جانبدارى از کامپائوره، مسأله تقلب در انتخابات را مطرح کردند. وى در سال ۱۹۸۷ با کودتا علیه رهبر تاریخ ساز بورکینافاسو «توماس سانکار» به قدرت رسید و در سالهاى ۱۹۹۱ و ۱۹۹۸ نیز با اینکه نظام چند حزبى دراین کشور برقرار شده بود، در انتخاباتى که نامزدهاى مخالفان آن را تحریم کرده بودند، به پیروزى رسید. البته در انتخابات هفته گذشته، نامزدهاى احزاب مخالف براى نخستین بار در انتخابات حضور داشتند، اما بسیارى از ناظران از قبل مى دانستند که کامپائوره بدون مشکلى بار دیگر به پیروزى خواهدرسید.
اما در لیبریا، برخلاف بورکینافاسو، شرایط دیگرى رقم زده شد. انتخابات در لیبریا در شرایطى برگزارشد که پس از یک دوره جنگهاى داخلى، امضاى قرارداد صلح میان دولت و گروههاى شورشى منجر به تبعید «چارلز تیلور» رئیس جمهورى بانفوذ این کشور شد. با تشکیل دولت انتقالى در لیبریا و حضور نیروهاى پاسدار صلح بین المللى در این کشور، تلاشهاى بسیارى دردوسال گذشته صورت گرفته تا انتخابات ریاست جمهورى در لیبریا برگزار شود.
در دور اول انتخابات ریاست جمهورى، وه آ با حدود ۳۰ درصد آرا و سرلیف با حدود ۱۹ درصد آرا به دور دوم انتخابات راه یافتند.با اینکه بسیارى از کارشناسان، پیروزى بدون دردسر وه آ در دور دوم انتخابات را پیش بینى کرده بودند، اما برخلاف این انتظار، سرلیف با کسب حدود ۶۰ درصد آرا به پیروزى رسید. این انتخاب نشان داد که مردم لیبریا برخلاف بسیارى از تبلیغات داراى شعور و درک بالایى هستند و مى توانند براى آینده خود تصمیم بگیرند. زیرا مردم لیبریا با انتخاب فردى که داراى تحصیلات دانشگاهى معتبر، سابقه مدیریتى قابل توجه در امور اقتصادى و پیشینه فعالیت سیاسى است، آینده کشور خود را به حدس و گمان نسپردند.
درواقع، ژرژ وه آ با اینکه داراى شهرت بسیارى بود و حتى ازسوى برخى قدرتهاى خارجى هم حمایت مى شد، اما علاوه بر نداشتن تحصیلات آکادمیک، سابقه فعالیت سیاسى نداشت. در ضمن وى تاکنون در هیچ مقامى آزمایش نشده است. درمقابل، الن جانسون سرلیف در دانشگاه هاروارد تحصیل کرده، زمانى یکى ازمدیران منطقه اى بانک جهانى بوده است و همچنین سابقه وزارت دارایى و اقتصاد لیبریا را نیز در پیشینه خود به همراه دارد.
براین اساس و باتوجه به این سابقه، مردم لیبریا که پس ازجنگهاى داخلى با مشکلات اقتصادى بسیارى دست و پنجه نرم مى کنند و براساس آخرین آمارها ۸۰ درصد جمعیت کشور در فقر شدید به سرمى برند و بیکارى دراین کشور بیداد مى کند، حضور مدیرى باسابقه فعالیت اقتصادى و سیاسى، بیشتر از شهرت فوتبالیستى بدون پشتوانه مشخص، کارآیى خواهدداشت.
به نظرمى رسد که این انتخاب باید مردم لیبریا را جدا ازهرگونه برداشت سیاسى و جانبدارى از گروهى خاص، تنها به دلیل آگاهانه بودن آن تحسین کرد. درواقع، انتخابات لیبریا برخلاف انتخابات بورکینافاسو یک بار دیگر نشان داد که آفریقا نیز برخلاف تبلیغات رسانه هاى غربى که تلاش مى کنند مردم این قاره را عقب مانده نشان دهند، مى توانند براى آینده خود به خوبى تصمیم بگیرند و احتیاجى نیز به قیم ندارند.