رابین کوک وزیر خارجه سابق انگلستان شنبهشب و در اثر سقوط از کوهی در اسکاتلند در سن 59 سالگی درگذشت. کوک که از چهرههای چپگرای حزب کارگر و از سرسختترین مخالفان جنگ عراق بود، هنگام کوهنوردی در منطقه بناستاک اسکاتلند سقوط کرد. کوک بلافاصله پس از این حادثه با اورژانس هوایی به بیمارستان منتقل شد، ولی تلاش چهل دقیقهای پزشکان برای نجات جان او موثر واقع نشد.
با مرگ رابین کوک حزب کارگر یکی از چهرههای تاثیرگذار و یکی از بهترین مناظرهکنندگانش را از دست داد. کوک در سه سال گذشته به یکی از منتقدان اصلی سیاستهای تونی بلر به ویژه سیاست خارجی او تبدیل شده بود. کوک که از سال1997 تا 2001 (دوره اول نخستوزیری تونی بلر) وزیر خارجه بود، پس از پیروزی مجدد بلر در انتخابات و در جریان ترمیم کابینه از این سمت کنار گذاشته شد و به مقام رهبری اکثریت پارلمانی حزب کارگر منصوب شد. با اینکه این مقام یک پله از سمت وزارت خارجه پایینتر بود، کوک در نقش جدید نیز آسوده به نظر میرسید و مدرنسازی مجلس را در دستور کار خود قرار داد. کوک در این نقش نیز فردی موثر تلقی میشد.
اما اوج رودررویی کوک با بلر ماه مارس سال 2003 میلادی بود. رابین کوک درست شب قبل از حمله آمریکا و انگلیس به عراق از رهبری مجلس عوام نیز کناره گرفت. سخنرانی استعفای او در مجلس عوام به یکی از سخنرانیهای به یاد ماندنی در سالهای اخیر صحنه سیاسی انگلیس تبدیل شد. کوک در این سخنرانی گفت حاضر نیست در مسئولیت جمعی تصمیم بریتانیا در حمله به عراق بدون حمایت بینالمللی و داخلی شریک شود. کوک بعد از استعفا به رهبر چپگرایان حزب و محل رجوع نمایندگان «شورشی» حزب کارگر تبدیل شد تا جایی که عدهای او را یکی از شانسهای رهبری حزب در سالهای آینده دانستند. البته خود رابین کوک بارها این احتمال را رد کرده و از رهبری گوردون براون بر حزب کارگر حمایت کرده بود. او در دو سال اخیر به مناسبتهای مختلف از تونی بلر میخواست که رهبری حزب را به گوردون براون بسپارد. کوک از مدتها پیش امید به هدایت حزب کارگر را از دست داده بود. او زمانی گفت: «من آنقدر خوشقیافه نیستم که بتوانم رهبر حزب شوم.»
کوک یکبار نیز در طول وزارتش دچار رسوایی اخلاقی شد. مطبوعات انگلیس در اولین سال وزارت او از روابط نامشروع کوک با معاونش گینور خبر دادند.
کوک با انتشار این خبر از همسر سابق خود مارگارت جدا شد و پس از آن با گینور ازدواج کرد.
رابرت فینلیسون کوک روز 28 فوریه سال 1946 در لانارکشایر اسکاتلند متولد شد. او که در مدرسه لقت رابین گرفت، در دانشگاه ادینبورگ در رشته ادبیات انگلیسی تحصیل کرد. رابین کوک در فاصله سالهای 1971 تا 1974 عضو شورای ادینبورگ و در سالهای 1974 تا 1983 نماینده ادینبورگ مرکزی در مجلس عوام بریتانیا بود. او از سال 1983 به بعد نماینده مجلس عوام از شهر لیوینگستون بود.
کوک از سال 1989 تا 1992 وزیر بهداشت سایه، از سال 1992 تا 1994 وزیر تجارت سایه و از سال 1994 تا 1997 وزیر خارجه سایه در کابینه سایه حزب کارگر بود.
یکی از خاطرههای درخشان رابین کوک در مجلس عوام که به یاد بیشتر بریتانیاییها مانده است، تحلیل او از گزارش حزب محافظهکار درباره رسوایی صدور سلاح به عراق در سال 1996 بود. کوک که در آن زمان وزیر خارجه سایه حزب کارگر بود، درست دو ساعت بعد از دریافت نسخهای از آن گزارش دو هزار صفحهای، نحوه رسیدگی دولت محافظهکار را در عملکردی خارقالعاده به شدت زیر سؤال برد. کوک در دوران وزارتش نیز نقش کلیدی در پایان دادن به قتل عام نژادی و برقراری صلح در منطقه بالکان داشت و همواره به این فعالیت خود افتخار میکرد. کوک بعد از استعفایش در سال 2003 کتاب خاطراتش را منتشر کرد که به یکی از کتابهای پرفروش بریتانیا تبدیل شد. او در دو سال اخیر به طور مرتب برای روزنامههایی مانند گادرین و ایندیپندنت سرمقاله مینوشت. موضوع بیشتر نوشتههای او مخالفت با جنگ عراق بود. آخرین مقاله انتقادی کوک در مورد عراق دو هفته پیش منتشر شد که او در آن حضور نظامیان انگلیسی و آمریکایی در عراق را یک مشکل امنیتی برای عراق خوانده بود. جک استراو وزیر خارجه بریتانیا نیز یک هفته بعد از مقاله کوک در مصاحبهای تائید کرد که حضور نظامیان انگلیسی و آمریکایی یکی از مشکلات امنیتی عراقیها است.
بهترین نماینده مجلس عوام
بلافاصله بعد از انتشار خبر مرگ ناگهانی کوک، تونی بلر بیانیهای صادر کرد. بلر از کوک به عنوان «فردی با استعداد فوقالعاده» یاد کرد که «در مباحثهها و مناظرهها، تیزهوش و بیپرده بود و در قانع کردن دیگران مهارت و قدرتی خارقالعاده داشت.» بسیاری از تحلیلگران سیاسی انگلیس نیز کوک را مناظرهکننده سیاسی برجسته عصر خود خواندهاند. بلر همچنین در بیانیهاش نوشت: خبر درگذشت کوک نه تنها مردم بریتانیا بلکه بسیاری افراد در اقصی نقاط جهان را متاثر کرده است.» جک استراو نیز با ابراز تاثر شدید از درگذشت کوک از وی به عنوان «یکی از بهتری نمایندگان تاریخ مجلس عوام» نام برد. استراو گفت: ما برای مدت بیش از 30 سال دوستانی صمیمی بودیم و این رفاقت حتی باوجود تفاوت در عقایدمان همچنان تداوم داشت. جان پرسکات معاون نخستوزیر انگلیس نیز کوک را مردی معرفی کرد که « چه در قدرت و چه در خارج از قدرت تاثیر شگرفی بر صحنه سیاسی بریتانیا برجای گذاشت.»
گوردون براون وزیر خزانهداری دولت کارگری انگلیس نیز از کوک به عنوان «بهترین نماینده مجلس عوام» یاد کرد. براون طی چند سال گذشته همواره از حمایت کوک در رقابت درون حزبی با بلر برخوردار بود.
«کوفی عنان» دبیرکل سازمان ملل متحد نیز از مرگ وزیر خارجه سابق انگلیس ابراز تاثر کرد و از او به عنوان «متحدی نزدیک در بسیاری از سیاستهای سازمان ملل متحد» یاد کرد. عنان تاکید کرد: کوک طی دوران زندگی پربار خود نشان داد که فردی هوشمند و دارای قدرت تحلیل و تصمیمگیری بالایی است که میتواند تاثیرات مثبتی در صحنه سیاسی کشور خود و جامعه بینالمللی داشته باشد. «مایکل هاوارد» رهبر حزب محافظهکار انگلیس نیز با انتشار بیانیهای سهم رابین کوک در عرصه تحولات سیاسی در انگلیس را «بسیار عظیم» خواند.
«چارلز کندی» رهبر حزب لیبرال دموکرات انگلیس نیز کوک را سیاستمداری معرفی کرد که «درگذشتش موجب تاثر صحنه سیاسی انگلیس، اسکاتلند و جامعه بینالمللی شد.» «جورج گالووی» رهبر حزب تازه تاسیس و ضدجنگ «رسپکت» که سالها با کوک در حزب کارگر حضور داشت از او به عنوان سیاستمداری یاد کرد که «تا مغز استخوان حامی کارگران بوده و به حزب کارگر اعتقاد داشت.»
گالووی که همانند کوک مخالف جنگ عراق بود و به خاطر همین مخالفت نیز از حزب کارگر اخراج شد با انتشار بیانیهای تاکید کرد قدرت تحلیل کوک در بررسی نتایج جنگ عراق بسیار بیشتر از تونی بلر بود.
«اقبال ساکرانی» دبیرکل شورای مسلمانان بریتانیا هم با انتشار بیانیهای درگذشت کوک را «موجب تاثر عمیق جامعه مسلمانان» خواند. او تاکید کرد: بزرگترین خاطره باقیمانده از کوک مخالفت وی با جنگ عراق و منعکس کردن احساس مخالفین جنگ اعم از مسلمانان و غیرمسلمانان بود که همچنان زنده باقی خواهد ماند.
سازمان «عفو بینالملل» هم به خاطر درگذشت کوک بیانیهای منتشر و از او به عنوان «مبارزی بزرگ» یاد کرد که «خاطرهاش برای همیشه زنده باقی خواهد ماند.» اتحادیههای کارگری انگلیس نیز با انتشار بیانیههایی از درگذشت وزیر خارجه سابق و از حامیان حقوق کارگران ابراز تاثر کردند.