رقابت بر سر ریاست پارلمان

حسین تاجیک
نگارش به گویش دری
گرچه هنوز در برخی از ولایات همچنان اعتراض نامزدهای انتخابات ادامه دارد؛ رقابت بر سر ریاست پارلمان خاموشانه آغاز شده است. چهره‌هایی که تاکنون در حلقات سیاسی از آنها بعنوان رئیس احتمالی پارلمان آینده کشور نام برده می‌شود، شامل استاد ربانی، محمدیونس قانونی، محمدنعیم فراهی، حاجی‌ محمد محقق و رمضان بشردوست را شامل می‌شوند.
حامد کرزی، گرزی‌بسان انتخابات ریاست جمهوری که وعده‌های کلانی به افراد متعدد داده بود، حالا نیز گفته می‌شود با درجات مختلف با این شخصیت‌ها در تماس است و هر یک آنها را به نحوی در این راستا تشویق و حمایت می‌کند.
استاد برهان‌الدین ربانی رئیس‌جمهور پیشین افغانستان سال پار با اعلان حمایت از آقای کرزی رابطه خود را با کرزی نزدیک کرد و این پشتیبانی در جایگزین ساختن احمدضیا مسعود بجای مارشال فهیم تا حدی موثر بود. گزارشات می‌رساند که ایشان برای رسیدن به ریاست پارلمان به حمایت حامد کرزی سخت دل بسته است، ولی باید دید که در عمل حامد کرزی به وعده‌های خود عمل می‌دارد یا خیر؟ ناگفته پیداست که استاد ربانی از برجسته‌ترین چهره‌های سیاسی کشور است؛ اما هنوز کشورهای غربی او را به حیث یک رهبر متفکر بنیادگرا می‌شناسند و با او برخورد صمیمانه نداشته‌اند. اگر ایشان بتوانند به مقام ریاست پارلمان آینده کشور دست یابند، باید آن را تحول مهمی به حساب آورد، زیرا چهار سال پیش در بن، جامعه جهانی تصمیم برکناری او را گرفت و دوباره آوردن ایشان روی اریکه قدرت آشکارا تغییر 180 درجه‌ای می‌تواند تعبیر شود و باید این تحول را مرحله جدیدی از سیاست گذاری در افغانستان خواند. در میان کسانی که نامشان بحیث برنده‌های انتخابات تا هنوز ثبت شده‌اند، افرادی که سابقه عضویت در جمعیت اسلامی را دارند، قابل ملاحظه است، ولی رابطه این افراد با استاد ربانی حالا بر چه منوال است، باید روی آن دقت نمود؛ زیرا در این میان کسانی دیده می‌شوند که به بزرگواری دانش، تجربه و حلم استاد ربانی قانع‌اند و او را در معاملات شخصی به دیده قدر می‌نگردند، ولی این امر با رأی دادن به استاد بعنوان رئیس پارلمان تفاوت دارد و نباید این دو را یکسان انگاشت.
زد و بندها و دگرگونی‌هایی که در کشورمان در چهار سال پسین شاهد آن بوده است، حکم می‌کند، که با تعلقات سیاسی قبلی با تأمل بیشتر نگریسته شود و محاسبه دقیق‌تری روی آن صورت پذیرد. محمد یونس قانونی یگانه کسی است که هنوز خود را کاندیدای ریاست پارلمان خوانده است، او از چند جهت خود را مستحق ریاست پارلمان آینده می‌داند.
اول آنکه در موافقتنامه بن از جبهه متحد ملی نمایندگی نمود و از آن زمان تا هنوز با بسیاری کشورهای دور و نزدیک رابطه دارد و فکر می‌کند، هیچ کشوری با ریاست او از در مخالفت پیش نخواهد آمد. دوم اینکه در انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته 16 درصد آرا را به دست آورد و مقام دوم را کسب کرد، لذا بعد از مقام ریاست جمهوری، برای ریاست پارلمان خود را ذیحق می‌شمارد. سوم اینکه آقای محمد یونس قانونی معتقد است که بیشتر از 100 تن از وکلای پارلمان آینده از طرفداران او خواهد بود و برای او رأی خواهند داد.
واضح است که برای دستیابی به ریاست پارلمان در گام نخست به جلب رضایت استاد ربانی نیازمند است و با توجه به اختلافاتی که میان این دو تن وجود دارد جلب حمایت استاد ربانی، برای قانونی کار آسانی نخواهد بود؛ ولی اکثریت شخصیت‌های تاجیک تبار بر ضرورت اتحاد استاد ربانی و قانونی می‌اندیشند، بنابراین دیده شود که هر دو برای ریاست، کاندیدا می‌شوند و یا واقع‌بینانه‌تر می‌اندیشند، یکی از ریاست پارلمان و دیگری به ریاست جناح اکثریت در درون پارلمان تن می‌دهند.
گزارشات می‌رساند، حامد کرزی سعی دارد؛ تا تنور دو دستگی میان دو شخصیت یاد شده را گرم نگهدارد و کاندیدای مورد نظر خود را که احتمالاً آقای نعیم فراهی خواهد بود، به پیروزی رساند. در حال حاضر بیشتر صاحب‌نظران بدین فکراند که تنها در صورت اختلاف قانونی و استاد ربانی، کاندیدای مورد نظر حامد کرزی برنده خواهد شد و بس.
رئیس دولت برای آنکه اکثریت را در پارلمان با خود داشته باشد، کار زیادی انجام داده است. تاکید روی سیستم SNTV در انتخابات، توزیع غیرعادلانه کرسی‌های پارلمان و دادن سهم بردن از هرگونه چارچوب قانونی به کوچی‌های افغانستان و پس از این فکر می‌شود که دولت با حربه قوم‌گرایی وارد میدان خواهد شد؛ تا وکلا را به دو دسته پشتون و غیرپشتون تقسیم نماید و با جلب شماری از افراد ضعیف‌النفس و فرصت‌طلب از هر قوم و تبار دیگر به آن اضافه نماید و سرانجام اکثریت پارلمان را بدست آورد.
حاجی محمد محقق فکر می شود، بین 25 تا 30 تن از هواداران خود را در داخل پارلمان با خود داشته باشد، در حالی که تعداد دیگری از وکلای شیعی مذهب به محورهای کوچک‌تری تقسیم خواهند شد.
محقق که در انتخابات ریاست جمهوری بحیث کاندیدای ملیت هزاره مطرح شد و رأی اکثریت این قوم را بدست آورد، اکنون بالاترین رأی را در کابل بدست آورده است.
او اگرچه قیافه یک سیاستمدار کله شق را دارد، ولی در تصمیم‌گیری‌ها بسیار بی‌باک نیست و تا حدودی محتاطانه عمل می‌نماید، از این نظر تحلیل‌گران این است که آقای محقق خود را تا آستانه افتتاح پارلمان بحیث کاندیدای ریاست مطرح می‌نماید و تا آن زمان مراقب اوضاع بوده و سرانجام از جناحی که بتواند منافع او را تأمین نماید، پشتیبانی خواهد کرد. محقق به محدودیت‌های قومی و مذهبی خویش بخوبی آگاهی دارد.
گفتنی است، که برخی از شخصیت‌هایی که عضویت پارلمان را ندارند، اما تصمیم شان در این رابطه موثر خواهد بود، عبارتند از: امیر اسماعیل خان، استاد عطا محمد خان، جنرال دوستم و .... در پایان می‌توان گفت، که تا هنوز رأی و اراده جامعه جهانی در تصمیم‌گیری‌های کلان کشورمان تعیین‌کننده است و فکر می‌شود، که کشورهای مطرح، نخواهند گذاشت که ریاست پارلمان به دست فرد خلاف میل آنها بیفتد. البته با ذکر این مسأله که با توجه به تحولات شتابان در افغانستان، شناخت فرد مورد نظر دول خارجی برای ریاست پارلمان به زمان بیشتری نیاز دارد.
گرچه تا هنوز در برخی از ولایات همچنان اعتراض نامزدهای انتخابات ادامه دارد؛ رقابت بر سر ریاست پارلمان خاموشانه آغاز شده است. چهره‌هایی که تاکنون در حلقات سیاسی از آنها بعنوان رئیس احتمالی پارلمان آینده کشور نام برده می‌شود، شامل استاد ربانی، محمدیونس قانونی، محمدنعیم فراهی، حاجی محمد محقق و رمضان بشردوست را شامل می‌شوند.
حامد کرزی، کرزی بسان انتخابات ریاست جمهوری که وعده‌های کلانی به افراد متعدد داده بود، حالا نیز گفته می‌شود با درجات مختلف با این شخصیت‌ها در تماس است و هر یک از آنها را به نحوی در این راستا تشویق و حمایت می‌کند.
استاد برهان‌الدین ربانی رئیس‌جمهور پیشین افغانستان سال پار با اعلان حمایت از آقای کرزی رابطه خود را با کرزی نزدیک کرد و این پشتیبانی در جایگزین ساختن احمد ضیا مسعود بجای مارشال فهیم تا حدی موثر بود. گزارشات می‌رساند که ایشان برای رسیدن به ریاست پارلمان به حمایت حامد کرزی سخت دل بسته است، ولی باید دید که در عمل حامد کرزی به وعده‌های خود عمل می‌دارد یا خیر؟ ناگفته پیداست که استاد ربانی از برجسته‌ترین چهره‌های سیاسی کشور است؛ اما تا هنوز کشورهای غربی او را به حیث یک رهبر متفکر بنیادگرا می‌شناسند و با او برخورد صمیمانه نداشته‌اند. اگر ایشان بتوانند به مقام ریاست پارلمان آینده کشور دست یابند، باید آن را تحول مهمی به حساب آورد، زیرا چهار سال پیش در بن، جامعه جهانی تصمیم برکناری او را گرفت و دوباره آوردن ایشان روی اریکه قدرت آشکارا تغییر 180 درجه‌ای می‌تواند تعبیر شود و باید این تحول را مرحله جدیدی از سیاست کزاری در افغانستان خواند.
در میان کسانی که نام‌شان بحیث برنده‌های انتخابات تا هنوز ثبت نشده‌اند، افرادی که سابقه عضویت در جمعیت اسلامی را دارند، قابل ملاحظه است، ولی رابطه این افراد با استاد ربانی حالا برچه منوال است، باید روی آن دقت نمود؛ زیرا در این میان کسانی دیده می‌شوند که به بزرگواری دانش، تجربه و حلم استاد ربانی قانع‌اند و او را در معاملات شخصی به دیده قدر می‌نگرند، ولی این امر با رأی دادن به استاد بعنوان رئیس پارلمان تفاوت دارد و نباید این دو را یکسان انگاشت.
زد و بندها و دگرگونی‌هایی که کشورمان در چهار سال پیش شاهد آن بوده است، حکم می‌کند، که با تعلقات سیاسی قبل با تأمل بیشتر نگریسته شود و محاسبه دقیق‌تری روی آن صورت پذیرد.
محمد یونس قانونی یگانه کسانی است که تا هنوز خود را کاندیدای ریاست پارلمان خوانده است، او از چند جهت خود را مستحق ریاست پارلمان آینده می‌داند.
اول آنکه در موافقتنامه بن از جبهه متحد ملی نمایندگی نمود و از آن زمان تا هنوز با بسیاری کشورهای دور و نزدیک رابطه دارد و فکر می‌کند، هیچ کشوری با ریاست او در مخالفت پیش نخواهد آمد. دوم اینکه در انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته 16 درصد آرا را به دست آورد و مقام دوم را کسب کرد، لذا بعد از مقام ریاست جمهوری، برای ریاست پارلمان خود را ذیحق می‌شمارد. سوم اینکه آقای محمد یونس قانونی منعقد است که بیشتر از 100 تن از وکلای پارلمان آینده از طرفداران خواهد بود و برای او رأی خواهند داد.
واضح است که برای دستیابی به ریاست پارلمان در گام نخست به جلب رضایت استاد ربانی نیازمند است و با توجه به اختلافاتی که میان این دو تن وجود دارد. جلب حمایت استاد ربانی، برای قانونی کار آسانی نخواهد بود؛ ولی اکثریت شخصیت‌های تاجیک تبار بر ضرورت اتحاد استاد ربانی و قانونی می‌اندیشند، بنابراین دیده شود که هر دو برای ریاست، کاندیدا می‌شوند و یا واقع‌بینانه‌تر می‌اندیشند، یکی ریاست پارلمان و دیگری به ریاست جناح اکثریت در درون پارلمان تن می‌دهند.
گزارشات می‌رساند، حامد کرزی سعی دارد؛ تا تنور دو دستگی میان دو شخصیت یاد شده را گرم نگهدارد و کاندیدای مورد نظر خود را که احتمالاً نعیم فراهی خواهد بود، به پیروزی رساند. در حال حاضر بیشتر صاحب‌نظران بدین فکراند که تنها در صورت اختلاف قانونی و استاد ربانی، مورد نظر حامد کرزی برنده خواهد شد. و بس.
رئیس دولت برای آنکه اکثریت را در پارلمان با خود داشته باشد، کار زیادی انجام داده است. تأکید روی سیستم SNTV در انتخابات، توزیع غیرعادلانه کرسی‌های پارلمان و دادن سهم بردن از هر گونه چارچوب قانونی به کوچی‌های افغانستان و پس از این فکر می‌شود که دولت با حربه قوم گرایی وارد میدان خواهد شد؛ تا وکلا را به دو دسته پشتون و غیرپشتون تقسیم نماید و با جلب شماری از افراد ضعیف‌النفس و فرصت‌طلب از هر قوم و تبار دیگر به آن اضافه نماید و سرانجام اکثریت پارلمان را بدست آورد.
حاجی محمد محقق فکر می‌شود، بین 25 تا 30 تن از هواداران خود را در داخل پارلمان با خود داشته باشد، در حالی که تعداد دیگری از وکلای شیعی مذهب به محورهای کوچک‌تری تقسیم خواهند شد.
محقق که در انتخابات ریاست جمهوری بحیث کاندیدای ملیت هزاره مطرح شد و رأی اکثریت این قوم را بدست آورد، اکنون بالاترین رأی را در کابل بدست آورده است.
او گرچه قیافه یک سیاستمدار کله شق را دارد، ولی در تصمیم‌گیری‌ها بسیار بی‌باک نیست و تا حدودی محتاطانه عمل می‌نماید، از این رو تحلیل‌گران این است که آقای محقق خود را تا آستانه پارلمان بحیث کاندیدای ریاست مطرح می‌نماید و تا آن زمان مراقب اوضاع بوده و سرانجام از جناحی که بتواند منافع او را تأمین نماید، پشتیبانی خواهد کرد. محقق به محدودیت‌های قومی و مذهبی خویش بخوبی آگاهی دارد.
گفتنی است، که برخی از شخصیت‌هایی که عضویت پارلمان را ندارند، اما تصمیم شان در این رابطه موثر خواهد بود، عبارتند از: امیر اسماعیل خان، استاد عطا‌محمد خان، جنرال دوستم و...
در پایان می‌توان گفت، که تا هنوز رأی و اراده جامعه جهانی در تصمیم‌گیری‌های کلان کشورمان تعیین‌کننده است و فکر می‌شود، که کشورهای مطرح، نخواهند گذاشت که ریاست پارلمان به دست فرد خلاف میل آنها بیفتد. البته با ذکر این مسأله که با توجه به تحولات شتابان در افغانستان، شناخت فرد مورد نظر دول خارجی برای ریاست پارلمان به زمان بیشتری نیاز دارد.