تلاش آمریکا براى فتنه‌انگیزى در سوریه

درافشانى
گروه بین‌الملل- با تصویب قطعنامه ۱۶۳۶ شوراى امنیت سازمان ملل متحد علیه سوریه که در آن خواستار همکارى کامل سورى ها درباره تحقیق در خصوص ترور «رفیق حریرى» نخست وزیر پیشین لبنان شده است، هر چند اقدامى تنبیهى براى سوریه در نظر گرفته نشده است اما به نظر مى رسد مثلث آمریکا، فرانسه و انگلیس گام دیگرى براى راه اندازى جو سنگین علیه سوریه برداشته اند.
تصویب قطعنامه ۱۶۳۶ شوراى امنیت با رأى مثبت ۱۵ عضو دائم و غیردائم شورا دلیلى بر این مدعاست. در قطعنامه پیشنهادى آمریکا، فرانسه و انگلیس علیه سوریه به شوراى امنیت به فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد اشاره شده بود که این مسأله با مخالفت روسیه، چین و الجزایر مواجه شد. اشاره به این بند، راه را براى اتخاذ اقدامات تنبیهى علیه سوریه در صورت عدم تمکین به مفاد قطعنامه به طور خودکار فراهم و هموار مى کرد. اما حذف این بند در قطعنامه ۱۶۳۶ باعث شد تا قطعنامه با اجماع اعضاى شوراى امنیت به تصویب برسد. در ظاهر، اگرچه این اقدام مى تواند یک گام به عقب از سوى سه کشور پیشنهاددهنده این قطعنامه تلقى شود، اما به نظر مى رسد این عقب نشینى صرفاً تاکتیکى بوده باشد و آمریکا، فرانسه و انگلیس ملاحظات دیگرى را مورد توجه قرار داده باشند. برخلاف مسیر پیموده شده در بحران و جنگ عراق که آمریکا و انگلیس به طورتقریب یکجانبه عمل کردند و تا مدت ها با فرانسه، آلمان و روسیه با چالش هایى مواجه بودند، این بار، آمریکا در صدد تکرار روز گذشته نبوده است و تلاش مى کند اهرم سازمان را از طریق کسب اجماع اعضاى دائم شوراى امنیت علیه سوریه به کار گیرد. با این حال، «فاروق الشرع» وزیر خارجه سوریه قطعنامه ۱۶۳۶ را از آن جهت که حق واصل برائت سوریه را مورد توجه قرار نداده، مورد انتقاد قرار داده است. قطعنامه ۱۶۳۶ بیش از آنکه برپایه استناد به واقعیات بنا شده باشد، چیزى جز تکرار مفاد گزارش تحقیق «دتلو مهلیس» درباره ترور رفیق حریرى نیست. در شرایطى که گزارش تحقیق ترور رفیق حریرى به تأکید خود مهلیس، ناکافى و غیرکامل است، این گزارش ناقص مبناى تصمیم گیرى در شوراى امنیت جهت تصویب قطعنامه ۱۶۳۶ قرار گرفته است.
با این حال، اظهارنظر وزیر خارجه آمریکا پس از صدور قطعنامه ۱۶۳۶ که گفت: سوریه باید تصمیم استراتژیک براى تغییر رفتار خود به طور بنیادین بگیرد، مقاصد پشت پرده و پنهانى واشنگتن از به تصویب رساندن قطعنامه ۱۶۳۶ را بیشتر آشکار کرده است. صدور قطعنامه ۱۵۵۹ شوراى امنیت درباره مسائل لبنان را باید آغاز تغییر رویکرد آمریکا نسبت به موضوعاتى در خاورمیانه که با لبنان، سوریه و گروه هاى فلسطینى و حزب الله لبنان ارتباط پیدا مى کند، ارزیابى کرد. این قطعنامه که در آن، خروج نظامى و امنیتى سوریه از لبنان و خلع سلاح گروه هاى شبه نظامى اعم از حزب الله و یا گروه هاى فلسطینى درخواست شده بود، با ترور رفیق حریرى در بهمن ماه گذشته ابعاد جدیدى یافت و بسرعت، روند عملیاتى پیدا کرد. تعیین گروه تحقیق بین المللى سازمان ملل متحد براى روشن شدن جزئیات و عوامل ترور رفیق حریرى که از سوى شخصیت هاى لبنانى مخالف سوریه درخواست شده بود، گام به گام، روندى خاص را که بیش از همه در جهت خواسته هاى آمریکا قرار داشت، تعقیب کرده است. همراهى دولت فرانسه در این تحولات با دولت آمریکا نیز جاى تأمل دارد که مى توان آن را منطبق بر تلاش هاى پاریس جهت بازپس گیرى نقش سنتى و فراموش شده خود در لبنان و تأثیرگذارى بر تحولات خاورمیانه مرتبط دانست. با این حال روند صعودى بحران در روابط آمریکا و سوریه در ۲ سال گذشته نیز حائز اهمیت و قابل بررسى است. سیاست آمریکا در خاورمیانه پس از اشغال عراق و سرنگونى رژیم بعثى صدام حسین، ایجاد نظمى جدید که با خواسته هاى دولت آمریکا منطبق باشد، بوده است. این نظم جدید که طرح خاورمیانه بزرگ جزئى از آن است، تغییر ساختار جغرافیایى سیاسى منطقه حول محور تأمین امنیت رژیم اسرائیل مى باشد. آنچه در این نظم جدید امنیتى حائز توجه است، رفع موانع موجود در راه گسترش حضور و نفوذ اسرائیل به عنوان یک هم پیمان متعهد غرب در خاورمیانه است. از این رو، فشار مضاعف آمریکا و اروپا علیه سوریه و تلاش دنباله دار آنها براى خلع سلاح گروه هاى مقاومت فلسطینى و حزب الله لبنان معنادار مى شود. دولت آمریکا با اتکا به حمایت هم پیمانان غربى اش، روندى که مى توان آن را مین زدایى از مقابل اسرائیل و غرب توصیف کرد، تعقیب مى کند.
تأکید خانم رایس بر تغییر رفتار بنیادین دولت سوریه تنها در چنین تحلیلى قابل تفسیر و معناست. بنابراین تصویب قطعنامه ۱۶۳۶ شوراى امنیت، دولت سوریه را که به نظر نمى رسد چندان انتظارى از حمایت و جانبدارى دولت هاى عربى داشته باشد، با وضعیت دشوارى مواجه مى کند. پذیرش خواسته هاى مطرح در قطعنامه از سوى دمشق به شکل مسالمت آمیز، راه را بر تحقق اهداف آمریکا نسبت به سوریه هموار خواهد کرد. مخالفت و یا مانع تراشى در این راه نیز چندان به تغییر فضاى سیاسى - تبلیغاتى علیه دمشق کمک نخواهد کرد. با این حال، تنها مى توان به امکان مانور سیاسى دولت سوریه توجه کرد که با شرایط سخت کنونى، احتمال موفقیت آن قوى به نظر نمى رسد. این احتمال از آنجا مى تواند شانسى نداشته باشد که آمریکا با تحریک و فتنه انگیزى در داخل سوریه نیز تلاش مى کند سورى ها را در منگنه شدیدترى قرار دهد.
 سوریه: قطعنامه غیر منصفانه بود
یک منبع سورى دیروز از دمشق گفت: سوریه از اینکه قطعنامه ۱۶۳۶ شوراى امنیت سازمان ملل متحد به اتفاق آرا تصویب شده است، ابراز تأسف کرد و آن را قطعنامه اى غیر منصفانه در قبال دمشق خواند. به گزارش خبرگزارى فرانسه از دمشق، وى گفت: چنین قطعنامه اى که به اتفاق آرا تصویب شد، موجب نگرانى و تأسف سوریهاست. همچنین سوریه خواستار تشکیل نشست اضطرارى سران کشورهاى عضو اتحادیه عرب براى مقابله با این قطعنامه شد. در این میان، «امیل لحود» رئیس جمهورى لبنان دیروز از صدور قطعنامه ۱۶۳۶ استقبال کرد. در بیانیه دفتر ریاست جمهورى لبنان که نسخه اى از آن براى ایرنا در بیروت نمابر شد، آمده است: هدف قطعنامه ،۱۶۳۶ شناسایى هویت همه برنامه ریزان و مجریان ترور «رفیق حریرى» نخست وزیر پیشین لبنان و بازداشت و تسلیم آنان به دادگاه براى محاکمه است. لحود با تأکید بر لزوم مجازات عاملان ترور حریرى ابراز امیدوارى کرد که «دتلو مهلیس» رئیس کمیته بین المللى تحقیق بتواند بر اساس قطعنامه جدید شوراى امنیت، حقیقت کامل این ترور را فاش کند. وى بدون اشاره به نام سوریه، از همه مقامها و نهادهاى لبنان و دیگر کشورهاى درگیر در این قضیه خواست با مهلیس براى انجام مسؤولیتش و رسیدن به نتیجه با پرهیز از بهره بردارى هاى سیاسى، همکارى کنند.
همچنین نخست وزیر لبنان با استقبال از قطعنامه شوراى امنیت در مورد سوریه ابراز امیدوارى کرد که دمشق به طورکامل و واقعى با تیم بین المللى تحقیق ترور رفیق حریرى همکارى کند. به گزارش خبرگزارى مهر به نقل از خبرگزارى فرانسه، «فؤاد سنیوره» از قطعنامه اخیر شوراى امنیت که تحت فشارهاى آمریکا و غرب علیه سوریه به تصویب رسید، استقبال کرد. از سویى، رژیم صهیونیستى از صدور قطعنامه ۱۶۳۶ استقبال کرد. «مارک ریگیف» سخنگوى وزارت امور خارجه رژیم اشغالگر قدس ادعا کرد: اسرائیل از تلاشهاى بین المللى در خصوص کشف حقایق عملیات ترور حریرى و حقیقت یابى در این باره حمایت مى کند. این مقام رژیم صهیونیستى همچنین خواستار اجراى کامل و فورى قطعنامه ۱۵۵۹ شوراى امنیت شد.
این قطعنامه شهریورماه سال گذشته به تصویب رسید و در آن بر عقب نشینى ارتش سوریه از لبنان، خلع سلاح گروههاى شبه نظامى در این کشور و استقرار ارتش لبنان در مرزهاى آن به جاى نیروهاى «مقاومت» تأکید شده است.
از سوى دیگر، وزارت امور خارجه روسیه با حمایت از قطعنامه شوراى امنیت سازمان ملل یادآور شد که همکارى کامل دمشق با کمیسیون تحقیق در مورد ترور رفیق حریرى، واقعیت را آشکار خواهد کرد. در همین حال، به گزارش بى. بى. سى، در پى صدور قطعنامه جدید شوراى امنیت هیأت تحقیق کار خود را از سر گرفت. در این ارتباط، بامداد دیروز اعلام شد که مهلیس براى ادامه تحقیقات و شناسایى کسانى که در قتل وى دست داشته اند، عازم بیروت، پایتخت لبنان مى شود. در این زمینه، کمیته بین المللى تحقیق درباره ترور رفیق حریرى در اقدامى تازه، از «نضال حکمت سلوجک» زندانى سورى در لبنان بازجویى کرد. به گزارش روز سه شنبه منابع خبرى لبنان، بازجویى از وى پیش از بازگشت مهلیس به بیروت انجام شد.