سوخت سیاسی برای نیروگاه بوشهر؟!
حامد وفایی
اکنون که با راهاندازی و افتتاح بخشهای پشتیبانی نیروگاه اتمی بوشهر که روز سهشنبه و در جریان سفر معاون اول رئیسجمهور و رئیسسازمان انرژی اتمی به بوشهر صورت گرفت، تنها نیروگاه اتمی کشور عملاً برای پذیرش سوخت هستهای یک گام فنی دیگر به جلو حرکت کرده و مقامات روسیه نیز از آغاز مجدد پرداختهای ایران به شرکت روسی خبر دادهاند، باید دید روسیه این بار برای عدم انتقال سوخت هستهای به ایران چه بهانهای خواهد تراشید؟ آنگونه که مهندس شیخالاسلام، معاون شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی در کشورمان گفت: مرحله شستشو، تست و تنظیم کلیه تجهیزات و سیستم های نیروگاه اتمی بوشهر که در هفته جاری آغاز شده بخش شستشو را پشت سر می گذارد؛ آخرین مرحله راهاندازی نیروگاه پیش از سوختگذاری است.
روز سهشنبه نیز آمادگی فنی نیروگاه اتمی بوشهر برای پذیرش سوخت هستهای از سوی مقامات کشور مورد تأکید قرار گرفت و ابراز امیدواری شد که روسیه با «سیاسیکاری» از انجام تعهدات خود در این زمینه امتناع نورزد؛ مهندس آقازاده رئیس سازمان انرژی اتمی در این رابطه با بیان اینکه شواهد و قرائن از قصد روسیه برای نیمه تمام گذاردن نیروگاه بوشهر حکایت نمیکند، اتخاذ موضع سیاسی در این رابطه از سوی مسکو را موجب بر باد رفتن حیثیت روسیه دانست.
در حالی که مقامات کشورمان مدام بر غیرسیاسی بودن پروژه نیروگاه بوشهر تأکید میورزند، اما رویکرد مسکو نسبت به این موضوع و نوع ایفای نقشی که تا به امروز از جانب روسها در این میدان شاهد بودهایم، عملاً برخلاف این موضع را اثبات میکند.
شکی نیست که روسیه هم مانند بسیاری از کشورها، در برنامههای اقتصادی یا صنعتی که در کشور یا فراتر از مرزهای جغرافیایی خود انجام میدهد، به نحو اولی، جنبههای سیاسی و تبعات بعدی این اقدامات را بررسی و مورد توجه قرار میدهد و قطعاً چنانچه منافع او ایجاب نماید، نه تنها در نا تمام گذاردن پروژههای منعقده ید طولانی دارد که در صورت لزوم و در مواقع حساس از همان «حیثیت معروف» هم مایه خواهد گذارد.
در چارچوب مذکور البته آن چه حائز اهمیت است، «تاکتیکی» است که روسها برای اجرای چنین مقصودی به کار بسته و طبعاً در ماهها و شاید در سالهای آتی نیز خواهند بست؛ با نگاهی گذرا به فراز و نشیب ۱۲ سالهای که تا به امروز و پس از انصراف آلمان از ساخت نیروگاه اتمی بوشهر و واگذاری این پروژه در سال ۱۹۹۵ به شرکتهای روسی رخ داده، میتوان نمایی کلی از تاکتیک روسیه در نوع بازی با کارت نیروگاه بوشهر که به دلایل مختلف، ایران مجبور به واگذاری آن به مسکو شد، به دست داد.
با نگاه به این روند ۱۲ساله، میتوان عوامل مؤثر و اساسی در مواضع مسکو در قبال مسأله نیروگاه اتمی بوشهر به طور خاص و کلیت مواضع این کشور در قبال تحولات مربوط به ایران به طور عام را در چند محور خلاصه کرد:
*قدرت مسلط یا هژمونی آمریکا
*بیم از افزایش قدرت منطقهای و فرا منطقهای جمهوری اسلامی
*مسأله هستهای ایران و کش و قوس مذاکرات هستهای بر مبنای آنچه گفته شد همواره این سه عامل اصلی که اغلب با عوامل فرعی دیگر نیر همراه میشوند، بر نوع اتخاذ و طراحی تاکتیک مسکو برای جهتدهی به استراتژی روسیه در مقابل ایران و مباحث مربوط با کشورمان، مؤثر بوده است که در این میان به نظر میرسد که بیشترین تأثیر در مواضع مرتبط روسیه با ایران از قدرت مسلط یا هژمون گرفته میشود؛ بر این اساس روسیه در موضع نیروگاه بوشهر به طور بسیار ظریف و حساس و در عین حفظ «شخصیت بیطرفانه» به همسویی با رویکرد کلان هژمون پرداخته که در بحث هستهای، این رویکرد ابتدا از جانب واشنگتن و سپس از سوی گروه موسوم به ۱+۵ اتخاذ شده است.
با رعایت چارچوب مذکور، روسیه نه تنها برخلاف جریان «رودخانه هژمون آمریکا» حرکت نکرده بلکه به ماهیگیری به موقع از آن نیز میپردازد؛ از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی علاوه بر آن که به همسایهای قدرتمند برای روسیه تبدیل شده، همواره نقش یک رقیب سیاسی در عرصه تحولات منطقهای و بینالمللی را نیز برای این کشور ایفا کرده است؛ بنابراین روسیه باید به نوعی با ایران تعامل کند که علاوه بر نمایش روابط حسنه با تهران و بهرهبرداری از این روابط، به تقویت کشورمان نیز نپرداخته و روند قدرتگیری ایران در معادلات خاورمیانه را تسریع نکند.
عامل دیگری که بر مواضع روسیه در این خصوص تأثیرگذار بوده و قاعدتاً همچنان خواهد بود، روند تحولات مسأله هستهای ایران است؛ علیرغم مواضع رسمی، کلیشهای و تشریفاتی مقامات دو کشور مبنی بر عدم ارتباط مباحث هستهای که امروز به شدت سیاسی شده، با موضوع نیروگاه اتمی بوشهر اما در میدان عمل و صفحه شطرنج تحولات هستهای به وضوح میتوان چنین ارتباطی را رصد کرد. بر همین اساس در حالی که قرار بود مذاکرات ایران و روسیه پس از تعطیلات نوروزی ایرانیها درباره نیروگاه بوشهر از سر گرفته شود، خبرگزاری رسمی اتریش در گزارشی ادعا کرد که روسیه برخی از متخصصان خود را از نیروگاه بوشهر خارج کرده و این اقدام روسیه میتواند در راستای تشدید تحریمها علیه ایران براساس قطعنامه مصوبه شورای امنیت سازمان ملل تعبیر شود.
از طرف دیگر علیرغم تأکیدات تشریفاتی روسیه بر عدم ارتباط راهاندازی نهایی نیروگاه بوشهر با روند پلکانی قطعنامههای ضد ایرانی شورای امنیت، به نظر میرسد، این روند تقابلی ۱+۵ و التزام روسیه به این ائتلاف، بهانه بعدی روسها برای تداوم روند کنونی، «قطعنامههای آتی شورای امنیت» یا «تبعات احتمالی» آن باشد.
بنابراین و با توجه به روند تقابلی ۱+۵ علیه کشورمان که با صدور قطعنامههای ۱۷۳۷ و ۱۷۴۷شورای امنیت سازمان ملل متحد تشدید شده، عمل به تعهدات روسیه در چارچوب توافقات انجام شده با کشورمان حتی با احتساب چند ماه تأخیر که به گفته رئیس سازمان انرژی اتمی قابل قبول بوده و تأثیری را در راهاندازی نیروگاه بوشهر نخواهد داشت، بعید به نظر میرسد. بنابر آخرین مذاکراتی که بین هیأتهای روسی و ایرانی انجام شده، روسها در اواسط سال ۱۳۸۵، قرار بود طی ماه مارس ۲۰۰۷میلادی (یعنی نهایتاً۱۱ فروردین ۸۶) سوخت نیروگاه تحویل ایران شده و نیروگاه نیز تا نوامبر ۲۰۰۷رسماً راهاندازی شود که این تاریخ بنا بر ادعای طرف روسی به علت عدم تعهد تهران به پرداخت بدهیهای خود به شرکتروسی به تعویق افتاد.
هر چند که ایران علاوه بر رد ادعاهای شرکت روسی، تأکید کرد که نه تنها هیچ بدهی به شرکت روسی نداشته و بلکه در مواردی از او طلبکار هم است اما باید دید اکنون که بنا به گفته مقامات روسی، ایران پرداختهای خود به این شرکت را از سر گرفته، روسیه چه بهانهای را برای تعویق زمان مقرر برای ارسال سوخت به نیروگاه بوشهر خواهد تراشید؟
نیروگاه اتمی بوشهر در یک نگاه
*توان حرارتی: ۳۰۰۰ مگاوات قطر خارجی پوسته راکتور:
* توان الکتریکی: ۱۰۰۰ مگاوات ضخامت دیواره پوسته راکتور: ۲۰ سانتیمتر
*نوع سوخت: dioxide Uranium Sintered
*طول پوسته راکتور: ۱۸۵/۱۱
*وزن کل سوخت: ۸۰ تن
*دبی سیستم خنککننده موتور: ۴در ۲۱۲۰۰ متر مکعب در ساعت
*تعداد مجتمعهای سوخت: ۱۶۳
*درجه حرارت در ورودی به قلب راکتور: ۲۹۱ درجه سانتیگراد
*تعداد میلههای سوخت در هر مجتمع: ۳۱۱
*درجه حرارت در خروجی از قلب راکتور: ۳۲۱درجه سانتیگراد
* طول مجتمع سوخت: ۵۷/۴فشار مدار اول: ۱۵۷ بار
* قطر قرص سوخت: ۵۷/۷ قطر داخلی کره فولادی: ۵۶متر
* ارتفاع قرص سوخت:۱۲ میلیمتر ضخامت دیواره کره فولادی:۵-۳ سانتیمتر
*قطر قلب راکتور: ۱۶/۳ضخامت فوندانسیون ساختمان راکتور: ۴ متر
*ارتفاع قلب راکتور: ۵۵/۳
*ضخامت پوشش بتنی: ۲- ۷۵/۱
*از نظر فنی راهاندازی نیوگاه اتمی بوشهر تنها پس از تحقق، راهاندازی و انجام چهار بخش اصلی زیر امکانپذیر خواهد بود:
راهاندازی و بهرهبرداری از تآسیسات زیربنایی:
*تولید آب تصفیه شده و بدون املاح
*برقدار کردن سیستم داخلی نیروگاه
*بهرهبرداری از سیستم اعلان و اطفای حریق
*تولید هوای خنک
*راهاندازی خط لوله آب دریا برای خنک کردن چیلر مرکزی
*شستشو و تنظیم کلیه تجهیزات و سیستمهای نیروگاه
*سوختگذاری و راهاندازی فیزیکی راکتور
*راهاندازی قدرت، تولید برق و اتصال به شبکه
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
